Жауап: «Ақиқатында, кейбір Ислам елдерінде біреу-жарымдар жасап жүрген адам өлтіру, қирату, қан төгу т.с.с. амалдар – тыйым салынған болып табылады, өйткені мұны рұқсат ететін себеп жоқ! Ал мұны рұқсат ететін себеп – Аллаһтың заңы, бұл Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), ізгі халифалардың және мұсылмандардыңбасқа да әмірлерінің кезінде болғандай. Егер мұсылмандардың әмірі сұрақта аталған жазаға лайықты кейбір күнәхарларды, немесе мұсылмандармен соғысып жатқан кәпірлерді өлтіру сияқты нәрселерді орындауды бұйырса, сонда ғана мұны істеу керек». Тыңдаңыз “Сильсиләтуль-худа уә-ннур” № 691.

шейх әл-Әлбанидің шын ықыласпен джихад жасағысы келетіндерге берген насихаты:

«Егер адам шын ықыласымен Аллаһ үшін джихад жасауды ниет етсе, ол осы үшін лайықты сыйын алатынына күмән жоқ. Алайда біз сөз етіп тұрған джихад – Аллаһ жүргізуді бұырған джихад болып табылмайды. Мен ниеттің өздігінше өте жақсы болып тұрғанын айтып тұрмын, өйткені адам джихад жасағысы келіп тұр ғой, алайда джихадты жүргізу үшін міндетті түрде, Аллаһ Тағала көпке белгілі: «Сендер де шамаларың келгенше әр түрлі күш әрі ат байлаумен әзірлік көріңдер. Аллаһтыңның дұшпанын және өз дұшпаңдарыңды қорқыту үшін». (әл-Әнфәл 8: 60),- аятта айтқанындай, дайындық қажет.

Джихад тек жарияланған кезде және оны жүргізуге дайындық болған жағдайда ғана джихад болады. Осы шарттар орындалғанда, джихадтан бас тартуға болмайды.

Ал, жеке біреулер, мейлі өзінің жерін қорғау мақсатымен болса да, көтеріп жүрген көтерілістерге келер болсақ, олар – джихад болып табылмайды. Әрине, дұшпан шабуыл жасағанда мұсылман жерлерін қорғау – міндетті болып табылады, бірақ, пайдаға қарағанда көбірек зиян әкелетін шабуылдаулар – барлық мұсылмандар шығуға міндетті болған джихад болып табылмайды. Мұндай джихад туралы Аллаһ Тағала былай деген: «Егер олар шығуды қаласа, осыға дайындалар еді». (әт-Таубә 9: 46).

Сондықтан да, біз бұған бір неше рет нұсқағанымыздай, мұсылмандар ақыл тоқтатып, Шариғатты дұрыс түсініп, Аллаһтың заңына және дініне сәйкес келетін ықыласты және дұрыс амалдар жасауы керек. Міне сонда мүміндер Аллаһ Тағаланың көмегімен қуандырылады». Тыңдаңыз “әт-Тахарри филь-Фәтуә” 2-кассета.

Аллаһтың шариғаты лауазымына сайланып (тағайындалып) қойылған мұсылман әміріне қарсы шығуға кесімді түрде тыйым салады. Мұсылманның қолында болған билікті құлатуға, немесе тіпті оның беделін түсіруге талпыныс жасаған кез-келген адам аса Құдыретті Аллаһқа және Оның соңғы Елшісіне қарсы шығады.

Зийәд ибн Қусайб былай деп баяндаған: “Бірде, мен Әбу Бакратпен бірге жұп-жұқа киімде құтпа айтып тұрған Ибн ‘Амирдің мінберінің жанында болғанымда, Әбу Биләл былай деді: “Бұзақылардың киімін киетін біздің әмірімізге қараңдар!” Ал Әбу Бакрат оған: “Үніңді өшір, өйткені, мен Аллаһтың Елшісінің, Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын: «Кім Аллаһ жерде патша еткен әмірді қорласа, Аллаһ оны қорлайды!» – дегенін естігенмін!» – деді”. (әт-Тирмизи; әл-Әлбәни хадисті хасан деген).
Имам Әхмәд жеткіз хадисте: «Ұлы және Пәк Аллаһ жерде патша еткен әмірді құрметтегенді, Аллаһ құрметтейді. Ал Ұлы және Пәк Аллаһ жерде патша еткен әмірді қорлағанды, Аллаһ қорлайды!» – деп айтылады.

Сондықтан да Сахль ибн Абдуллаһ әт-Тустари былай деген: “Адамдар мұсылман әмірлері мен ғалымдарын көтермелеп тұрғанша игілікте болуын тоқтатпайды, және егер оларды құрметтесе, Аллаһ олардың дүние тіршілігін және болашақ (Ақыреттегі) өмірін тәртіпке келтіреді, ал егер оларды елемесе, онда олар өздерінің бұл дүние тіршілігі мен болашақ өмірін опат етеді”. (Қараңыз “Тәфсир әл-кубра” 5/262).

Әбу Хурайра Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын баяндаған: «Кім (әмірге) бағынудан және мұсылмандардың жәмә’асынан бөлініп шықса, және (сөйткен қалпында) өлсе – жәхилиет өлімімен өлген болады; кім бұлыңғырлықтың (соқырлықтың) туының астында соғысып, өзінің тайпасы үшін ызаланса, немесе ұлтшылдыққа немесе өзінің тайпасына көмектесуге шақырып жатқанда өлтірілсе – жәхилиет кезіндегі өлтірумен өлтірілген болады! Кім менің үмметіме қарсы шығып, олардың арасындағы иман келтіргендері үшін қынжылмай, өзі келісім-шарт жасасқандармен жасаған келісімін орындамай, ізгілер мен пасықтарды (қосып) өлтірсе, оның маған еш қатысы жоқ, ал менің – оған (еш қатысым жоқ)». (әл-Бухари және Муслим).

Ибн Аббас Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын баяндаған: «Кім өзінің әмірінде өзіне ұнамсыз бір нәрсе көрсе, бұған сабырлықпен қарасын, өйткені мұсылман жәмәъасынан бір еліге болса да ауытқып өліген адам жәхилиет (Исламға дейінгі надандық) дәуірінің өлімімен өлген болады». (әл-Бухари және Муслим).

Абдуллаһ ибн Умар Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын баяндаған: «Кім өзінің әміріне мойынсұнудан шықса, Қиямет Күні Аллаһтың алдына барғанда оның ақтауы болмайды. Ал кім (әмірге) ант бермей өлсе, жәхилиет дәуіріндегі өліммен өлген болады». (Муслим).

Арфәджә Аллатың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын естігенін баяндайды: «Егер сендер бір әмірдің қоластында біртұтас болсаңдар және сендердің біртұтастықтарыңды бөліп тастағысы келген біреу келсе, ол кім болса да, оны (яғни әмірге қарсы шыққанды) өлтіріңдер!» (Муслим).

Умм Саләмә Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын баяндаған: «Істері кейде сендерге ұнайтын, ал кейде ұнамайтын әмірлер сендерге билік жүргізетін кез келеді. Сендердің қайсыларыңа (олардың жауыздықтары) жек көрінішті болса, оларға қатыссыз болады. Кім оларға өзінің сөгісін білдірсе, (жазадан) құтылады. Ал кім оларға разы болса және оларға ілессе…» Одан: «Уа, Аллаһтың Елшісі, біз олармен соғыссақ па екен?» – деп сұрайды. Ол: «Олар намаздарын орындап тұрғанша, жоқ», – деді». (Муслим).

Джунәда былай деп баяндаған: «‘Убәда ибн әс-Самит ауырып қалған кезде, біз оған келіп: “Аллаһ саған шипа берсін! Маған Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) естіген бір хадисіңді айтып бер, ол, Аллаһтың қалауымен, саған көмегін тигізсін”. ‘Убәда былай деді: «Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бізді өзіне шақырды және біз оған ант бердік. Ол бізге: «Біз саған өзімізге ұнайтын және ұнамайтын нәрселердің барлығында, бұл бізге ауыр болса да, жеңіл болса да, тіпті егер әмір біздің мал-мүлкімізді иемденетін болса да мойынсұнамыз деп ант етеміз. Біз, сондай-ақ, онымен билікке таласпаймыз», – деп айтқызды. Кейін Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтты: «Тек егер ол Аллаһ сендерді ол жөнінде хабардар еткен айқын күпірлік жасамаса». (әл-Бухари және Муслим).
Имам ән-Нәуәи (12/229) бұл хадиске жасаған түсіндірмесінде былай деп жазған: «Бұл хадисте күпірлік деген сөздің астарында олардан сіздерді Аллаһ Тағаланың діні сақтандыратын күнәлар айтылып тұр. Ал бұл хадистің мағынасы – егер әмір сіздерге ол туралы Ислам негіздерінен мәлім болған шынайы күпірлік жасамаса, онымен билік үшін таласпау және оған қарсы шықпау қажет дегенде. Егер әмір осындайды істесе, онда оның іс-әрекеттерін мақұлдауа болмайды және оған ақиқатты ескерту қажет. Алайда, оған қарсы көтерілу және соғысу мұсылман ғалымдарының бір ауызды келісілген пікірі бойынша тыйым салынған, тіпті егер әмір жауыз және ұлы күнәхар болса да. Бұл жөнінде көптеген хадистер анық куәлік береді. Әһлю-Суннә әмірді істеп жатқан күнәлары үшін биліктен шеттетуге болмайды дегенге бір ауызды келісімде. Ғалымдар мұның себебі – осындай әрекеттердің салдары қантөгіске ұласатындығында және мұсылмандардың арасында араздыққа әкелетіндігінде дейді. Сондықтан күнәхарды биліктен шеттетудің зияны пайдасынан көбірек болады».

Ауф ибн Мәлик Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын баяндаған: «Әмірлердің ең жақсылары – сендер оларды жақсы көргендерің және сендерді жақсы көретіндері. Сендер оларға игілік тілейсіңдер және олар да сендерге игілік тілейді. Ал әмірлердің ең жамандары сендер оларды жек көретіндерің және сендерді жек көретіндері. Сендер оларды лағнеттейсіңдер, олар да сендерді лағнеттейді». Одан: «Уа, Аллаһтың елшісі, біз олармен қолымызға қылыш алып соғыссақ па екен?» – деп сұрағанда, ол: «Олар сендермен бірге намазды орындағанынша жоқ. Ал егер сендер өз әмірлеріңде ұнамсыз нәрсе көрсеңдер, бұған ұнатпаушылық танытуларың керек, бірақ мойынсұнудан бас тартпауларың қажет». (Муслим).

Бұл – егер әмір мұсылман болса, Аллаһтың заңы билікті құлатуға талпыныс жасауға кірісуге тыйым салады дегенді білдіреді. Бұл – әрбір мүмін адам есте сақтауға және басшылыққа алуға тиісті өте маңызды ереже болып табылады.

Нәфи‘ былай деп баяндайтын: «Мәдинаның тұрғындары Язид ибн Му‘ауияны биліктен шеттетуді шешкенде, Ибн Умар өз жақындары мен балаларын жинап алып, Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Әрбір сатқынның жанына Қиямет Күні бір ту тігіледі», – дегенін естігенінін айтады. Ол былай деп жалғастырады: «Біз барлығымыз бұл адамға Аллаһтың және Оның Елшісінің заңына сәйкес ант бердік. Ақиқатында, мен бір адам басқа бір адамға Аллаһтың және Оның Елшісінің заңына сәйкес ант беріп, ал содан соң онымен соғысудан үлкенірек сатқындықты білмеймін. Сендердің барлықтарың бір кезде оған опа боламыз деп ант бердіңдер. Сондықтан да, егер сендердің біреулерің оны билігінен құлатқысы келсе, мен оған қатыссызбын». (әл-Бухари).

Ибн Муфлих «әл-Әдаб әш-Шәр‘ийә» кітабында(1/175) былай деп жазған: «Бағдадтың мұсылман фақихтары әл-Уәтиқтың халифалық құруы кезінде Әбу Абдуллаһ ибн Ханбәлға келіп, мұсылмандардың арасында Құранның жаратылғандығы туралы кесірлі көзқарастардың кең таралуына т.б. байланысты олардың жағдайы өте шиеленісіп кеткеніне арызданды. Олар билікке және сұлтанға наразылық білдірді. Имам Әхмәд олармен бұл мәселені талқылады да, сұлтанның іс-әрекеттеріне іштей наразы болуды, бірақ ешбір жағдайда оған мойынсұнудан шықпауды, мұсылмандардың бірлігін шайқалтпауды, өздерінің және олардың қанын төкпеуді, өздерінің іс-әрекеттерінің мүмкін болған салдарын ойлауды және сабыр етуді бұйырды». Мухаммад Пайғамбардың (Аллаһтыңоған игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетін жандандырған және өмірінің соңына дейін Исламды надан адамдардың адасқан көзқарастарынан тазартуға және оны дұшпандардың арам ойларынан қорғауға тырысқан ғалымдардың бірі, имам Әхмәд ибн Ханбәлдің (хиджраның 241 жылы қайтыс болды) пікірі осындай еді.

Басқа ұлы ғалым және фәқих Әхмәд әт-Тахауи (хиджраның 321 жылы қайтыс болды) шынайы ислам ақидасы туралы өзінің кітабында былай деп жазған: «Біз имамдарымызбен әмірлерімізге қарсы шығуды мойындамаймыз, тіпті олар қателессе және әділсіздік жасаса да. Біз оларды лағнеттемейміз және оларға мойынсұнудан бас тартпаймыз. Біз оларға бағыну арқылы Ұлы және Құдыретті Аллаһқа бағынамыз дегенге сенеміз. Ал оларға мойынсұну – барлық нәрседе міндетті, егер олар күнә істеуді бұйырмаса ғана. Біз үнемі Аллаһқа Ол оларды тура жолға салсын және есендік берсін деп жалбарынамыз».

әт-Тахауидің бұл сөздеріне түсіндірме жасап, шейх Әли ибн Әбу әл-‘Изз «әл-Ақида әт-Тахауия» деген кітаптың шархында былай деп жазған: «Құран және Сүннет әмірлерге, егер олар күнә істеуге бұйырмаса, мойынсұну қажеттілігіне нұсқайды. Аллаһ Тағаланың: «Аллаһқа мойынсұныңдар, Елшіге мойынсұныңдар және араларыңдағы билік иелеріне де», – дегеніне терең ой салыңдар.

Аллаһ: «Елшіге мойынсұныңдар», – деді, бірақ: «араларыңдағы билік иелеріне мойынсұныңдар», – деп айтқан жоқ. Ол бұл етістікті тағы да бір рет қайталамағанының себебі – билік иелері өздігінше мойынсұнуға лайықты емес. Оларға Аллаһтың және Оның Елшісінің әмірлерімен бірдей келетін нәрселердің барлығында мойынсұну қажет. Алайда Аллаһ «мойынсұныңдар» деген етістікті Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) мойынсұну туралы сөз болғанда қайталады, өйткені оған мойынсұнғанның кез-келгені Аллаһқа мойынсұнған болады. Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) адамдарға Аллаһқа мойынсұнудан шығаратын ешнәрсе бұйырмайды. Ол күнәсіз, ал кез-келген басқа әмір Аллаһтың еркіне қайшы келетін нәрсені де бұйыруы мүмкін. Сондықтан да оларға тек Аллаһтың және Оның Елшісінің әмірлеріне сәйкес келетін нәрселерде ғана мойынсұнуға болады. Дегенмен әмірлер тіпті егер зұлымдық және әділетсіздік жасап жатса да, мұсылмандар әмірлерге бағынышты бола беруі керек, өйткені оларға мойынсұнбаудың салдары ауырлығы бойынша олардың жасаған күнәларынан көп есе кесірлі болуы мүмкін. Ал егер мүміндер өздеріне тиіп жатқан әділетсіздікті сабырлықпен көтерсе, оларды күнәларының кешірілуі және еселеген сауаптар күтеді. Аллаһ Тағала тек амалдарымыздың бұзықтығынан біздің үстімізден күнәхар әмірлерді қойғанын есте сақтауымыз керек. Аллаһ Тағала былай деп айтады:

«Бастарыңа келген кез-келген қасірет қолекі істегендеріңнің салдарынан болады. Бірақ Аллаһ көбін кешіп жібереді». (әш-Шура 42:30);

«Сендер оларды екі есесіне ұшыратқан (Бәдрдегі) бір қайғыға, өздерін (Ухудта) ұшырағандықтан: «Бұл қайдан келді?» – дедіңдер. (Мухаммед) оларға: «Ол өз пиғылдарыңнан», – деп айт». (Әли Имаран 3:165);

«Осылайша залымдардың істегендері себепті бірін-біріне үстем қыламыз». (әл-Әнъам 6: 129).

Егер бағынышты адам залым әмірдің жәбірлеуінен құтылғысы келсе, ол ең алдымен өзі зұлымдық және әділетсіздік жасауын қоюы керек. Мәлик ибн Динар: «Раббымыз көктен түскен кітаптарының кейбіреуінде: «Мен – бүкіл патшалардың патшасымын, және Менің қолымда олардың жүректері. Егер адамдар маған мойынсұнса, Мен өзімінің рахымыммен оларға әділ патшаларды патша етемін. Ал егер олар Маған мойынсұнбаса, Мен өш алып, оларға залым патшаларды патша етемін. Жүректеріңді патшаларың туралы ойлармен мазаламаңдар, қайта Менің алдымда тәубе етіңдер, ал сонда мен сендерге рахымшылдық етемін», – деген» ,  - деп баяндаған.

Мухаммад Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетіне ілесушілердің тап-таза және шынайы көзқарастары міне осындай, және мұсылмандар оларға адал болса, ешкімнің қастығы олардың иманын талқандай алмайды. Өйткені Аллаһ Тағала мүміндерге былай деді:
«Егер сабырлы және тақуа болсаңдар, олардың (яғни Аллаһтың дұшпандарының) арам ойлары сендерге еш зиян тигізбейді». (Әли-Имран 3: 120).

Аллаһ Тағала былай деп айтады:«Міне осы мысалдарды адамдар үшін көлтіреміз. Бірақ оларды білімге ие болғандар ғана түсінеді». (әл-‘Анкәбут 29: 43).

Шейх Ибн әл-Қайим өзінің танымал өлең жолдарында мынандай ұлы сөздерді айтқан: “Надандық – өлтіретін ауыру, оның шипасы екі нәрседе – Құран мен Сүннетте, ал дәрігері – дана ғалым болып табылады!” “Шәрху усули сәләсә” 18.

‘Абдуллаһ ибн ‘Аббастан жеткен деректе алты мың хауәриждерден құралған топ халифа Али ибн Әбу Талибтен бөлініп шығып, «Харура» деген жерде қоныстанғаны туралы баяндалады. Ал адамдар Алиге келіп: «Йә, муминдердің әмірі, адамдар саған қарсы шықты!» – деп айтуын тоқтатпады. Ол бұған: «Оларды қойыңдар, өйткені, мен олармен, өздері бірінші болып бастамайынша, соғыспаймын, және олар жуық арада осыны істейді деп ойлаймын», – деп жауап беретін. Және барлығы осылайша болып тұрған кезде, Ибн Аббас бесін (зухр) намазынан кейін Алиге келіп: «Уа, муминдердің әмірі, рұқсат ет: мен ол адамдарға барып, сөйлесейін», – деді. Али оған: “Олар саған жауыздық жасайды деп қорқамын”, – деп айтты (1). Сонда Ибн Аббас: “Мен жұмсақтық танытамын және олардың ешқайсысын қорлап сөйлемеймін!” – деді. Содан соң Али оған рұқсат берді және: “Олармен Құран арқылы айтыспа, Сүннет арқылы айтыс”, – деді. Ибн Аббас: “Мен Аллаһтың Кітабын олардан жақсы білемін!” – деп жауап берді. Сонда Али оған: “Дұрыс, алайда Құранды әртүрлі тәпсірлеуге болады”, – деді (2).

Ол хауәриждерге түстен кейін келіп жетті және оларды түскі тамақтың үстінде кездестіріп үлгерді. Ибн Аббас былай деп баяндаған: “Оларға келіп, мен ғибадатта олардан ыждағаттырақ болған адамдарды ешқашан көрмеген адамдарды көрдім (3). Олар мені көріп, былай деді: “Сенімен амандасамыз, уа, Ибн Аббас. Сені бізге не алып келді?” Ол: “Мен сендерге Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сахабаларынан – мухаджирлер мен ансарлардан, және оның көкесінің баласынан келдім. Құран оларға түсірілді және олар оның мағынасын сендерден жақсырақ біледі, ал сендердің араларыңда олардың біреуі де жоқ! (4) ” – деді.

Олардың кейбіреулері: «Онымен сөйлеспеңдер!» – деп айқайлай бастады. Сонда сол кезде әлі хауәридж болып жүрген Ибн әл-Кәуә орнынан тұрды да, адамдарға қарап, оларды Ибн Аббастан сақтандырып: “Уа, Құранға ілесушілер! Егер бұл Ибн Аббасты біреулер білмесе де, оны мен білемін, міне дәл соның халқы туралы Аллаһ былай деді: «Олар – керісуші адамдар болып табылады» (әз-Зухруф 43: 58). Оны қожайынына қайтарыңдар және Аллаһтың Кітабынан қайтпаңдар!” – деді. (5)

Ал басқалары (Ибн Аббасқа) былай деді: “Айта бер, біз сені тыңдаймыз”. Және сонда Ибн Аббас оларға Алидің келесі шарттарын жеткізді: “Сендер харам етілген қанды төкпейсіңдер, жолдарда қарақшылық жасамайсыңдар, және зиммийлерді жәбірлемейсіңдер. Және осыдан бір нәрсені істесеңдер, біз сендерге қарсы соғыспен шығамыз!”(6)

Сондай-ақ, Ибн Аббас оларға былай деді: “Маған сендер Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) немере інісін, сондай-ақ оның қызының күйеуін бір нәрселерде күнәлап жатырсыңдар деген хабар жеткізілді. Ол Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) алғашқы иман келтірген адам еді, ал сендер оған наразысыңдар ма?! Шынымен де солай ма?!”

Олар: “Біз оған үш нәрсе үшін өте наразымыз“, – деді.

“Қандай?” – деп сұрады Ибн Аббас.

Олар: “Біріншіден, ол адамдарды Аллаһтың дінінде үкім шығарушылар етіп тағайындады, ал Аллаһ: «Үкім тек Аллаһқа тән», – дейді. (7) (әл-Ән’ам 6: 57).

Екіншіден, ол Муъауия және Айшамен соғысқан кезде, олжамен тұтқын алмады. Егер олар кәпір болған болса, онда бұл рұқсат етілген еді, ал егер олар мумин болған болса, онда тұтқын алуға да, олармен соғысуға да рұқсат етілмеген еді!

Үшіншіден, мұсылмандар оған ант беріп, оны өздерінің әмірі етіп тағайындаса да, ол өзінен муминдердің әмірі (амируль муъминин) деген атақты алып тастады, ал егер ол муминдердің әмірі болмаса, онда ол кәпірлердің әмірі болып табылады! ” – деді.

Абдуллаһ: “Тағы сұрақтар бар ма?” – деп сұрады. Олар: «Жоқ, осы жеткілікті!» – деді.

Ибн Аббас: “Егер мен сендердің көзқарастарыңды Аллаһтың Кітабы және Пайғамбардың Сүннетімен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) (8) жоққа шығарсам, сендер өз пікірлеріңнен бас тартасыңдар ма?!” – дегенде, олар: “Ия”, – деп жауап берді.

Абдуллаһ сонда былай деді: “Ол адамдарды Аллаһтың дінінде үкім шығарушылар етіп тағайындауына байланысты айтар болсақ, онда Аллаһ Тағала: «Әй мүміндер! Сендер ихрамда аң өлтірмеңдер. Сендерден біреу оны қасақана өлтірсе, оның жазасы – өлтіргеніндей бір мал, оны сендерден екі әділ кісі Кағбаға баратын бір құрбанды үкім етеді», – деп айтады ғой. (әл-Мәида 5: 95).

Аллаһ Тағала, сондай-ақ, ері мен әйелінің арасындағы келіспеушіліктер туралы былай деді: «Егерде екеуінің арасының ашылуынан қауіптенсеңдер, еркектің ағайынынан бір төреші, әйелдің ағайынынан бір төреші жіберіңдер. Егер ол екеуі жарастыруды қаласа, Аллаһ та екеуінің арасын үйлестіреді». (ән-Нисә 4: 35).

Аллаһпен сендерге жалбарынам! Айтыңдаршы, адамдардың қанына, өміріне және оларды табыстыруға қатысты адамдардың үкім шығаруы (осылардан) маңыздырақ емес пе?!”

Олар: “Әрине, маңыздырақ“, – деді.

Ибн Аббас: “Қалай, енді бірінші мәселе бітті ме?” – деп сұрағанда, олар: “Ия, Аллаһпен ант етеміз”, – деп жауап берді.

Абдуллаһ былай деп жалғастырды: “Сендер: «Али соғысты, бірақ ол Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) істегендей тұтқын да, олжа да алмады», – дедіңдер. Сонда сендер күң ретінде сендердің аналарың Айшаны алып, оған күңге қатысты істегеңдеріңді істейін деп едіңдер ме?! Егер сендер: «Ия», – деп айтсаңдар, онда күпірлікке түсесіңдер, ал егер сендер Айша – аналарың емес деп айтсаңдар да, күпірлікке түсесіңдер, өйткені Аллаһ Тағала былай деді: «Пайғамбар муминдерге олардың өздерінен жақын, ал оның жұбайлары – олардың аналары». (әл-Әхзаб 33: 6).

Кейін Абдуллаһ былай деді: “Қалай, енді мұнымен де іс бітті ме?”

“Ия, Аллаһпен ант етеміз ”, – деп жауап берді олар.

Абдуллаһ өз сөзін жалғастырды: «Сендер, сондай-ақ, Али өзінің муминдердің әмірі деген атағынан бас тартты дедіңдер. Худайбия бітімі жасалған күні Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) көпқұдайшылдармен жасасқан келісім-шартта «Мухаммад – Аллаһтың Елшісі» деп жазғысы келгенде, мушриктер наразы болып: «Егер біз сенің Аллаһтың Елшісі екендігіңе сенгенде, сені қуып жібермейтін едік және сенімен соғыспайтын едік. «Мухаммад ибн Абдуллаһ» – деп жаз», – деді. Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) олардың талаптарына көніп: «Әй, Али, мұны өшір де, «Абдуллаһтың ұлы Мухаммад» деп жаз, ал Аллаһ мен – Аллаһтың Елшісі екенімді біледі!» – деді».

Осыдан кейін Ибн Аббас: “Қалай, мұнымен де біттік пе?” – деп сұрағанда, олар: “Аллаһпен ант етеміз, ия”, – деді.

Ибн Аббас былай деді: “Олардан (хауәридждерден) екі мың адам қайтты, және адасуда қалғандары өлтірілді. Және оларды мухаджирлер мен ансарлар өлтірді”. (9) Әхмәд 1/621, ‘Абдур-Раззақ 10/157-158. әл-Хаким 2/150-152, әт-Табәрани 10/312-314, әл-Байхақи 8/309, Ибн Са’д 3/231. Бұл деректің барлық риуаяттары сахих болып табылады.

Сондай-ақ, білім иелерінің дінді дұрыс түсінуге көмектесуінің мысалы болып – ‘Уруа ибн әз-Зубәйрдың басынан өткен мына оқиға табылады: Ол былай деп баяндаған: “Бірде мен – сол кезде мен жас едім – Айшадан мына аят жөнінде сұрадым: «Ақиқатында, Сафә мен Мәруа – Аллаһтың рәсімдік белгілерінен. Және кім Қағбаға қажылық немесе умра жасаса, олардың арасын айналып өтсе – күнәхар болмайды». (әл-Бәқара 2: 158). “Сен бұл жөнінде не айтасың? Мен бұл екі төбенің арасын (Сәфә мен Мәруа) айналып өтуді жасамауда оқа көріп тұрған жоқпын”. Ол былай деп жауап берді: “Жоқ! Егер бұл осылай болғанда, онда: «Оларды айналып өтпеген – күнә жасамайды», – деп айтылар еді. Бұл аят Исламға дейін Қажылығын Мәнәт деген пұттың алдынан бастайтын, ал Ислам келгеннен кейін олар Сәфә мен Мәруаның арасын айналып өтуден қауіптенетін ансарлар жөнінде түскен. Олар не істеуін білмеді және бұл жөнінде Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұл жөнінде сұрады, және Аллаһ осы аятты түсірді ”.

‘Уруа ибн әз-Зубәйр ең жақсы табиғиндердің бірі және Мәдинаның ең атақты жеті фәқиһтарының (10) бірі болып саналатындығына қарамастан, бұл аятты дұрыс түсінбеді. Ал мұны оған одан көбірек білімге ие болған Айша түсіндірді!

Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өлімінен кейін зекет төлуден бас тартқандардың жағдайы да осылай, өйткені олар Аллаһ Тағаланың мына сөздеріне сүйенді: «(Мұхаммед ) олардың малдарынан садақа ал (11), ол арқылы оларды тазартып, ұлықтау үшін». Олар бұл әмір тек Пайғамбарға (Аллаһтыңоған игілілігі мен сәлемі болсын) қатысты деп ойлады. Бұл адамдар араб тілін жетік білді, бірақ білім иелеріне жүгінбегендігінен адасушылыққа түсті. Сол үшін Әбу Бәкр олармен, олар зекетті қайта төлеп бастамайынша, соғысты!

Ғалымдар дінді дұрыс түсінуге көмектесетін осындай мысалдар Исламда өте көп.

Ибн Уәхб былайдейтін: “Егер мен имам Мәлик пен имам әл-Ләйс ибн Са’дты көріп үлгермегенімде, адасушылыққа түсер едім!” “Шәрх әл-Мууәтта” 1/29.

Ескертпелер:

(1) Қиянатшылдық – хауәридждердің сипаттарының бірі болып табылатын еді және болып табылады да. Олар мұсылмандарды өлтіруде еш проблема көрмейді және осы себептен Али Ибн Аббас үшін қорықты. Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай дейтін: “Хауәридждер мұсылмандар үшін яхудилер мен христиандардан да жаман. Олар өздерімен келіспейтін мұсылмандарды өлтіруде ыждағаттылық көрсетеді. Олар мұсылмандардың қанын төгуді, олардың мал-мүлкін тартып алуды, олардың балаларын өлтіруді және оларды күпірлікте айыптауды рұқсат етеді!” “Минхаджу-Ссунна” 5/248.

Хафиз Ибн Касир хауәридждер Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сахабасы Абдуллаһ ибн Хаббәбты оның жүкті болған әйелімен бірге тұтқынға алғанын баяндаған. Олар одан: «Сен кімсің?» – деп сұрайды. Ол: «Мен – Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сахабасы Абдуллаһ ибн Хаббәб, сендер маған қорқыныш ұялатудасыңдар», – деді. Олар оған : «Қам жеме. Бізге өзіңнің әккңнен естігеніңді айтып берші», – деді. Ол: «Мен әкемнің: «Мен Аллаһтың елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Бүліктердің уақыты келеді, ол кезде отырушы адам тұрып тұрғаннан, тұрып тұрған жүріп баратқаннан, жүріп баратқан жүгіріп баратқаннан жақсырақ болады», – деп айтқанын естігенмін», – дегенін естідім», – деді. Кейін олар оны байлап тастап өзімен бірге алып жөнелді. Жол-жөнекей олар бір зиммийге* тиісті болған доңызды көрді. Олардың біреуі оны қылышымен ұрып, терісін кесіп тастады. Басқасы оған: «Сен не үшін былай істедің? Ол зиммийдің малы ғой!» – деді. Кейін ол доңызыдың иесіне барып, оны разы болған күйінде қалдырмайынша онымен жұмсақ түрде әнгімелесті. Сондай-ақ, олардың біреуі ағаштан түскен құрманы алып жей деп жатқанда, басқасы оған: «Сен мұны рұқсат сұрамай және ол үшін ақша төлемей алдың!» – деді. Ол сол кезде оны бірден ауызынан шығарды. Алайда мұның барлығына қарамастан, олар Абдуллаһ ибн Хаббәбты сойып тастады, ал оның әйелінің: «Мен – жүкті әйелмін, сонда сендер Құдыретті Аллаһтан қорықпайсыңдар ма?» деген сөздеріне қарамастан, басын шауып, қарнын жарып, ішіндегі баласын лақтырып тастады». “әл-Бидая уә-ннихая” 10/583.

Хауәридждердің іс-әрекеттеріне назар салыңыздар! Олар екінші дәрежелі істерде тақуалық танытады да, ал мұсылманды өлтіру сияқты ұлы қылмыста олар немқұрайлы болады. Аллаһ оларға лайықты жазасын берсін!

*Зиммий – мұсылман жерлерінде өмір сүретін және джизья (салық) төлейтін кәпір. Джизья балалардан, әйелдерден, қарттардан, еш нәрсесі жоқ кедейлерден, ақыл-ессіздерден және ауырулардан алынбайды. “Әхкәму әһли-зиммә” 1/43-51, Ибн әл-Қайим.

(2) Сүннетке жүгінбей Құранды толық түсіну мүмкін емес, өйткені, егер Құранның өзі ғана жеткілікті болатын болса, Аллаһ Тағала Өзінің Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оны түсіндіруді бұйырып, былай деп айтпаған болар еді: «Саған да адамдар үшін түсірілгенді түсіндірерсің деп, Құранды түсірдік». (ән-Нәхль 16: 44). Құранды түсінудегі Сүннетті елемеу – көптеген секталардың адасуының себебі болды. Әбу Нәдр Имран ибн Хусайн деген сахаба Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) хадистерін айтып жатқан кезінде олар оның жанында болғанында, бір адам өзінің наразылығын білдіріп: «Одан да бізге Аллаһтың кітабы туралы айтқаның жақсы», – дегенді баяндайды. Сонда Имран ашуланды да: «Ақиқатында, сен – ақымақсың! Аллаһ Құранда зекетті атап өтті, ал онда екі жүз дирхамнан бесеуін төлеу керек деген нұсқау қайда?! Намазды атап өтті, ал бесін намазы төрт ракағаттан тұрады деген нұсқау қайда?! Қағбаны айналуды (тауафты) атап өтті, ал айналулар жетеу деген нұсқау қайда?! Ақиқатында, мұның барлығын Сүннет тәпсірлеп түсіндіреді!» – деді.” әл-Әджурри “әш-Шәри’а” 104. Иснәді сахих.

(3) Адамдарды бірінші кезекте олардың сенімдеріне сәйкес бағалау керек, ал басқа артықшылықтары кейіннен келе береді. Егер адамдарды олардың ыждағатты түрде ғибадат жасауына байланысты бағалау қажет болғанда, онда хауәриждердің деңгейін сахабалардың деңгейінен де көтермелеп жіберу керек болар еді, өйткені Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Ақиқатында, сендердің намаздарың, олардың намаздарымен салыстырғанда, және сендердің оразаларың, олардың оразаларымен салыстырғанда, сендерге болмашы болып көрінеді». Муслим 1064. Алайда, іс жүзінде бәрі басқаша. Өйткені, хауәридждер мұсылмандардың алғашқы бүлігінің және бөлінуінің себепшілері болды. Ақиқатында, дұрыс сенімдердің ізінен ғана ізгі амалдар жалғасады. Және дәл осы сипат әһлю-Суннәдан болған шынайы мұсылмандарды әртүрлі ағымдар мен жамағаттардан ерекшелейді.

(4) Тура сол сияқты адасқан секталардың және ағымдардың құрамында ешқашан ғалымдар болмаған және ешқашан болмайды да! Хафиз Ибн Раджаб: “Бидъаттар пен адасушылықтардың жақтаушыларына келер болсақ, олар ғалымдарға ұқсағысы келеді, бірақ, олар ғалымдардан емес. Олардың надандығын ашып көрсету және адасушылықтарын әшкерелеу рұқсат етілген, өйткені сол арқылы оларға ілесуден сақтандыру үшін ”, – деп жазған. “Фәрқ бәйнә ән-нәсыха уә әт-та’иир” 33.

Ибн ‘Аббастың бұл сөздерінде, сондай-ақ, дінді пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сахабалары түсінгендей түсіну маңыздылығына нұсқалады.

(5) Бұл да – хауәридждердің сипаттарының бірі – өздерін ғалымдарға мұқтаж емес деп есептеу және олардың маңызың кеміту.

(6) Хауәридждер оларды бұзатын жағдайда, Али ибн Әбу Талиб олармен соғысатындығын білдірген шарттарға назар аударыңыздар! Ал біздің уақытымызда көптеген мұсылмандар жердің түкпір-түкпірлерінде джихадтың атымен дәл осыларды істеп жүр емес пе?! Мұсылмандар мұсылмандардың өздерін, әйелдерді, балаларды және қауіпсіздік кепілдігін алып, мұсылмандардың жеріне кірген кәпірлерді өлтіріп жүр емес пе; немесе кәпірлердің мал-мүлкін тартып алып, сонысын рұқсат етіледі деп жүр емес пе?! Мұның барлығының джихадқа еш қатысы жоқ, ал Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) мұндай бұзақылықтан алшақ.

Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай дейтін: «Кім муахадты (мұсылмандармен келісім-шартта болған кәпірді) өлтірсе, Жәннәттың хош иісін де сезбейді, ал оның аңқыған иісі қырық жылдық жол қашықтығынан сезіледі». әл-Бухари 2995.

Ибн Хаджәр былай деп жазған: «Хадисте мұсылмандармен келісім-шарты бар кәпір туралы сөз болуда, мейлі ол – джизья төлеу, әмірмен бітім, немесе мұсылман адам тарапынан берілген қауіпсіздік кепілдігі (амән) болсын». “Фәтхуль-Бәри” 12/259.

Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), сондай-ақ, былай деді: «Ақиқатында, адамға қауіпсіздік кепілдігін беріп, кейін оны өлтіргенге, тіпті өлтірілген – кәпір болса да, менің қатысым болмайды!» Әхмәд 5/223. Ибн Мәджәһ 2/896. Хадистің сахихтығын хафиз әл-Бусайри және шейх әл-Әлбәни растаған.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деді: “Қауіпсіздік кепілдігін кез-келген кәпірге беруге болады, және мұны кез-келген мұсылман істей алады!” “Саримуль-мәслюль” 95.

Сондай-ақ, мұсылман әйел де қауіпсіздік кепілдігін бере алады. Меккені алғаннан кейін Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның тұрғындарын өлтіруге және олардан өш алуға тыйым салды, мұсылмандарға қатысты өздерінің оңбағандылығымен және қиянатшылдығымен ерекше танылған бесеуінен басқа. Ал ол бесеуін, олар тіпті Қағбаның көлеңкесінде кездессе де, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өлтіруді бұйырды. Міне, Ибн Хубәйр – сол бесеудің біреуі еді. Ал Умм Ханидің бауыры Али оны көріп қалып, Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұйрығын орындау үшін ізінен қуып жөнелген кезде, Ибн Хубәйр Умм Ханидің үйіне кіріп кетіп, одан пана сұрады, ал ол, Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) әмірі туралы білмей, оған оны берді. Кейін ол өзі Аллаһтың Елшісімен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сөйлеспейінше, оған тиісуге тыйым салды. Имам әл-Бухариден келген хадисте Умм Хани Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) кіріп: «Уа, Аллаһтың елшісі, менің бауырым (Али) мен өзімнің қорғауыма алған Хубәйрдің ұлын өлтіремін деп жатыр!» – дегенде, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оған: «Уа, Умм Хани, сен өзіңнің қорғауыңа алғанды біз өзіміздің қорғауымызға аламыз», – деді әл-Бухари 357.

Егер тіпті әйелдің берген қауіпсіздік кепілдігі есепке алынып, осы кәпірдің қаны мен мал-мүлкі басқаларға харам етілген болса, онда мемлекет беретін өз еліне кірердегі кепілдігінің орындалуы туралы не айтуға болады?!

Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Барлық мұсылманның қаны тең дәрежеде құнды, ал олардың ең ықпалсызы берген кепілдігін өзгелердің барлығы орындауға тиіс». Әбу Дауд 2751, Ибн Мәджәһ 2685, Ибн әл-Мунзир 11/151. Хадис сахих, бұл жөнінде шейх әл-Әлбәни айтқан.

Умар ибн әл-Хаттаб былай деді: “Егер мұсылман оған: «Қорықпа», – десе, ол оған қауіпсіздік кепілдігін берген болады. Және егер ол оған: «Лә тадхәл», – десе де, ол оған қауіпсіздк кепілдігін берген болады. Ақиқатында, Аллаһ барлық тілдерді біледі!” Абдур-Раззақ 5/219, Са’ид ибн Мәнсур 2599.

«Мәттарс» және «Лә тадхәл» – парсылар мен эфиоптардың тілдерінде «қорықпа» дегенді білдіреді.

Имам Әхмәд және Ибн Таймия былай деген: “Кәпір өзіне берілген қауіпсіздік кепілдігі деп түсінген кез-келген нәрсе оған қауіпсіздік кепілдігін беретіні Сүннетте келген!” “әл-Инсаф” 10/348, “Бәяну-ддәлиль” 64.

Имам Ибн Мунасыф былай деді: “Дұшпан өзіне берілген қауіпсіздік кепілдігі (амән) деп түсінген кез-келген тілдегі кез-келген нәрсе, мейлі ол – сөз болсын, мейлі – жазу, немесе ым болсын, оған бұл кепілдікті береді, тіпті мұсылман осыны меңземеген болса да!” “әл-Инджәд” 2/45.

Жоғарыда келтірілгендердің негізінде мына нәрсе айқын болады: мұсылмандардың еліне кіріп жатқан кәпірдің төлқұжатына қойылатын виза оған қауіпсіздік кепілдігін береді. Және осыда ешқандай күмән жоқ.

Міне дәл осы – кәпірлердің елінде өмір сүріп жатқан, немесе виза, яки кіруге рұқсат алып сол жерге келген мұсылмандарға да қатысты болады. Оларға бұл кәпірлерді өлтіруге, олардың мал-мүлкін тонауға тыйым салынады, өйткені, мұның барлығы – қиянатшылдық және қауіпсіздік кепілдігін (амәнды) бұзу болып табылады. Мұның, кейбіреулер «Ақиқатында, соғыс – бұл алдау» деген хадисті дәлел ретінде пайдаланып, айтып жүрген, қулыққа еш қатысы жоқ. Егер кәпірлер мұсылмандарды өздерінің еліне кіргізген болса, онда осының өзі-ақ оның олармен келісім-шартқа отырғанын білдіреді, тіпті бұл сөйлесілмеген болса да.

Имам Ибн Джәузий “әл-Қауәнинуль-фиқхия” еңбегінде былай дейді: “Қауіпсіздік кепілдігін бұзу мен әскери қулықтың арасындағы айырмашылық – қауіпсіздік кепілдігі дұшпандарға қауіпсіздікке деген сенімділік ұсынады. Ал әскери қулық – әскери құпияларды жасыруға арналған шаралар болып табылады. Бұл шаралар дұшпанды жаңылыстырады және оны қарсыласы шегініп жатыр, немесе соғысқысы келмей жатыр деген қате ойға салады. Бұл – дұшпанды абайсызда қалдырып, оның үстіне түсу үшін жасалады. Әскери қулықтың түрлеріне – (қарсыластың) назарын негізгі мақсаттан басқа жаққа аударып алып кету мақсатында (белгілі бір іс-әрекетті) симуляциялау, дұшпанның қатарына бөлінушілік салу, торуылдар ұйымдастыру, ұрыс барысындағы тактикалық шегіну т.б. жатады. Оған (әскери қулыққа) – өзіңді солардың бірі деп көрсету, дұшпанның дінін өтіріктен ұстану, дұшпан алдында ықыласты кеңесші ролін ойнап, сол арқылы дұшпанның сенімін пайдаланып, қиянатшылдықпен оны жәбірге ұшырату жатпайды. Бұл тәсілдерді қолдануға болмайды және олар – сатқындық болып табылады”.

Имам әл-Мәрғинәни “әл-Хидая” кітабында былай деді: “Егер мұсылман адам дұшпандардың еліне саудагер ретінде кіріп барса, ол сол елде қауіпсіздік кепілдігін алған мұсылман сияқты болады. Оған олардың мал-мүлкіне және өміріне қол сұғуға болмайды, өйткені ол өзіне берілген қауіпсіздік кепілдігінің есесіне оларға қарсы ешнәрсе істемейтініне кепілдік берді. Осыдан кейін олардың мал-мүлкі мен өміріне қол сұғу – қиянат болып табылады, ал қиянатқа тыйым салынған”.

Имам әш-Шәфи’и “әл-Умм” кітабында былай деді: “Егер дұшпандар мұсылмандардан біреуді тұтқынға алып, кейін оны азаттыққа жіберсе және қауіпсіздікпен қамтамасыз еткен болса, онда олардың берген қауіпсіздік кепілдігі – олардың өздеріне берілген қауіпсіздік кепілдігі де болып табылады, және оның оларды қиянатшылдықпен өлтіруіне және оларға сатқындық жасауына құқығы болмайды”.

Имам Ибн Қудама былай деді: “Кім дұшпан жеріне қауіпсіздік кепілдігін алып кірген болса, олардың мал-мүлкіне қиянатшылдықпен қол сұғуына, немесе олармен өсімқорлықпен айналысуына құқығы болмайды. Олардың өздеріне қатысты қиянат туралы айтар болсақ, оған тыйым салынған, өйткені, олардың берген қауіпсіздік кепілдігі оларға қатысты сатқындық жасалмауын білдіреді. Тіпті, бұл шарттар сөзбе-сөз келісілмеген болса да, мұның мәні әрекеттің өзінен айқын болып тұр”. “әл-Муғни” 13/152.

Ал, кәпірлердің мал-мүлкіне келер болсақ, ол, джихад кезінен және кәпірлердің елі бағындырылғаннан кейінгі кезден басқа кезде, рұқсат етілмеген, бұл жөнінде хафиз Ибн Хаджәр “Фәтхуль-Бәри”- де (341) және Шәмсуль-Хакқ ‘Азым Абәди «‘Аунуль-Мә’буд»-та (7/318) айтып өткендеріндей.

Имам ән-Нәуәуи имам әр-Рафи’идің мына сөздерін жеткізген: “Егер адам дұшпан жеріне қауіпсіздік кепілдігімен кіріп барса, онда оған ол жерден қойма алуға рұқсат етілмейді, ол оны күштеп тартып алса да, жәй тауып алса да. Сондай-ақ, ол оларға тиісті болған нәрселерге қатысты қиянат жасай алмайды, ақиқатында, ол оларға тиістіні өздеріне қайтаруға міндетті!” «әл-Мәджму’» 6/51.

Шейх Ибн Баз басқаратын Тұрақты Комитеттің (әл-Ляджнәту-ддаима) ғалымдарына: «Кәпірлердің елінде өмір сүріп, осы елге зиян тигізу үшін мемлекеттен электр қуатын және суды ұрлауға болады ма?» – деп сұрақ қойылды. Сондай-ақ, оларға: «Электр қуатқа, газға, телефонға т.б. төлемақы төлеуден бас тартуға болады ма?!» – деген сұрақ қойылғанда, олар: “Бұған рұқсат етілмейді, өйткені бұл – адамдардың мал-мүлкін қақысыз жеу және сенімді бұзу болып табылады”, – деп жауап берді. «Фәтауә әл-Ләджнә» 23/441.

Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай дейтін: «Кім муахадты (мұсылмандармен келісім-шартта болған кәпірді) жәбірлесе, немесе оның құқықтарын шектесе, немесе оған оның мүмкіндіктерінен тыс нәрселерді жүктесе, немесе одан оның қалауынсыз бір нәрсесін алса, ақиқатында, Ақырет Күні мен оған қарсы куәлік етемін». Әбу Дауд 3/437, әл-Бәйхақи 9/205. Хадистің сахихтығын шейх әл-Әлбәни растаған. Бұл мәселеде барлық имамдар бір ауызды келісімде болған, және хауәридждерден өзге ешкім келісім-шартта болған кәпірдің қаны мен мал-мүлкін халәл демеген. Имам әш-Шәхристани былай деді: “Хауәридждер келісім-шартта болған, немесе джизья төлеген кәпірлердің қаны мен мал-мүлкін халәл деген. Және осыны істемейтіндерден бас тартуды міндетті деп есептеген!” “әл-Миләлю уә-ннихәл” 1/118.

Егер кәпірлерге қатысты шариғаттың үкімі осындай болатын болса, онда олар (хауәридждер) қаны мен мал-мүлкін халәл еткен мұсылмандар туралы не айтуға болады! Хафиз Ибн Абдуль-Бәрр былай дейтін: “Егер тіпті қауіпсіздік кепілдігі берілген жауласушы кәпірдің қаны харам болса, онда Аллаһтың қорғауында таңды аттыратын және күнді батыратын мумин туралы сен не ойлайсың?! Оған қатысты қиянатқа, немесе оның өлтірілуіне сен қалай қарайсың?!” “әл-Истизкәр” 14/84.

(7) Әбу Рафи’ былай деп баяндаған: «Хауәриждер Алиге қарсы қару алып шыққанда, олар: «Үкім Аллаһқа ғана тән!» «Үкім Аллаһқа ғана тән!» – деп үнемі қайталай берді. Ал Али: «Өтірікті тұспалдап, ақиқатты айтып жатыр!» – деді». Муслим 1774.

Біздің кезімізде де хауәриждердің соңынан ілескен адамдар сол аяттарды келтіріп, оларды басшылыққа алып, көптеген рұқсат етілмеген нәрселерді істеп жүр. Осының өзі – хауәриждердің Құранның аяттарын және хадистерді дұрыс түсінбейтініне нұсқайды, бұл жөнінде бізге Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) хауәриждер туралы: «Олар Құранды ол олардың жағында болады деп оқиды, ал ол оларға қарсы болады!» – деп айтты. Муслим 1066.

(8) Міне – Исламда не дәлел болып табылады – Аллаһтың Кітабы және Оның Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Сүннеті!

(9) Біз Ибн‘ Аббастың хауәридждермен болған пікірталасыны туралы осы сенімді деректің мазмұнын жақсылап игеріп алу үшін бір неше рет қайталап оқуға кеңес береміз, өйткені онда ғалымдар одан алатын көптеген пайдалар бар.

(10) Фақих – фиқх мәселелерін жетік білетін ғалым.

(11) Имам ән-Нәуәуи Аллаһтың Құрандағы жолдауы үш түрге бөлінеді дейтін: Біріншісі – барлық иман келтіргендерге деген жолдау; Екіншісі – тек Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) деген жолдау; Үшіншісі – Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) деген, бірақ, сондай-ақ, бүкіл үмметке де қатысты жолдау. “Шәрх сахих Муслим” 2/231.

Шейх ‘Абдуль-Мухсин әл-‘Аббад әл-Бәдрдің “Қандай ақыл-парасат және дін терактілерді джихад деп атай алады?! Уа, жастар, естеріңді жиыңдар!” кітабынан алынған

Ал содан соң:

Ақиқатында, шайтаның мұсылмандарды уәс-уәстайтын және адастыратын екі жолы бар. Олардың біреуіне ол күнәларға бейім, селқостыққа және дінге деген немқұрайлыққа берілетіндерді итермелейді. Мұндай мұсылманға ол күнәларды және нәпсісінің дегенімен жүруді әдемі етіп көрсетіп, оны Аллаһқа және Оның Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) мойынсынудан алыстатады. Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтатын: «Жәннәт (нәпсі) ұнатпайтын нәрселермен, ал Тозақ әуес-қалаулармен қоршалған». әл-Бухари 6487, Муслим 2822.

Ал басқа жолға шайтан ғибадатта және Аллаһқа бағынуда ыждағаттылық танытатындарды итермелейді. Мұндай адам үшін ол шектен шығушылықты әдемі етіп көрсетіп, дінді бұзу үшін, онда орынсыз нысапсыздық жасауға итермелейді. Пәк Аллаһ Тағала былай деді: «Йә, Кітап Иелері! Діндеріңде нысапсыздық көрсетпеңдер және Аллаһ туралы тек шындықты айтыңдар!» (ән-Нисә 4: 171).

Аллаһ Тағала сондай-ақ, былай деді: «Әй, Кітап иелері! Ақиқатқа қарсы діндеріңде орынсыз шектен шықпаңдар, және бұрынрақ тура жолдан тайып, адасушылыққа түскен және өзге көпшілікті адастырған адамдардың әуесін құптай бермеңдер!» – де». (әл-Мәидә 5: 77).

Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтатын: «Діндегі нысапсыздықтан (орынсыз артық нәрселерден) абай болыңдар, өйткені сендерден бұрын өмір сүргендерді діндегі шектен шығушылықтары опат қылды!» – деді. Бұл хадис сахих болып табылады. Оны имам ән-Нәсәи тағы да басқалар келтіреді. Бұл хадис – Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) қоштасу қажылығы кезінде айтқан хадистерінің қатарынан. Ол жөнінде толық шейх әл-Әлбәнидің «әс-Сильсилә әс-сахиха» сынан қараңыз 1283.

Ескертпе:

Айтылып жатқан нәрсеге біз күнде куәгер болудамыз. Мұсылмандардың арасында шариғаттың қандайда бір бұйрықтарын елемейтіндер, немесе оларға немқұрайлы қарайтындар қаншама?! Олардың арасында, мысалы: «Сақал қоюдың еш қажеті жоқ, ең бастысы адам өз жүрегінде салиқалы болса болды», – деп айтатындарды кездестіруге болады. Басқалары, доктор Кәрдауи сияқты, Исламдағы достық және қатысы жоқтық (әл-уәлә уәл-бәра) принципін және шабуыл джихадын жоққа шығарады. Үшіншілері дүние пайдасы мен құрметті кресло үшін әмірлерге жағымпазданып, Исламның принциптерін бұрмалайды. Сондай-ақ, бір-біріне бөтен болған мұсылман ерлер мен әйелдер тыйымдарға қарамастан бірігіп кештер мен дастархандар ұйымдастырып, тіпті өзара қол алысып жүргендерін, немесе мұсылман әйел уәлисіз басқа елге сапарға шығып келіп және осыда еш айып көрмей жүргенін көрудеміз. Және осындай мысалдар өте көп.

Ал басқа жағынан, біз осыған қарама-қайшы болған басқаша шекке шығуды көре аламыз. Мысалы, мұсылмандар өздерінің дінге деген қызғаныш сезімін сылтаулатып кез-келген адамның барлығын ретсіз күпірлікте айыптап жатқанын көруге болады. Бұл жөнінде шейх Ибн ‘Усәймин: “Біздің кезімізде өздерін дінге таңып және тәрізді болған діни қызғаныштарына негізделіп Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) күпірлікте айыптамағандарды күпірлікте айыптап жүргендерді кездестіруге болады!”. “Шәрх әл-Қауә‘ид әл-муслә” 77.

Міне осы принциппен олар ислам елдерінің әмірлерін күпірлікте айыптап, ал елдердің өздерін кәпірлердің жерлері деп атауға асығады. Шейх Салих әл-Фәузан былай дейтін: “Кім мұсылмандардың барлық әмірлерін күпірлікте айыптаса және оларға қарсы шығуға шақырса, сол – хауәридж!” Тыңдаңыз: “Шәрх Нәуәқидуль-Исләм”.
Жас мұсылман жігіттер мен әйелдер өз ата-аналарын күпірлікте айыптап жатқанын да көруге болады, ал егер ата-аналары шариғат бойынша іс жүзінде солай болса да, қалайша олар ата-анасына қатысты дұшпандық көрсетіп, дінде нысапсыздық жасайды екен?! Өйткені, тіпті кәпір ата-аналар туралы Аллаһ Тағала: «Маған және әке-шешеңе шүкір ет. Қайтар орның – Мен жақ. Егер екеуі білмеген нәрсеңді Маған ортақ қосуға зорласа, Оларға бағынба! Олармен дүниеде жақсылықпен жолдас бол!» – деп бұйырады. (Луқмән 31: 15).

Тіпті, ата-аналар баласына ширк жасатуға ыждағаттылық танытса да, Аллаһ оларға мұндай ұлы күнә жасауда бағынбауды бұйырады, бірақ бәрібір оларға ізгі қарым-қатынас жасауды әмір етеді! Ал өз балаларын ширк жасауға мәжбүрлемейтін, алайда балалары олармен болған туысқандық қатынасты үзіп, тіпті оларды асыраудан бас тартып жатқан ата-аналар туралы не айтуға болады?! Имам әл-Хаттаби былай дейтін: “Мұсылман ұл бала өз ата-анасын, тіпті олар кәпір болса да, асырауға міндетті”. “Фәтхуль-Бәри” 5/234.
Шейх Ибн әл-Қайим: «Туысқандық байланысты үзуші Жәннәтқа кірмейді», – деген хадисті келтіріп: “Туысқандық байланысты ұстап тұру міндетті болып табылады, тіпті кәпірлермен де”. “Әхкәму әхли-ззиммә” 2/317.

Сондай-ақ, ғалымдарды, олардың айтқандары өздерінің қалауларына сәйкес келмегендіктен, екіжүзділікте айыптап жатқандарды көруге болады. Өз негізінде халәл болған нәрселердің көбін харам етіп жатқандарды да көруге болады. Сондай-ақ, хабарсыз және құзырсыз адамдардың Ислам үмметінің көкейтесті мәселелерін талқылап, шешуге кірісіп жатқанын да көре аламыз. Бір әйелдердің басқа әйелдерді әкелерінен де, күйеулеріненде сұрамай джихадқа шығуға шақырып жүргенін де көрудеміз.
Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп ақиқатты айтты: «Ақиқатында, адамдар үшін сондай бір, өтірікшілерге сеніп, шыншылдарға сенуді қоятын; қиянатшылдарға аманат тапсырып, сенімге лайық болғандар жайлы опасыз ба деп күдіктенетін; және сөз рууәйбидаларда болатын замандар келеді». Одан: “Рууәйбида деген кім?” – деп сұрағанда, ол: «Жаппай адамдарға қатысты мәселелер туралы сөйлейтін ақымақ!» – деді. Әхмәд 2/291, Ибн Мәжжәһ 4036. Хафиз Ибн Хаджәр, хафиз Ибн Кәсир, шейх Әхмәд Шәкир және шейх әл-Әлбәни хадисті сахих деді.

Өзгенің мал-мүлкі қиянатшылдықпен меншіктелуіне, тіпті тыйым салынған қантөгуге орын беріліп жатқанын да көруге болады. Абу Қатада Филистыни сияқты кімселердің адам өлтіруді, оның ішінде әйелдер мен балаларды өлтіруді рұқсат етіп жатқандарын көрудеміз. Алайда, мұндай нәрсе ақиқаттан алыс, Аллаһтың да, Аллаһтың елшісінің де (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұл шекке шығушылыққа салынған адамдар оларға телитін нәрселеріне еш қатысы жоқ. Аллаһ Тағала былай деп айтады: «Өздеріңе қарсы соғысқандармен Аллаһ жолында соғысыңдар, бірақ, рұқсат етілгеннің шегінен шықпаңдар. Негізінен, Аллаһ шектен шығушыларды жақсы көрмейді». (әл-Бақара 2: 190).

Ибн Аббас Аллаһ Тағаланың осы сөздеріне түсіндірме беріп, былай деді: “Әйелдерді, балаларды, қарттарды және сендерге бейбітшілікпен бет бұрып, өздеріңмен соғыспайтындарды өлтірмеңдер! Ал егер осыны істесеңдер, онда сендер – шектен шығушысыңдар!” “Тафсир әт-Табәри” 2546.

Имам ән-Нәуәуи былай деді: “Кәпірлердің әйелдері мен балаларын, егер олар шайқасуға қатыспайтын болса, өлтіруге тыйым салынғандығы туралы ғалымдар бір ауызды келісімде!” “Шәрх Сахих Муслим” 11/292.

Имам Ибн Рушд: “Әйелдер мен балаларды, егер олар соғыспайтын болса, өлтіруге болмайтындығы жөнінде мұсылмандардың ішінде келіспеушіліктер жоқ ”, – деді. “Бидаятуль-муджтәхид” 1/386.

Өкінішке орай, біздің кезіміздегі көптеген мұсылман түсіп жатқан шектен шығушылықтардың мысалдары өте көп.

Шейх Ибн әл-Қайим шайтанның айлаларының түрлерін атап өтіп, былай деп жазған: “Кейбір ізгі саләфтар былай дейтін: «Аллаһтан қандай бұйрық келсе де, шайтан міндетті түрде осыда ықпал етудің екі тетігіне ие болады: не босаңсу мен кемшілік, не шектен шығушылық пен нысапсыздық. Және ол осы екі жағдайдың біреуімен үстем болуын тоқтатпайды». Адамдардың көпшілігі, азғантайынан басқа, бұл екі қалыптың біреуінде: не босаңсуда, не нысапсыздықта болады. Және кейбіреулері ғана Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) және оның сахабалары жүрген тура жолда бекем тұрады!” “Иғасату-лләхфән” 1/116.

Сондай-ақ, Ибн әл-Қайим былай деп жазған: “Адамдамдардың көпшілігі Аллаһқа Ол тыйым салған нәрселері арқылы ғибадат етіп, осынысын мойынсыну және жақындау деп нық сенеді. Және мұндай адамның жағдайы, өзінің істеп жатқаны күнә екендігін түсінетін адамның жағдайынан жаман!” “Иғасату-лләхфән” 2/181.

Және шайтанның шектен шығушыларға және нысапсыздық танытушыларға қатысты айлаларының қатарынан – бұл оның оларға өз әуес-қалауларына ілесуді және дінді бұрыс түсінуді әдемі етіп көрсетуі. Ол оларды ғалымдарға жүгінуден алыстатады, ғалымдар оларға ақиқатты түсіндіре алмауы және тура жолға нұсқай алмауы үшін, және сөйтіп оларды өз адасушылықтарымен алданып қала беруі үшін. Аллаһ Тағала былай деді: «Және әуес-қалауға ерме, әйтпесе ол сені Аллаһтың жолынан тайдырады!» (Сад 38: 26).

Аллаһ Тағала сондай-ақ былай деді:
«Аллаһтың басшылығынсыз өз қалауларына ергеннен кім артығырақ адасушы болып табылады?» (әл-Қасас 28: 50).

«Сондай жаман ісі өзіне әдемі көрсетіліп, оны игілік деп санайтын біреу тура жолға ілесушімен тең бе? Аллаһ қалағанын адастырып, қалағанын тура жолга салады».(Фәтыр 35: 8).

«Ал сонда Раббысынан түскен басшылыққа ілескен біреу, өзіне жаман амалы әдемі көрсетіліп, әуестерін құптай берген біреумен тең бе?» (Мухаммад 47: 14).

«Ол – Аллаһ, саған Құранды түсірді. Оның ашық мағыналы аяттары бар. Солар – Кітаптың негізгі іргетасы. Сондай-ақ, астарлы ұғымдағы өзге аяттар бар. Ал жүректерінде қыңырлық болғандар, бұзақылық таратқысы келіп, астарлы мағыналы аяттардың ұғымын іздестіріп, соңына түседі». (Әли ‘Имран 3: 7).

Имам әл-Бухаридің (4547) және имам Муслимнің (2665) жинақтарында Айшадан, Аллаһ оған разы болсын, жеткен мына хадис риуаят етіледі. Бірде Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) жоғарыда келтірілген аятты оқыды да: «Егер айқын болмаған нәрсеге ілесушілерді көрсең, біл: міне осылар – Аллаһ олар туралы айтқандардың дәл өздері, ендеше, олардан сақ бол!» – деді.

Ескертпе:
Әбу Ғалиб, (адамдар) Абу Умәмәдан: “Бұл аятта аталғандар кімдер?”, – деп сұрағанда, ол: «Олар – хауәриждер!» – деп жауап бергенін баяндаған. Ибн Нәср «әс-Сунна» 55. Иснады хасан.

Сондай-ақ Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Аллаһ кімге игілікті қаласа, Ол оны дінді жетік түсінуші қылады». әл-Бухари 71, Муслим 1037.

Бұл хадис Аллаһ өзінің құлына игілікті қалауының бір белгісі етіп оны дінді дұрыс түсінушілерден қылатынына нұсқайды. Сондай-ақ, осыдан – кімге Аллаһ игілікті қаламаса, Ол оны дінді түсінуге алып келмейтіні де шығады. Тіпті Ол оны діннің бұрмаланған түсінігімен зақымдайды.

Аллаһ Тағаладан бізді шекке шығушылықтардан сақтауын және тура жолда мығым тұрушылардан етуін сұраймыз!

Аллаһ Тағаладан мұсылмандарды дінді дұрыс түсінуге алып келуін және оларды айқын да, жасырын да адасушылықтар мен бүліктерден сақтауын тілейміз.

Ал соңында да Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ!

Аллаһтың сәлемі мен игілігі Оның құлы және пайғамбары Мухаммадқа, сондай-ақ, оның отбасы мүшелеріне және сахабаларына болсын!

Шейх ‘Абдуль-Мухсин әл-‘Аббад әл-Бәдрдің “Қандай ақыл-парасат және дін терактілерді джихад деп атай алады?! Уа, жастар, естеріңді жиыңдар!” кітабынан алынған

Содан соң:
Бин Ладен, әз-Заркауи және солар сияқтылар кімдер? «Әл-Қаида» деген қаңдай ұйым және оның әдістері дұрыс па?

Бұл – біздің кезімізде көптеген мұсылмандарды қызықтарын сұрақтар. Біреулер үшін бұл адамдар – діни және ұлттық қаһармандар, ал «әл-Қаида» – Исламның құтқару армиясы. Ал басқалар үшін олар – ислам джихадының атын жамылып жер бетінде бұзақылық таратушы жәй бандиттер ғана.

Бірақ, бізді бұл адамдардың және бұл ұйымның іс-әрекеттері мен амалдарын қарапайым адамдардың бағалауы емес, тек әһлю-Суннә ғалымдары және пайғамбарлардың мирасқорлары болып табылатын ғалымдардың бағалауы қызықтырады.Білмегенімізді солардан сұрауды бізге Аллаһ Тағала бұйырып: «Егер өздерің білмесеңдер, білім иелерінен сұраңдар», – деді. (ән-Нәхль 16: 43).

Шейх Ибн Баздың пәтуасы:

Аллаһтың рұқсатымен осы ғасырдың имамы – шейх ‘Абдуль-‘Азиз Ибн Баздың сөзінен бастаймыз, ол: “Усама бин Ладен – жер бетінде бұзақылық таратушылардан!” – деп айтты. “Джәридатуль-муслимин” № 607. 8/5/1417 х. ж.

Кейбір адамдар шейх ибн Баздың Бин Ладенге қатысты айтқан осы сөздерінің сенімді екендігі туралы күмәндар таратып жүргенін атап кету қажет. Ал бұл әңгімелердің таралуына себеп болған – шейх Ибн Джибриннің пәтуасы. Онда «Усама бин Ладен, бұл жонінде шейх ибн Баз өзінің пәтуаларында айтқанындай, жер бетінде бұзақылық таратушылардан болып табылады ма?» – деген сұраққа ол жауап беріп: «Шейх Ибн Баз мұндай демеген, оған мұны телиді», – деп айтқан.

Ал шындығында шейх Ибн Джибрин қателескен еді және өзінің шейхы осындай сөздерді айтқанын білмеген болуы да мүмкін. Шейх Ибн Баздың бұл сөздерін басқа ғалымдар да растаған. Мысалы, шейх Салих әл-Фәузаннан бұл жөнінде: “Құрметті шейх! Аллаһ сізге игілік берсін! Сұрақ қоюшы адам былай дейді: «Менің сұрағымды тура мен жазғандай етіп оқып беруіңізді қалаймын. Аллаһпен ант етемін, керісінше болған жағдайда, мен кешірмеймін, және Қиямет күні Аллаһтан өзімнің хақымды талап етемін! әл-Мәс’ари, әл-Фәкихи және Усама бин Ладен – жәмәъадан аутқып кеткендер болып табылады ма? Сіз «Шейх Ибн Баз Усама бин Ладен туралы жаман пікірді ұстанбаған, ал оның атынан ол туралы берілген пәтуа – өтірік», – дейтін адамдар туралы не айта аласыз, өйткені, олар бұл сөздерді дәлел ретінде келтіреді», – деген сұрақ қойылды.

Ол былай деп жауап берді: “әл-Фәкихиге, әл-Мас’ариге және Бин Ладенге қатысты айтар болсақ, сіздер олар туралы олардың сөздері, істері бойынша үкім етіңдер. Алайда, оларға жалғанды телімеңдер, бірақ, олар туралы қорытындыны олардың ауытқуларына сәйкес жасаңдар! Ал, «Шейх Ибн Баздың пәтуасы өтірік», – деп айтатынға келер болсақ, оның өзі – өтірікші! Бұл пәтуа ойдан шығарылмаған, біз өзіміз бұл сөздерді шейхтан, Аллаһ оны рақым етсін, естідік, ол оның пәтуаларында жазылған, және бұл оған ол әлі тірі кезінде оқып берілген еді. Сондықтан, «Бұл пәтуа – өтірік» – дейтіннің өзі – өтірікші!”

http://www.alfawzan.ws/AlFawzan/FatawaS … ageID=7071

Алайда шейх әл-Фәузан шейх Ибн Джибринді өтірікші деп айтты деуге мүлдем болмайды, өйткені шейх әл-Фәузан жалпылама айтып тұр, ал шейх Ибн Джибринге келер болсақ, оның қателескенінде ақылға сыймайтын ешнәрсе жоқ, өйткені ол өзінің шейхы Ибн Баздың сөздері туралы білмеген болуы мүмкін ғой!

Сондай-ақ, шейх ибн Баздың Бин Ладенге және сол сияқтыларға қатысты пікірі туралы айқындықты оның өзге бір пәтуасы енгізеді, онда шейх Ибн Баз былай дейді: “Қазіргі кезде Мухаммад әл-Мәс’ари, Са’д әл-Фақихи және сол сияқты жалған шақыруды таратушылар істеп жүрген нәрселер – күмәнсіз, ұлы жауыздық болып табылады! Олар – ұлы жамандықтың және үлкен бұзақылықтың насихатшыларылары! Олардың парақшаларынан сақтандыру қажет, оларға сүйенбеу және бұзақылыққа, жамандыққа, өтірікке және бүлікке алып келетін нәрселерде көмектеспеу керек. Аллаһ бір-бірімізге ізгі арлылықта және тақуалықта көмектесуді және бір-бірімізге бөлінуге, қауіпсіздіктің бұзылуына тағы да сондай нәрселерге алып келетін жамандық пен бұзақылықта көмектеспеуді бұйырды. әл-Фақихи, немесе әл-Мәс’ари, немесе солар сияқты өтірік пен жамандықтың уағыздаушылары таратып жүрген нәрселерге келер болсақ, оны таратуға болмайды, және оларға осы жолдарын тастауы туралы насихат айту керек…
Менің әл-Мәс’ариге, әл-Фақихиге, Бин Ладенге және солардың жолын таңдағандардың барлығына айтар насихатым – олар осы кесірлі жолдарын тастасын, Аллаһтан қорықсын және Оның ашу-ызасынан сақтансын, дұрыс басшылыққа қайта оралсын және істегендері үшін тәубе етсін!” “Фәтауә Ибн Баз” 9/100.

Шейх Ибн Баздың бұл сөздері оның пәтуалар жинағына да енгізілген және аудио таспаға да жазылған, оны мына сілтеме бойынша тыңдауға болады:

http://www.fatwa1.com/anti-erhab/Irhabion/Osamah/baz_doatbatel.rm

Шейх Салих әл Фаузанның пәтуасы:

Шейх әл-Фаузанға, сондай-ақ, мынындай сұрақ қойылды: “Құрметті шейх, Аллаһ сізге есендік берсін. Усама бин Ладен жер бетінде бұзақылық таратып жатқаны және жастарды осыған шақырып жатқаны сізге сыр емес. Менің сұрағым мынандай: біз бұл адамды хауәридж деп атай аламыз ба? Өйткені, ол біздің елімізде де, басқа елдерде де жарылыстар жасауды қолдайды ғой».

Ол былай деп жауап берді: “Осындай сенімдерді бойында алып жүрген кез-келген кімсе хауәридж болып табылады! Сондай-ақ, осындай сенімдерді өз бойында алып жүріп, адамдарды оларға шақырып, үндейтін кімселер де, олардың тұратын жері және тұлғасы қандай болуына қарамастан – хауәридждерге жатады! Және осы – ереже (болып табылады), яғни: кім адамдарды мұсылман әмірлеріне қарсы шығуға, мұсылмандарға такфир жасауға (күпірлікте айыптауға), мұсылмандарды өлтіруге шақырса, сол – хауәридж!» “Фәтауа әл-Фәузан” № 6587.

http://www.alfawzan.ws/AlFawzan/FatawaSearch/tabid/70/Default.aspx?PageID=6587

Шейх Әхмәд ән-Нәджмидің пәтуасы:

Шейх Әхмәд ән-Нәджмиден: “Кейбір адамдар Бин Ладенді ел тосып жүрген Мәхди деп, оны муминдердің әмірі деп те атайды. Сіздің осыған деген түсіндірмеңіз қалай?

Ол былай деп жауап берді: “Бұл адамдар – шайтандар! Бин Ладен – жексұрын шайтан және хауәридж, және оны мақтау ешкімге рұқсат етілмейді! Ал, оны мақтаушыларға келер болсақ, бұл – олардың сол сияқты хауәридждер екеніне дәлел!»

Шейх ‘Абдуль-Мухсин әл-‘Аббәдтың пәтуасы:

Шейх-мухаддис ‘Абдуль-Мухсин әл-‘Аббәдқа: “Кейбір адамдар біздің кезіміздегі «әл-Қаида» ұйымы – хауәридждер дейді, ал кейбіреулер оларды муджәхидтер деп атайды. Сіздің пікіріңіз қандай?» – деген сұрақ қойылды.

Ол қысқа және анық: «Ия, олар – шайтанның жолындағы муджәхидтер!» – деп жауап берді.

шейх Салих әл-Люхайданның пәтуасы:

Шейх Салих әл-Люхайданға сұрақ: “Мұсылманның Бин Ладен басқаратын «әл-Қаида» ұйымына деген қатынасы қандай болуға тиіс?”

Ол былай деп жауап берді: «Бұл ұйымда игілік жоқ! Олар мұсылмандарды қақ жарды, қайғы-қасіреттер мен жауыздықтардың себепкері болды, және қан төге бастады!»

http://www.sohari.com/nawader_v/fatawe/ … a3edah.ram

Муфти шейх ‘Абдуль-‘Азиз Әли Шейхтың пәтуасы:

Шейх ‘Абдуль-‘Азиз Әли Шейхқа мынандай сұрақ қойылды: «Бин Ладен – адасқан деп айтуға болады ма, және жеткілікті білімге ие болмаған мұсылмандар оның Интернетте орналастырылған баяндамаларын тыңдауына болады ма?»

Шейх: “Уа, менің бауырларым! Олар – жауыздық пен бұзақылықтың себепкерлері! Олар өз жолдарында адасқандығына күмән жоқ. О бастан және, менің ойымша, қазір де олар – Исламның дұшпандарының туындылары болып табылады! Исламның дұшпандарының өздері оларды өсірді. Олар исламның дұшпандарының көлеңкесінде өмір сүреді және олар, немен жабылса да – Исламның дұшпандары болып табылады және Исламның басқа да дұшпандарына көмектесуде”.

http://depositfiles.com/files/s3wodp7ad

Шейх Муқбиль ибн Хадидің пәтуасы:

Шейх Муқбиль ибн Хади былай дейтін: “Мен Бин Ладенге қатысты болудан Аллаһқа сиынамын! Ол – үммет үшін бақытсыздық және ауыру, және оның амалдары – жауыздық!”

Оған: «Еуропа елдеріндегі мұсылмандарға жердің барлық бұрыштарындағы жарылыстардың себебімен қысым көрсетілуде», – деп айтылды.

Шейх: “Мен бұл жөнінде білемін. Маған Британиядан бауырлар телефон соғып, көрсетіліп жатқан қысымға байланысты арызданды және Усама бин Ладенге қатысты болудан ашық түрде бас тартуға болады ма деп сұрады. Біз оларға өзіміздің одан және оның істерінен баяғыда-ақ бас тартқанымызды айтып жеткіздік! Қалыптасқан болмыс Еуропа елдеріндегі мұсылмандар ихуан әл-муфлисин (сәтсіз бауырлар) ағымының және сол сияқтылардың тарапынан осірілген түрлі партиялардың себебінен қысымға ұшырап жатқанын дәлелдеуде”. “Джәрида әр-раъюль-‘амм” № 11503.

Сондай-ақ, шейх Муқбиль былай дейтін: “Уа, Аллаһ, Усама бин Ладенді, Әбу Хамзаны және ислам елдерінде бүлік таратушылардың әрбірін ал! Уа, Аллаһ, олардың омыртқасын сындыр!”

Бұл және тағы да басқа сөздерді шейх Муқбильдің аудио таспасын мына сілтемеден көшіріп алып, тыңдауыңызға болады:

http://depositfiles.com/files/5ozr79nly

Шейх Салих Әли Шейхтың пәтуасы:

Шейх Салих Әли Шейх былай деп айтты: “Сендер кейбір оқытушылардың Усама бин Ладенді мақтағанын естіген боларсыздар, ал бұл – Исламды түсінудегі қателік!” “Джәрида әр-Рияд” 8/11/2001ж.

Шейх Салих әс-Сухаймидің пәтуасы:

Шейх Салих әс-Сухаймиге: «Біз әз-Заркауиді жақсы көрмейміз, бірақ оны сөкпейміз де, өйткені ол білімге қатысты адамдардың қатарынан», – дейтіндерге деген біздің қарым-қатынасымыз қандай болуға тиіс?» – деген сұрақ қойылды.

Шейх былай жауап берді: “Атақтары кейбір жерлерге тараған бұл уағыздаушылардың себебімен біреулер адасты, басқаларға сатқындық жасалды, үшіншілер өлтірілді. Қанша мұсылмандар зұлымдықпен және өшпенділікпен өлтірілді, қаны харам етілген мұсылмандармен келісім-шартта болған кәпірлерді айтпағанның өзінде?! Сендерді білімсіздердің бұл сөздері адасушылыққа салмасын!

Мен сендерден мынаны сұрайын: Оның (әз-Заркауидің) ұстаздары кім?! Ол мұсылмандарға, адам өлтірулер мен қиратулардан басқа, не қалдырды?!

Ешнәрсе, олмда, Усама бин Ладен де, олардың қатарынан болған өзге уағыздаушылар да!…

Аллаһпен ант етемін, 11-қырқүектегі оқиға орын алмайынша Ислам таралып келді. Мен осы оқиғадан екі апта бұрын Америкада, Филадельфияда ислам семинарларында (даура) болдым, адамдар Аллаһтың дініне топ-топ болып кіретін! Америкада, Британияда, ИНдияда, Қытайда болды, діни мектептер ашылып жатты…

Мұның барлығы қазір қайда?! Осы оқу орындары қайда?! Олар бар ма?! Жоқ!

Қазір батыс елдерінің мұсылмандары бастарын көтеріп жүргеннен соң, бастарын төмен түсіріп жүр, хиджаптар шешілді. Ал кейбір адамдардың осы (11-қыркүйектегі) оқиға адамдардың Исламға қызығуына және оны қабылдауына себеп болды деген сөздері сендерді адасушылыққа салмасын! Аллаһпен ант етемін, бұл – өтірік! Бізде қазір Америкадан 150 дағуатшы бауырларымыз Меккеде шейхтардан екі аптадан бері дәріс алып жүр. Бір апта Меккеде болды, бір апта Мәдинада. Олар Умраға келген. Міне, солардан ол жақта орын алған оқиғалар туралы сұраңдар. Олардың барлығы білім талап етуші студенттер (таләбуль ильм), олардың барлығы қазір Меккеде. Филадельфияда хиджап киген әйелдер толы болатын, ал қазір ол – хиджаптар тасталған және болған (игі) нәрселердің барлығы жойылған жәй қала ғана, ал оған себепкер болған – хауәридждер!…

Білімді оның иелерінен алу керек! Ал бұл (әз-Заухири және Бин Ладен сияқты) адамдарға келер болсақ, бізде оларға деген қажеттілік жоқ! Олардың біреуі өмірден өтті, және біз оның Раббысының алдындағы соңғы жағдайы қандай болғанын білмейміз. Алайда, мұсылмандардың ешқайсысы одан пайда алмады, керісінше, олар Исламға және мұсылмандарға зиян келтірді, ал олардың зияны әлі де тыйылған жоқ.

Шынайы ғалымдардың ізінен ілесіңдер, оларды зиярат етіп тұрыңдар, өйткені, білімге жету оған қол жеткікізуге деген ұмтылыспен іске асады. Ал білім – бұл эмоциялар емес! Білім – бұл нашидтар емес! Білім – бұл театралдық қойылымдар емес! Және білім – бұл дискілерге жазылған жәй дауыстар емес! Білім – бұл оны ғалымдардан тікелей алу!

Аллаһ былай деп айтты: «Қашан оларға (мұсылмандарға) аманшылықтан немесе қауіп-қатерден хабар келсе, олар оны жайып жібереді. Егер олар оны, Пайғамбарға не өздерінің іс басындағыларына ұсынса, олардан оның мән-жайын зерттей алатындар білер еді». (ән-Нисә 4: 83)” Тыңдаңыз: «‘Ан әз-Заркауи уә Бин Ладен».

http://www.alsoheemy.net/play.php?catsmktba=1016

Кең таралған күдікке жауап:

Көптеген мұсылмандардың қызығушылығын туғызатын көтерілген мәселелерді түсіну үшін осынша ғалымдардың сөздерінің өзі жетіп асатын сияқты. Алайда бүліктің және күмәннің кейбір жақтаушылары пайда болады да, интернет кеңістігінде шейх Ибн ‘Усайминнің Бин Ладенді мақтаған сөздерін таратады.

Бұған жауап өте қарапайым.

Біріншіден, шейх Ибн ‘Усайминннің Бин Ладенге арналған бұл мақтауы бірінші Орыс-Ауған соғысы кезінде болған еді. Алайда, ол кезден бері көп уақыт өтті, және Бин Ладен енді басқаша болды!

Екіншіден, кім шейх Ибн ‘Усайминді қазіргі Бин Ладеннің жақтаушысы ретінде көрсеткісі келсе, оған өтірікті теліген болады, өйткені, осылай болған жағдайда, шейх Ибн ‘Усаймин Бин Ладенмен оның Сауд Арабиясын күпірлікте айыптауында, оның осы елде ұйымдастырған жарылыстарына қатысты келіскен болып тұр ғой?!

Бірақ, іс жүзінде шейх Ибн ‘Усайминнің осы нәрселер туралы пікірі өте жақсы мәлім, ал ол мұны мақұлдамады және мұндай әрекеттерді, оларды кім жасап, кім ұйымдастырса да, мейлі ол – Бин Ладен, мейлі – басқа болсын, өте қатаң түрде сөкті! Сауд Арабиясында жасалған осындай терактілердің біреуінен кейін шейх Ибн ‘Усаймин былай деп айтты:
“Мұндай іске ақыл-парасатқа ие, мұның үстіне иман келтірген адам разы бола алмайтыны – күмәнсіз, өйткені бұл – Құран мен Сүннетке қайшы келеді. Осыда Ислам үшін іштен де, сырттан да зиян бар. Бұл – ұлы қылмыс, алайда залымдар жетістікке жетпейді. Таяу арада, ин ша Аллаһ, олар өзінің жазасын толығымен алады. Білім талап етуші студенттер үшін осы жолдың – кесірілі жол, көпқұдайшылдардың қанын тастап қойып, мұсылмандардың қанын төгуді халәл еткен хауәридждердің жолы екенін адамдарға түсіндіруі – міндетті (уәжіп) болып табылады”. “Фәтауә әш-шәр‘ия фи кәдая әл-‘асрия” 47.

Осындайды айтқан адам Бин Ладеннің мәнһәджін мақұлдайды деп ойлайсыңдар ма?!

Үшіншіден, бұл мәселедегі нүктені шейх Ибн ‘Усайминнің өзінің шейх Ибн Баздың: “ Менің әл-Мәс’ариге, әл-Фақихиге, Бин Ладенгежәне солардың жолын таңдағандардың барлығына насихатым – олар осы кесірлі жолдарын тастасын, Аллаһтан қорықсын және Оның ашу-ызасынан сақтансын, дұрыс басшылыққа қайта оралсын және істегендері үшін тәубе етсін!” “Фәтауә Ибн Баз” 9/100, – деген пәтуасын мақұлдаған сөздері қояды.

Шейх Ибн ‘Усаймин әл-Мас’ари, әл-Фақихи т.б. таратып жүрген тура сол парақшаларға қатысты былай деді: “Соңғы кезде әмірлерді қаралайтын біздің елімізден тыс жерлерден келген парақшалар таралып кетті, бұл парашалар біздің елімізде жазылған болуы да мүмкін. Оларда әмірлер істеген ешбір игі нәрсе тілге алынбайды, ал бұл, күмәнсіз – ғайбат болып табылады, және, ғайбат болғандықтан, оларды оқу – харам! Оларды адамдардың арасында таратуға ешкімге рұқсат етілмейді, ал кім оларды көрсе, жыртып тастауы, немесе өртеуі керек, өйткені осы нәрселер бүлікке, жауыздыққа және анархияға әкеліп соқтырады! Ақиқатында, бұл нәрседен осы елдің муфтиі – біздің шейх ‘Абдуль-‘Азиз ибн Баз, Аллаһ оны рахым етсін, сақтандырған еді! Ол осыдан сақтандырып, бұл парақшалар – әмірлер мен халық арасындағы үлкен бүліктің себебі болып табылатынын түсіндірді! Мен де осыдан сақтандырамын, және біздің басқа ғалым бауырларымыз да өз қауымдарын осы парақшаларды таратудан сақтандырады!”

Шейх Ибн ‘Усәйминнің бұл лекциясын оның сайтынан көшіріп алуға болады:

http://www.binothaimeen.com/sound/snd/a0188/a0188-45.rm

Аталған сөздер лекцияның 11-минуты, 20-секундасынан басталады.

Ал осының барлығынан кейін өзінің әуестері мен қалауларын жақтаушы өтірікшіден өзге кім шейх Ибн ‘Усаймин Бин Ладенде қолдайды деп айта алады?! Егер Ибн ‘Усаймин Бин Ладеннің жәмәаты таратып жүрген парақшалардан сақтандырған және Ибн Баздың Бин Ладеннің және оның жәмәатының жолы – кесірлі жол деп айтқан пәтуасын қолдаған болса, қалайша ол Бин Ладеннің мәнһәджін қолдай алады?!

Сондай-ақ, Усамә бин Ладеннен шейх ‘Абдуль-Мәлик Рамәдани және шейх Уәлид ибн Сайф ән-Нәср сақтандырған. Оларда Бин Ладеннің адасушылықтарына және оның ғалымдарды қаралауына және оларға такфир жасауына арналған тұтас лекциялары бар.

Тіпті доктор Салмән әл-‘Ауда Бин Ладеннің әдістерін мақтамаған және оған мына сөздерін жолдап айтқан: “Бауырым Усама, қанша қан төгілді? Қанша жазықсыз адамдар, балалар, қарттар және әйелдер «әл-Қаиданың» жалауының астында өлтірілді?! Сен өзіңнің мойныңа жүз мыңдаған және миллиондаған құрбандардың жүгін артып алып Аллаһты кездестіргеніңнен бақытты боласың ба?”

Жолдауды мына жерде толығымен тыңдап және оқып шығуға болады:

Ал соңында да, әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ!

www.Salaf-forum.ru

«Құрметті шейх, біз – инша Аллаһ, саләфтардың мәнһәджына ілесетін сіздің Кавказдық бауырларыңыз боламыз. Біз сіздерді Аллаһ үшін жақсы көреміз, сіздер – біздің үмметіміздің ғалымдарысыз, оның ұстаздары әрі тәрбиешілерісіз, және біз Аллаһтан бізге ғалымдарымызда береке беруін тілейміз. Шейх, сіздің насихатыңыз топтық батыранқылық жағдайымызды түзетеді деп үміт етеміз, өткені, бүгінгі біздің жағдайымыздың негізі – надандық, бидъат және әуес-қалауларға ілесу болып тұр. Және біз сізге екі сұрақ қойғымыз келіп тұр:

Бірінші сұрақ: Өлген адамдардан көмек тілеуі және олардың қабірлерін ұлықтауы себепті күпірлікке жетуге дейін жақындап қалған біздің отанымыздағы бидъаттың жақтаушыларымен біздің қарым-қатынасымыз қандай болуға тиіс? Сондай-ақ, көп жағдайда саләфтардың мәнһәджына ілесетін, алайда, өздеріне террористік идеяларды қамтыған, және билікке қарсы соғысуға шақыратындар да бар. Біз осы топтарға қандай қатынаста болуымыз қажет? Сынақтарға сабыр етіп, күшіміз және мүмкіндігіміз жеткенше осы екі топты да түзелуге шақыруымыз керек пе, әлде біздің Ресейге бағынатын билігімізге қарсы соғысуды бастауымыз және шығу жолды тек шайқасуда көріп тұрғандардың жолына ілесуіміз керек пе?

Шейх ‘Абдуллаһ әл-Бухари:

«Аллаһқа мадақ, Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!

Қалай болғанда да, кім бұл дүниеде де, ана дүниеде де құтылуды және жетістікке жетуді қаласа, Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), оның сахабаларының, табиъиндердің және дұрыс жол имамдарының жолына ілессін! Міне біз намаздарымыздың әр ракаъатында: «Ихдинәс-сырат әл-мустақим», – деп сұрайтын тура жол (сырат әл-мустақим) – дәл осы. Және бұл – имам Ибн Джәрир (Аллаһ оны рақым етсін) өзінің тәпсірінде атап кеткен тура жол. Ол хасан иснәдпен келтірген мына деректі келтірген: Бірде бір кісі табиъин-имам Әбуль-‘Алияға келіп: «Аллаһтың «Ихдинә сыратәл-мустақим» сөздеріндегі «сырат әл-мустақим» деген не?» – деп сұрағанда, ол: «Сырат әл-мустақим – бұл Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған илігі мен сәлемі болсын) және одан кейінгі оның сахабалары – Әбу Бәкр мен Умар!» – деген. Сонда бұл адам Хасан әл-Бәсриге барып: «Әбуль-‘Алия: «Сырат әл-мустақим – бұл Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған илігі мен сәлемі болсын) және одан кейінгі оның екі сахабалары – Әбу Бәкр мен Умар!» – деп айтты», – деді. Хасан әл-Бәсри: «Ол ақиқатты айтты!» – деді.

Мұның мағынасы – Аллаһтың Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) және сахабаларына, нақтырақ айтқанда, Әбу Бәкр мен Умарға, және қалған ізгі халифаларға, Аллаһ оларға разы болсын, ілесу – міне осы құтылу – дегенде!

Ал, сіздерге қатысты айтар болсақ, сіздер өздеріңе қайғы-қасірет пен проблемалар алып келетін істерге кіріспеңдер.

Қазір біз барлық адамдар және әмірлер туралы сөз етіп тұрмыз. Ал, қарапайым адамдарға келер болсақ, сіздер оларды (дінге) шақыруларың, оларға ақиқатты түсіндірулерің және насихат айтуларың қажет, өйткені, Муслимнің Сахихында Тамим әд-Дариден жеткеніндей, Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Дін – бұл ықыластылық (ізгі ниеттілік) таныту!» – деп айтты ғой. Одан: «Кімге қатысты?» – деп сұрағанда, ол: «Аллаһқа, Оның Елшісіне, Оның Кітабына, мұсылмандардың әмірлеріне және жалпы барлық мұсылмандарға қатысты!» – деп жауап берді.
Мұндай адамдарға ең абзал және ең дұрыс тәсілдермен насихат жасау – міндетті болып табылады. Қарапайым адамдар, әсіресе түрлі қалаларда, шариғаттың көптеген үкім-ережелерін білмейді. Олардың көбі өздерін Исламға телиді, өйткені, өздерінің ата-бабаларын Исламда көріп үлгерді, және: «Мен – мұсылманмын!» – деп айтады. Алайда, олардың көбі Исламның ақиқаттығын білмейді! Сондықтан да, осындай нәрселер түсіндірмелерге мұқтаж. Ал бұл мұсылмандарда надандықтың сақталуының себебі – оларды дұрыс Исламға оқытып-үйрететіндердің болмауында, және соған қоса адасушылықтарға, күмәндарға кіргізетіндердің, тәртіпсіздік енгізіп, мұсылмандарды күпірлікпен айыптайтындардың болуында. Ибн Бәдис деген ғалым, Аллаһ оны рақым етсін, Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) адамдарға екі бағыттағы шақырумен келгенін: кәпірлерді Исламға кіргізу үшін шақыру – бұл біріншісі; және екінші түрі – мұсылмандардың өздерін дінде табандылыққа шақыру – деп айтатын, және осы – имам Ибн әл-Қайимнің сөздерінің қысқа нұсқасы болып табылады. Және біз қазір назар салып қарайтын болсақ, онда көптеген адамдар шақырудың бірінші түрінде де, екінші түрінде де кемістік жібергенін көреміз. Және олардың басты ойы – дінді түсіндіру емес, адамдарды діннен шығару болды. Ал, Құдыретті Аллаһ Мухаммадты (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) жібергенде, оған: «Сен адамдарға оларға түсірілгенді түсіндіруің үшін, Біз саған Ескертуді түсіріп отырдық», – деп, түсіндіруді міндет етіп жүктеді.
Сондықтан да, жаратылыс үшін ақиқатты түсіндіру қажетті болып табалады. Осы (қалыптасқан) жағдайда сіздер адамдарға түсіндіруге және оларды оқытуға мұқтажсыңдар. Және адамдарды оқытқан Аллаһтың Елшісі де (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сондай болды. Ол Му’азды, Йәмәннің тұрғындарына жіберген кезде, бұл жөнінде екі сахих жинағында келтірілгендей, оған: «Сен Кітап иелеріне барасың, және оларды ең бірінші кезекте шақыратын нәрсең…», – деп, шақыру – бұл оқыту екендігін айтты, және: «Оларды ең бірінші кезекте шақыратын нәрсең – лә иләһә иллә Ллаһ болсын. Егер олар саған осыда бағынса, онда Аллаһ оларды күніне бес уақыт намазды орындаумен міндеттегенін білдір деді. Егер олар саған осыда да бағынса, онда Аллаһ байларды олардың кедейлеріне зекет берумен міндеттегін айт», – деді. Және бұл – яғни басқаларды да оқыту – қалаға кірген немесе одан шыққан, немесе онда тұратын, Аллаһ оған білім сыйлаған және тура жолмен жүргізген адамға міндетті болып табылады.

Ал, мұсылман қалаларында билік жүргізетін әмірлерге келер болсақ, оларға да қарау және оларға қатысты жалпыланған сөздерді қолданбау қажет, әсіресе оларды күпірлікте айыптауды, өйткені, оларды күпірлікте айыптау және діннен шығару – өте салмақты іс болып табылады! Біз: әмірлердің арасында мұсылмандар да бар және кәпірлер де бар дейміз, мен жалпы барлық әмірлерді айтып тұрмын. Мұсылман болып табылатынның – өз үкімі, кәпір болып табылатынның – өз үкімі бар. Бірақ, қалай болған жағдайда да, әмірге қарсы шығуға және халықты соған үндеуге болмайды, әсіресе бұл әмір – иман келтірген мұсылман болса, және мұның тыйым салынғандығына (Суннеттің) мәтіндеріндегі нұсқаулар әп-айқын. Ал, егер әмір – кәпір болып табылса, мен, мысалы, Американың, Францияның т.с.с. елдердің әмірлері сияқты, өз негізіндегі кәпірді айтып тұрмын, онда біз бұл елдерде өмір сүретін бауырларға: «Мұны істемеңдер, хурудж (қарсы шығу) жасамаңдар, халықты бұған айдап салмаңдар,өйткені, бұл әмірлерде сендерде жоқ күш пен билік бар. Және «Әлсіздік кезінде міндеттілік жоқ, және қажеттілік кезінде тыйым жоқ» – деген шариғи ереже белгілі, және бұл – оған қатысты барлық ғалымдар бір ауызды келісімде болған фиқх негіздерінің ережесі болып табылады. Әлсіздік кезінде міндеттілік жоқ, өйткені, «Аллаһ біреуге Өзі оған бергенінен артық жүктемейді» (әт-Таләқ 65:7). Және «Аллаһ кісіге шамасы келмейтінді жүктемейді» (әл-Бәқара 2:286).
Шариғат ғалымдары орындаған бұл шариғат мәтіндері мен ережелерін бізде мүмкіндік пайда болғанға дейін орындау және қолдану керек.

Бұл – жалпылама сипатта айтып өтуге болатыны. Сіздің мәселеңіз өте ауқымды, бірақ, бұл – әһли Суннә уәл-джәмәъа негіздерінің негізінде қысқаша айтып өтуге болатыны.

Сұрақ қоюшы:

«Аллаһ сізге игілігін берсін, шейх, екінші сұрақ:

Ресейдің аумағындағы және оның аумағынан тыс жерлердегі (орын алып жатқан) үйлерді, поезддерді, метроларды және адамдарды жару сияқты іс-амалдар – джихад және Аллаһтың сөзін ұлықтау болып табылады ма? Бұл істерді жасайтындар: «Бұл – кәпірлердің жәбірлеуіне және олардың өшпенділігіне жауап!» – деп дәйектейді. Олардың кейбіреуі спирттік, немесе есірткі заттарды сатушыларды, немесе мұсылмандардан болған бұзақыларды шариғат сотынсыз өлтіреді. Сондай-ақ, Кавказдағы арнайы қызмет қызметкерлерін де, олардың органдарда жұмыс істегендігі себепті, жалпылама және атымен атап такфир жасап,өлтіреді. Бірақ, арнайы қызметтердің бұл жақтаушылары өздерін мұсылмандарға телиді, және олар надандықта, олардың көбі бұл органдарда тек жалақы үшін ғана жұмыс істейді. Біз атағандардың ішінен болған жастар бір, немесе екі милициялықты өлтіру үшін қоғамдық орында бомба жарып жіберуі мүмкін. Және олар Аллаһтың: «Үкім Аллаһқа ғана тән!» – деген сөздерін басшылыққа алады. Сондай-ақ, олар Кавказдың барлық мұсылмандарын біздің қалаларымызды Кавказ Әмірлігі деп жариялаған өздерінің әміріне ант беруге шақырады. Алайда, осылай бола тұра, бұл бауырлар таулардағы және ормандардағы бірнеше телімдерден басқа Кавказ жерлерінің бөлігіне де ие емес. Және біз олар тыңдайтын және оларға пәтуа беретін Әбу Мухаммад әл Мақдиси деген адамнан өзге қандайда бір ғалымның олардың Кавказды Әмірлік деп жариялауын қолдағанын білмейміз. Ол Сауд Арабия ғалымдарын үкіметтік деп атайды, және осыған көптеген жас мұсылмандар еліктеп кеткен. Құрметті шейх, біз өз сұрағымызды тағы да қайталаймыз және бізге насихат беруіңізді сұраймыз: біздің бұл жамағаттарға деген қатынасымыз қандай болуға тиіс, біз олармен боуымыз керек пе, әлде олардан қашықтауымыз қажет пе? Және айтылғанға байланысты сіздің насихатыңыз қандай болмақ?

Шейх ‘Абдуллаһ әл-Бухари:

«Мен бұл сөзге, Аллаһ саған береке берсін, «Бұл әдетті мен Ахзамнан бері білемін» деген арабтың мақалымен жауап беремін. Мен сендерге олармен ынтымақтастық жасамауға кеңес беремін! Өз әуестері мен қалауларының жақтаушыларымен ортақ істер жасауға және олармен ынтымақтас болуға рұқсат етілмейді, өйткені, Сүннеттің жақтаушылары көне заманнан бері Сүннеттің жақтаушыларының бидъаттың жақтаушыларымен қарым-қатынасы қандай болуы керекек ендігін түсіндіріп өткен. Бұл адамдар қазір қанды халәл етті, ал Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Адам, харам етілген қанды төкпейінше, өз дініндегі кеңшілікті сезінуді тоқтатпайды!» - деп айтқан, бұл хадисті имам әл-Бухари өзінің жинағында келтіреді.

Адамға харам қанды төгуге тыйым салынған! Олар өздеріне қанды жорамалдарының негізінде халәл етті, ал «Жорамал ақиқатты еш ауыстыра алмайды ғой». (әл-Юнус 10:36).

Және олардың осындай амалдарды жасауы – мұның халәл екендігіне нұсқамайды! Керісінше, олардың бұл жағдайында, апат болып табылатын бұл шиеленіскен тығыршықтан шығу үшін Құдыретті де Ұлы Аллаһтан қорқу, Аллаһтың дінін үйрену міндетті болады.

Мұндай адамдардың біреуі пайда болады да, «Имарат» жариялап және оны исламдық деп ойлап, сарайлар салады және адамдарды өзіне ант беруге міндеттейді, мұндай ант беру – бидъатшыл және мұндай Имарат – бидъат екендігіне қарамастан. Барлық аталған жарулар, құпия залымдық әрекеттер және адам өлтірулер, бұлардың барлығы шариғатқа қайшы келеді! Және олар шариғатқа қатысты надан бола тұра, осындай істерді өздерінше халәл деп есептеуіне болмайды. Ал олардың: «Бұл – дұшпандардың жәбірлеуіне деген жауап!» – деген сөздеріне қатысты, біз оларға: «Сіздер ақиқатты айналып өттіңдер!» – дейміз. Олар (сұрақта аталып кеткендер) – сендермен, немесе сендерден болған басқалармен жауласатындардан емес. Бұл – сендер базарларда өлтіретін, жолдарда, немесе қоғамдық орындарда, немесе серуең ететін, немесе басқа да орындарда өлтіретін көпшілік адамдар. Кім сендерге мұны жалпы рұқсат етті?! Мұсылманның қаны, Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) айтқандай, үш себептің бірінен өзге жағдайда, рұқсат етілмейді. Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), сондай-ақ: «Мұсылманның мал-мүлкі оның рұқсатынсыз рұқсат етілмейді», – деген. Сонда, осы халәл етудің барлығы ненің негізінде өзі?! Олардың әрқайсысы осындайды жорамалдың негізінде халәл етіп береді. Бірақ, кімнің Исламы нық сенімнің негізінде орнатылған болса, ол одан нық сенімнен өзге нәрсемен шықпайды. Бұл – шариғи ереже. Алайда, бұл адамдар келеді де, өзге адамдарды өлтіруді, олардың пәленшеде, немесе түгеншеде жұмыс істейтіні туралы айтып, ақтайды. Олардың (өздерін Исламға телитін арнайы қызметтердің қызметкерлерінің) арасында надандар бар…, мен оларға ақтау іздеп тұрған жоқпын, мен іс жүзіндегі жағдай туралы айтып тұрмын! Олардың арасында надан да бар, Аллаһтың шариғаты туралы білмейтіні де бар, және олардың арасында ақшамен алданғандар, немесе ақшаның алдында әлсіздік танытатындар бар, сен бұл жөнінде сұрағыңда айтқаныңдай. Және мұндайдың күпірлігі туралы бірден үкім шығаруға болмайды. Имам Ибн әл-Кайим өзінің «әл-Фәуәид» деген кітабында кейбір адамдардың харам етілген нәрселерді, кейде тіпті көпқұдайшылықты өздері осыған сенбей және осыны қаламай, алайда өзінің әлсіздігінің себебімен істейтіні туралы ескертіп кетеді. Және Ибн әл-Қайим, Аллаһ оны рақым етсін, өзінің осы кітабында Аллаһтың әмірлеріне қайшы келу туралы айтқанында, «тыйым салынған істердің ең ұлығы» дегеннен кейін, сегізінші түрін атап, иман келтіруге шақырылған адам: «Мен сенбеймін де,өтірікпен айыптамаймын да, жақсы да көрмеймін, жек те көрмеймін, Аллаһқа құлшылыққылмаймын, бірақ, Одан өзге де ешкімге құлшылық қылмаймын», – десе, мұндайды айтқан адам қалдырғандығы және бетін кері қаратқандығы үшін (и’рад) кәпір болатыны туралы айтады. Ал: «Мен Елшіге сенемін және оны жақсы көремін, және оған иман келтіремін, және маған әмір етілгенді орындаймын, алайда менің әуес-қалауым, болмысым маған үстем болуда және мен маған тыйым салынғанды тастай алмаймын. Мен мұның тыйым салынған екендігін білемін, және маған харам етілген нәрсені істеу жағымсыз, бірақ мен осыны істеуден өзімді өзім ұстап қала алмаймын» , – дейтін адамның жағдайы өзгеше болады, және бұл адам осы себепті кәпір болып есептелмейді дейді Ибн әл-Қайим. Және оның жағдайы (үкімі) біріншісінің жағдайындай (үкіміндей) емес, өйткені, мұндай адам біржақты мойынсұнған болып табылады. Және барлық әмірлерді қалдырған қандай жақтан болмасын мойынсұнған болып табылмайды. Осымен Ибн әл-Қайимның, Аллаһ оны рақым етсін, сөздері аяқталды. Және сол адамдардың кейбіреуінің жағдайы (үкімі) дәл осыған ұқсас.

Сондықтан біз осы ауыр және опат етуші күнәләрды істеп жүрген бауырларымызға: «Аллаһтан қорқыңдар! Және Ұлы да, Құдыретті Аллаһтың алдына барып тұратындарыңды және Ол сендердіжаувапқа тартатынын біліңдер. Және адамда мұндай жағдайда қашар жері болмайды, және оны әл-Бәркәуидің – Әбу Мухаммад әл-Мақдисидің пәтуалары құтқармайды!» – деп айтамыз. Бұл адамдардың надандығы шекке шыққан болып табылады, және олар өздерінің джәхиль екендіктері және Аллаһтың шариғатына қайшы келетіндіктері туралы біледі! Олар дәлел ретінде астарлы мағыналы аяттарға сүйенеді де айқын мағыналы аяттарды тастайды. Олардың түсініксіз аяттарға сүйенуі оларға ешқашан көмектеспейді, өйткені, ғалымдардың шариғи ережесі: «Түсініксіз болғанды (муташәбих) айқынға (мухкам) қайтару керек», – деп айтады. Ал, бұл адамдар айқын нәрселерді тастап, түсініксіз нәрселерге ілеседі. Абдуллаһ ибн Умар хауәридждерді сипаттап, былай дейтін: «Бұл адамдар кәпірлерге қатысты түскен аяттарды алып, оларды мұсылмандарға қатысты қолданады!» Уа, бауырым, хауәридждер тіпті Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сахабаларының қанын да күмәннің негізінде халәл етті, бұл пікірдің үстінде сарайлар құрды және Аллаһтың Елшісінен кейінгі Аллаһтың ең абзал жаратылыстарына қарсы соғысты!

Ал, бұл адам (Әбу Мухаммад әл-Мақдиси), мен әл-Барқауиді айтып тұрмын, мен Аллаһтан оны тура жолмен жүргізуін, немесе оның омыртқасын сындыруын, және үмметті оның жауыздығынан және айқын надандығынан сақтауын тілеймін! Аллаһпен ант етемін, олар Исламды да ұлықтамады, кәпірлерді де талқандамады! Ол біледі ме, әлде жоқ па, бірақ оның надан пәтуалары кәпірлерге көмек берді, ол оны сезінсе де, сезінбесе де! Ия! Өйткені, ол өзінің надан пәтуаларымен және бұзақы мақалаларымен кәпірлерге мұсылмандардың кейбір қалаларында бұзақылық таратуға сылтау берді! Осы сияқты бұзақы пәтуалар қалалардың (кәпірлерге) бағындырылуына себеп болды. Ол опат болуесіктерінің есігін ашты, ол және ол сияқтылар, зұлымдыққа, күнәға, надандыққа және Сүннеттен қашықтауға толы осындай пәтуаларды берушілер! Олардың осындай істерінде хауәридждерден өзге саләфтары жоқ. Және олардың әһлю суннәдан болған саләфтары болмайды да, сахабалардан да, табиғиндерден де,ең жақсы ғалымдардан да!

Аллаһтан жүректеріңде қорқыңдар, дінге сүңгіңдер және адамдарды оларға пайда беретін нәрсеге үйретіңдер. Адамдар дінге мұқтаж, және осы сияқты дүниелік болған нәрселерге мұқтаж емес. Адамдармен соғысып, оларды өлтіреді және өздеріне ант беруді талап етеді?! СубханАллаһ! СубханАллаһ! Міне осы – дүние игіліктерін іздеу, тіпті олар осымен бірге Ислам Имараты туралы айтса да, а’узубиЛләһ! Бұл дағуатшылар қанды, мал-мүлікті және ар-намысты халәл етті! А’узубиЛләһ! Және мен олар мұны түсініксіздіктің негізінде халәл етті деп айтпаймын, ол жерде ешқандай түсініксіздік жоқ, бұл тек әуес-қалау және надандық ғана. Аллаһтан мұсылмандарды олардан сақтауын тілейміз».

http://www.youtube.com/user/Talibulilm99#p/a/u/1/y8Otmg0kses

http://www.youtube.com/user/Talibulilm99#p/a/u/0/j8eOagZ28fU

Бұл сөздермен алданған адамдар қорғану джихадының мүлде ешқандай шарттары болмайды, және ол күштің (қудра) болуымен шартталмайды, қорғанудың пайдасы мен зиянын салыстыруды талдаумен де шартталмайды деп есептеуі мүмкін. Және олар қорғану джихадында кез-келген тәсілмен қатысу қажетті болады деп есептейді, тіпті бұл мұсылмандардың тұтастығының тапталуына, немесе одан шығу жолын Аллаһ Тағала ғана білетін опат болу жағдайына әкелсе де. Осы себептен мен осы шағын еңбекте шейхуль-Исламның аталған сөздерінің шынайы мағынасын түсіндіруді шештім.

Мен Аллаһ Тағаладан тура басшылық тілеп, мыналарды айтамын:

Ақиқатында, шейхуль Исламның айтқан сөздерімен таныс адам ол «шарттарды жоққа шығаруда» жалпы қандайда шартардың (мутляқу әл-иштарат) болуын емес, шарттардың толық болуын (әл-иштират әл-мутляқ) меңзегенін біледі. Бұл терминдердің айырмашылығы туралы шейхуль-Исламның өзі, Аллаһ оны рақым етсін, былай деп айтқан болатын: «Нақтыланбай (әл-мутләқ) және нақтыланып (муқайяд) айтылған сөзге қатысты айтар болсақ, олардың мысалы болып: «құлды босату» немесе «ал егер сендер су таппасаңдар» деген аяттар табылады. Бұл (құл және су) сөздердің мағынасы сөз мағынасын бастапқы пайдалануды түсінудің (мутләқуль-ләфз)(1) құрамына кіруі мүмкін, бірақ, сөз мағынасының толықтығын түсінудің (әл-ляфз әл-мутләқ)(2) құрамына кірмеуі мүмкін, яғни сөзде оны толықтықпен сипаттаусыз қолданылуы мүмкін, және сөзде толықтықтың шартымен қолданылмауы мүмкін». Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 2/164.

Ибн әл-Қаийм, Аллаһ оған рақым етсін, былай деп айтатын:
«Алынатын пайда: бұйрықтың толықтығы (әл-әмр әл-мутләқ) және жәй бұйрық (мутләқу әл-әмр).
«Бұйрықтың толықтығы (әл-әмр әл-мутләқ)», «сынның толықтығы (әл-джәрх әл-мутләқ)», «білімнің толықтығы (әл-ильм әл-мутләқ)», «тәртіптің толықтығы (ат-тартиб әл-мутләқ)», «сауданың толықтығы (әл-бай’ әл-мутләқ)» және «судың толықтығы (әл-мә әл-мутләқ)» терминдері «жәй бұйрық», немесе «жәй сын», «білім», «тәртіп», т.б. терминдерінен ерекшеленеді, ал бұл жердегі (яғни терминнің толықтығы мен жәй терминнің арасындағы) айырмашылықтар төмендегілерде:
Біріншісі: бұйрықтың толықтығы (әл-амр әл-мутләқ) абзалға және с.с. бөлінбейді, және бөлінетін нәрсе болып табылмайды. (3) Ал жәй бұйрық (мутләқуль-амр) уәжіп және мәндубқа бөлінуі мүмкін. Сондықтан, жәй термин бөлінеді, ал толық термин бөлінбейді.
Екіншісі: бұйрықтың толықтығы (әл-амр әл мутләқ) – жәй бұйрықтың бөлігі болып табылады, бірақ керісінше емес.
Үшіншісі: жәй бұйрықтың болмауы (мутләқуль-амр) бұйрықтың толықтығының болмауын (әл-амр әл-мутләқ) талап етеді, бірақ керісінше емес.
Төртіншісі: бұйрықтың толықтығының болуы (әл-амр әл мутләқ) жәй бұйрықтың болуын талап етеді, бірақ керісінше емес.
Бесіншісі: бұйрықтың толықтығы (әл-амр әл-мутләқ) жәй бұйрықтың (мутләқуль-амр) бір түрі және бір бөлігі болып табылады.
Алтыншысы: бұйрықтың толықтығы (әл-амр әл-мутләқ) толықтыққа нұсқайтын дыбысталумен және мағыналық байланыстың болмауымен байланысты. Ал, жәй бұйрық (мутләқуль-амр) дыбысталумен байланысты емес және басқа мағынаға байланысты болып та қолданылады.
Жетіншісі: бұйрықтың толықтығы (әл-амр әл мутләқ) бір мезгілде әрі нақтыланған (муқайәд) әрі нақтыланбаған (мутләқ) болуы мүмкін емес, ал, жәй бұйрық (мутләқуль-амр) нақтыланған да (муқайәд), нақтыланбаған да (мутләқ) болуы мүмкін.
Сегізінші: бұйрықтың толықтығы (әл-амр әл-мутләқ) толықтық терминімен (әл-итләқ) байланысты, ал ол өзіне мағынаның толықтығын да (әл-итләқ), оның нақтылануын да (әт-тақиид) қамтиды, ал жәй бұйрық (мутләқуль-амр) нақтыланбаған болады, тіпті оның кейбір бірліктері нақтыланған болса да». Қараңыз «Бәдаиу’ль-фәуәид» 4/821.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймияның және оның шәкірті Ибн әл-Қаиймнің жоғарыда келтірілген сөздерінен сөз мағынасының бастапқы қолданысы (мутләқуль-ләфз) мен сөз мағынасының толықтығының (әл-ләфз әл-мутләқ) арасында үлкен айырмашылық бар екендігі бізге әп-айқын болады. Демек, шарттардың толықтығының (әл-иштират әл-мутляқ) және жәй жалпы қандайда шарттардың (мутляқу әл-иштарат) арасында да осылай болады.

Және осы жерде бірден жауап беруді қажет ететін мынандай сұрақ туындайды: «Шейхуль-Ислам Ибн Тәймияның «қорғану джихадының (әд-дафъ) ешқандай шарттары жоқ» деген сөздерінде жоққа шығарылатын шарттар – не өзі? Шарттардың толықтығы ма (әл-иштират әл-мутләқ), әлде жалпы кез-келген шарттар ма (мутләқу әл-иштарат)? »
Бұл сұраққа жауап беру үшін бізге мыналар қажет болды:

1) Шейхуль-Исламның осы мәселеге қатысты айтқан сөздерін жинақтау және олардың алынған көздерін табу.
2) Сөйлемшелерді олардың ұқсастықтары бойынша реттеу, сөйтіп, сол арқылы олардың нақтыланбаған сөздерін нақтылаушы сөздердің аясында, жалпы сөздерін нақты сөздердің аясында, қысқа қайырылған сөздерді егжей-тегжейлі баяндалған сөздердің аясында, түсініксіз сөздерін түсіндіруші сөздердің аясында түсіну.
3) Оның сөздерінің жалпы негіздерін және ол оларды қалайша қолданғанын зерттеу.
4) Оның (көтерген) жеке мәселелеріне сәйкес келетін бұл мәселелер пайда болған негізді табу.
Және осыдан кейін біз шейхуль-Исламның бұл мәселедегі шынайы пікірін шығарамыз.
Осы жоғарыда айтылғандардан соң (ғана) шейхуль-Исламның мына сөздері туралы пікір айту керек: «Ал қорғану шайқасына қатысты айтар болсақ, бұл – ар-намыс пен дінге қол сұғушыға қарсылық көрсетудің ең ауыр түрі болып табылады, сондықтан ол – бірауызды пікір бойынша (ижмәъ), міндеттілік (уәжіп) болып табылады! Және иманнан кейін дін мен тіршілікті бүлдіретін шабуылдаушы дұшпаннан қорғанудан міндеттілеу нәрсе жоқ, ал сондықтан қорғану джихадының (әд-дафъ) ешқандай шарты жоқ, керісінше, қолдан келгенше қорғану керек, және бұған біздің ғалымдарымыз және өзге мазхабтардың ғалымдары нұсқаған». Бұдан жәй жалпы кез-келген шарттарды емес, шарттардың толықтығын (әл-иштират әл-мутляқ) жоққа шығару (тәрк ету) түсініледі. Бұған дәлел көп, және олардың ішінде шейхуль-Исламның өзі айтқан сөздері де бар, мысалы:

1) Шейхуль-Ислам, қорғану джихадының міндетті болып табылатындығы және «джихад ад-даф′ ешқандай шарттарға ие емес» екендігі туралы айтқанында, Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бізді міндеттеген кез-келген нәрсе осыны орындауға деген қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шартталатынын бізге оның өзі түсіндірген.
Шейхуль-Ислам былай деп айтатын: «Жүктелген міндеттер (таклиф) білуге және орындауға деген қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шартталатыны Құран және Сүннетпен келген нәрсені оқып-зерттеген адамға айқын болады. Және осының біреуіне (білуге немесе орындауға) кімнің күші келмесе, онда оның мойнынан күші келмейтін нәрсесі түседі, және Аллаһ Тағала жанға оның күші келмейтін нәрсені жүктемейді!» Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 21/634.
Және ол, сондай-ақ, былай деді: “Ақиқатында, Аллаһ Тағала Өзіне бағынумен және тақуалық танытумен міндеттеген нәрселері қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шартталады, бұл жөнінде Аллаһ Тағала: «Аллаһтан мүмкіндіктерің жеткенше қорқыңдар», (4) – деп, және Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Егер мен сендерге қандайда бір нәрсені бұйырсам, одан өздерің орындай алатындарыңды істеңдер», – деп айтқандай”. Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 31/92.
Сондай-ақ, шейхуль-Ислам былай деді: «Және бұл – саләфтар және ғалымдардың көпшілігі ұстанған: «Аллаһ Тағала жанға оның күші келетін нәрсені ғана жүктейді, сондықтан да, міндеттілік қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шартталады, және жаза – өзіне дәлел жеткеннен кейін бұйырылғанды тастаған, немесе харам етілгенді істеген адамға ғана болады», – деген негізге сәйкес келеді». Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 19/227.
Және осы сөздерден кейін де, шейхуль-Ислам Ибн Таймия қорғану джихадын қабілеттіліктің (қудраның) болуымен де, мүмкіндіктермен де шарттамады дегендердің сөздері дұрыс болып табылады ма?! Мұның үстіне, оның өзі былай деп те айтты: “Бүлікшілердің тобымен соғысу бұйрығы қабілеттіліктің (қудраның) және күштің болуымен шартталады, және олармен жүргізілетін соғыс көпқұдайшылармен және кәпірлермен жүргізілетін соғыстан маңыздырақ емес, ал ол да, сондай-ақ, қабілеттілілікпен (қудрамен) және күшпен шартталатыны белгілі. Кейде шариғи пайда (кәпірлерге) алым-салық төлеуде де, немесе бітімдесуде, немесе келісім-шарт жасасуда да болуы мүмкін, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) осылайша бірнеше рет істегеніндей. Және егер имам (әмір) күштің болуын көріп, бірақ (шайқасудан) пайда келуін көрмесе, онда оны (шайқасуды) қалдыру абзалрақ болады! Және кім шайқасу пайдадан көбірек зиян келтіретінін көріп тұрса, және бұл шайқас – бүлік (фитна) екенін көріп тұрса, ол әмірге бағынуға міндетті болмайды”. Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 4/442.

2) Ақиқатында, қорғану джихадын міндетті деп есептейтін және «джихад ад-даф′ ешқандай шарттарға ие емес» екендігі туралы айтқан шейхуль-Исламның өзі басқа бір міндеттілікке (уәжіпке), нақты айтқанда, екі жамандықтың ішінен аздауын таңдау арқылы үлкендеуін жоюға, нұсқайды. Және бұл міндеттілік – діннің назарға алынуға қажетті болған негіздерінен екендігін түсіндіреді. Ол, Аллаһ оны рақым етсін, былай деп айтатын: «Ақиқатында, пайдаға қол жеткізіп, оны кемелдендіру және зиянды жойып, оны азайту – міндетті болып табылады! Және егер екі пайда, немесе екі зиян бір-біріне қарама-қарсы келсе, онда ең аз пайданы тастап, ең көбін істеген және зиянның ең азын өзіңе алып, ең көбін жою дұрыс болады». Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 28/284.
Және ол, сондай-ақ, былай деді: «Және бір істе пайдалы (әл-мәсалих) және зиянды (әл-мәфәсид) нәрселер біріксе, шариғат екі нәрседен ең азын түсіріп тастап, ең үлкен пайдаға қол жеткізуге және ең көп зиянды тойтарып, аздау зиян шегуге талпындырады!» Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 31/92.
Және оның, Аллаһ оны рақым етсін, осы айтқан сөздерінен кейін ол қорғану джихадында (ад-даф′) пайда мен зиян мәселесін ескерудің маңыздылығын көрмейтінін, ол бұл мәселені діннің негіздерінің бірі деп санайтынын біле тұра, қалайша оған телуге болады?! Бұған қоса, ол, Аллаһ оған рақым етсін, монғол-татарлармен орын алуы мүмкін шайқастан келетін зардаптардың белгілі бейнесін көргеннен кейін, олармен шайқасудан бас тартқандарды тіпті мақтап, былай деген еді: «Сондықтан да, діндегі білім мен даналықтың иелері бұл жолы (Дамаскке тап берген) монғол-татарлармен, Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұйыратын шариғи (дұрыс) шайқасудың болмауы себепті, шайқаспады. Өйткені, мұның салдары жауыздық пен бұзақылыққа, және шайқасудан талап етілетін жеңістің болмауына әкелер еді. Сондықтан да, мұны білгенге осыда (шайқасуда) бұл өмірде де, арғы өмірде де сый болмайды!» Қараңыз «Радд ‘алә әл-Бәкри» 2/733.

3) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-даф ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі пайдасынан зияны көп істі шариғат харам еткенін түсіндірген еді! Ол былай деп айтатын: «Аллаһ Тағала (орындауы) не міндетті, не абзал (мустахабб) болған ізгі істерді (ғана) бұйырғанын білу керек. Ал шариғат тек зиян келтіретін істерге тыйым салды. Және егер қандайда бір іс өзіне зиян мен пайданы қамтыған болса, және пайдасы зиянынан басым болса, онда Аллаһ Тағала осы істі жүктейді. Ал, егер зияны асып жатса, онда Аллаһ Тағала бұл істі жүктемейді, одан қалса, оған тыйым салады!» Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 11/623.
Ол, сондай-ақ, былай деді: «Адам ол арқылы өзінің қалағанына қол жеткізетін себептің әрбірі (шариғатта) заңдастырылған болып табыла бермейді, одан қалса, тіпті рұқсат етілмеген болуы да мүмкін. Және себеп оның пайдасы зиянынан көбірек болған кезде ғана заңдастырылған болады. Ал егер оның зияны пайдасынан басым болса, ол зандастырылған болмайды, керісінше, тыйым салынған болады, тіпті онда қандайда бір пайда болып тұрса да!»(5) Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 27/177.
Ол, сондай-ақ, былай деді: «Жалпы ереже мынандай: пайда мен зиян, ізгі және жаман істер өзара қайшы салмақты болса, (пайдасының) салмағы басым жақты таңдау керек. Және пайда мен зиян бір-бірін ығыстырып тұрса, немесе өзара қайшы салмақты болса, онда әрбір тарапты қарап шығу керек. Өйткені, ақиқатында, бұйрық және тыйым пайда алу мен зиянды жою мәнін қамтиды, және егер пайда жағынан кемшіліктер немесе зиянның нәтижесі көбірек болса, онда іс бұйырылған болып табылмайды да, керісінше, зиян пайдадан көп болғанда, тыйым салынған болады». Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 28/129.
Сондай-ақ, ол: «Егер біреу: “Ақиқитында, ‘Али және Хусейн өмірлерінің соңында шайқасуды тек әлсіздіктерінің себебінен қалдырды, өйткені, оларда көмекші болмады, және олардың шайқасуы жандарды пайдасыз босқа өлтіру болар еді”, – десе, жауап мынандай: Міне, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) мұсылмандардың әмірлеріне қарсы шығуға тыйым салып, тіпті мұндайды істейтіндердің ниеті – әл-Хуррада және Бәдира әл-Джәмәджимде Йазидке және әл-Хаджәджға және басқаларға қарсы шыққандардың ниеті сияқты жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыйю болса да, бүлік кезінде шайқасуды қалдыруға үндеп, назарын бөлген даналық та – дәл осы. Егер айыпталатын (жаман) нәрсе оданда көбірек айыпталатын (жаман) нәрседен өзге нәрсемен жойылмайтын болса, онда оны осындай әдіспен жою да айыпталатын (жаман) нәрсе болады. Және егер мақұлданатын (жақсы) нәрсеге зияны оның пайдасынан көбірек болатын айыпталатын (жаман) нәрсе арқылы ғана жетуге болатын болса, онда бұл мақұлданатын (жақсы) нәрсенің нәтижесі, сонымен, айыпталатын (жаман) болады». Қараңыз «Минхаджу-Ссуннә» 4/536.

Және осыдан кейін: «Шейхуль-Ислам, Аллаһ оны рақым етсін: «Қорғану джихады қандайда бір шартсыз міндетті болады, тіпті ол дұшпанның шабуылынан да көбірек зиянға әкеп соқтырса да», – деп есептеді», – деп айту қалайша дұрыс болмақ?! Жоқ, керісінше, ол: «Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) және оның сахабаларының Меккеде, олар көпқұдайшылдардың езгісінің астында болған кезінде, шайқасудан бас тартуының себебі – зиянға қарағанда пайданы көздеу болды», – дегенді айқын етіп айтады! Шейхуль-Ислам, Аллаһ оны рақым етсін, былай деді: «Және кім шайқасу пайдадан көбірек зиян келтіретінін көрсе және бұл шайқасу – фитна екенін көрсе, ол әмірге мойынсынуға міндетті емес, өйткені, мойынсыну, (әмірдің) қоластындағы (адам) Құран мен Сүннеттен күнә екендігін білмейтін нәрселерде ғана болуы мүмкін. Және бұл – фитна шайқасы екендігін түсінген (адам) (фитна кезінде шайқасуға тыйым салынатындығы туралы) нақтылаушы мәтінді қалдырмауы керек, және әмірлерге бағынуға қатысты жалпылама мәтіннің алдында оған таңдауы аумауы керек. Аллаһ Тағала тартыс кезінде Оған және Оның Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) қайтуды бұйырды. Және біз айтып отырғанға дәлел – Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өзінен кейінгі мұсылмандардың әмірлерінің зұлымдығы және олардың зәбірлеушілігі туралы хабарлап, олармен соғысуға тыйым салғаны болып табылады, өйткені, бұл мүмкін емес, және оның пайдасынан зияны көбірек, мұсылмандарға Исламның бастапқы кезінде Аллаһ Тағаланың мына аяттарында соғысуға тыйым салынғандай(6): «Сондай оларға: «Қолдарыңды тыйындар, намазды орындап, зекет беріңдер!» – делінгендерді көрмедің бе?» (ән-Нисә 4: 77). Және Пайғамбар мен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның сахабаларына көпқұдайшылардың және екіжүзділердің зәбірлеулеріне сабыр етіп, Аллаһ Тағала бұйрық бермейінше кешірімділік және кеңпейілділік таныту бұйырылған еді». Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 4/442-443.

4) ) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-даф ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі джихад әлсіздік сатысында емес, күштілік сатысында ғана міндетті болады, тіпті мұсылмандар көпқұдайшылардың езгісінде болса да, деп түсіндіреді. Және дәлел ретінде ол Пайғамбарымыздың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Меккедегі жағдайын келтіреді. Мушриктер Пайғамбарды (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) қалайша ұрысып-балағаттағаны туралы айтып, шейхуль-Ислам былай дейді: «Олар Пайғамбарды (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) ұрысып-балағаттады, және оған қорлық көрсетіп, дінді сөкті, және солай бола тұра, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) олармен шайқаспады. Бұған біз былай дейміз:
Біріншісі: Бұл Исламның әлсіздік жағдайында болды, Аллаһ Тағала бұл жағдай жөнінде Өзінің Елшісіне және иман келтіргендерге олар Кітап иелері және көпқұдайшылар тарапынан өте көп жаман сөздер естетінін айтып, оларға сабыр етуді және Аллаһтан қорқуды бұйырған кезде. Ал, күш пайда болған кезде осы әмірдің күші олар (кәпірлер) бағынған күйінде джизья (салық) төлемейінше олармен шайқасу әмірімен жойылды, ал бағынышты (адам, қауым) қорлаушы ешнәрсені ашық көзге істемейді, егер істесе, онда ол бағынышты болып табылмайды. Бірақ, кейбіреулер бұл үкімнің (сабыр ету) күші жойылған дейді, ал кейбіреулер жойылмаған, өйткені Аллаһ Тағала Өзінің уәдесін орындамайынша оларға кешірімділік пен кеңпейілділік танытуды бұйырды дейді.
Ал Аллаһ Тағала Исламға күш және жеңіс берді, және кәпірлер бағынған күйінде джизья төлемейінше олармен соғысуды бұйырып, Өзінің уәдесін орындады. Және бұл Аллаһ Тағаланың мына сөздері сияқты: «Әйелдеріңнен жексұрын қылық (зина) жасағандарға қарсы өздеріңнен төрт куә келтіріңдер. Егер олар мұны растаса, оларды өлгендеріне дейін, не Аллаһ олар үшін өзге жол орнатқанға шейін үйлерде қамаңдар». (ән-Нисә 4: 15). Және Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Аллаһ олар үшін жол жасады», – деді. Муслим.
Және кейбір ғалымдар бұл әмірдің күші жойылған дейді, ал кейбіреулері мұны олай демейді, және бұл жердегі келіспеушілік – тек тілдік. Кейбір ғалымдар кешірімшілдік және кеңпейілділік таныту бұйрығы, мұсылмандардың белгілі уақытта немесе орында соғысуға әлсіз болған кезіндегідей, бұған деген қажеттілік болған кезде күшке ие болатын туралы айтады. Және бұл – күші жойылған болып табылмайды, өйткені, күші жойылған (мәнсух) – бүкіл болашақ уақытқа күші жойылған болып табылады. Және Пайғамбарда (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) күш пайда болған кезде, оған сырттай екіжүзділік танытатын Кітап иелеріне және көпқұдайшыларға деген кешірімшілдік және кеңпейілділік танытуды қалдыру әмір етілгендігіне жалпы келіспеушілік жоқ». Қараңыз «әс-Саримуль-мәслюль 2/443-444.
Және ол, сондай-ақ, былай деді: «Ақиқатында, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) және оның сахабалары Меккеде әлсіз және джихад жүргізуге қабілетсіз болған кезде, Аллаһ Тағала қолдарын тыюды және мушриктердің жаман сөздеріне төзім етуді бұйырды.(7) Ал олар Мәдинаға хиджра (қоныс аудару) жасап, және ол олар үшін қуатты және бекем қонысқа айналған кезде ғана Аллаһ Тағала олаға джихадтты бұйырды. Алайда, Аллаһ олармен соғыспағандарға тиіспеуді әмір етті, өйткені, егер Аллаһ Тағала осыны бұйырғанда, онда бұл әрбір кәпір мен екіжүздіге қатысты жаза қолдану болар еді, және сонда арабтардың көбі Исламды қабылдағандарды өлтіріп жатқанын көріп, Исламнан бетін кері бұрар еді. Және осыған ұқсас жағдайға байланысты Аллаһ Тағаланың мына сөздері түсірілген еді: «Кәпірлер мен екіжүзділерге бағынба. Олардың жәбір-жапаларын елеме. Аллаһқа тәуекел ет. Аллаһ Қамқоршы және Есендікте сақтаушы екені жетіп асады!» (әл-Ахзаб 33: 48). Бұл сүре Мәдинада Ор (Хәндәқ) шайқасынан кейін түсірілді. Сол кезде Аллаһ Тағала сондай жағдайда кәпірлер мен екіжүзділердің тіл тигізулеріне назар бұрмауды және, олардың жауабының себебінен туындауы мүмкін болған фитнаның себебінен, оларға жауап қайтармауды бұйырды. Және Мекке алынып, арабтардың барлығы бірігіп Аллаһ Тағаланың дініне кіргенге дейін жағдай осылай болып қала берді. Кейін Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) византиялықтарға жорыққа шықты, және Аллаһ Тағала әт-Таубә сүресін түсірді және діннің джихадқа, қажылыққа және жақсылыққа шақыруға қатысты заң-ережелерін толықтырды. Және дін толық болды, ал сол кезде Аллаһ Тағаланың: «Бүгін Мен сендер үшін діндеріңді аяқтадым…» (әл-Мәида 5: 3), – деген аяттары түсті. Бұл Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өлімінен үш ай бұрын болды.
Аллаһ Тағала Бәра (әт-Таубә) сүресін түсіргенде Ол Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) мүшриктермен болған келісім-шарттардан бас тартуды бұйырды да: «Әй Пайғамбар! Кәпірлермен және екіжүзділермен шайқас, және оларға қатаң бол!» (әт-Тахрим 66: 9), – деді. Және бұл аят Аллаһ Тағаланың: «Кәпірлер мен екіжүзділерге бағынба. Олардың жәбір-жапаларын елеме» (әл-Ахзаб 33: 48), - деген сөздерінің күшін жойды. Және бұл – екіжүзділерге көмек көрсететін ешкім қалмауы себепті болды. Ал егер оларға қатысты жаза қолданылғанда, онда Мухаммад (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өзінің сахабаларын өлтіріп жатыр деп айтатын кәпір қалмас еді, және сондықтан Аллаһ Тағала олармен джихад жүргізуді және оларға қатаң болуды бұйырды.
Сондай-ақ, ғалымдар әл-Әхзаб сүресінің аятының күші осы және осыған ұқсас аяттармен жойылды дейді. Сондай-ақ, Аллаһ Тағала әл-Әхзаб сүресінде: «Егер екіжүзділер, жүректерінде дерті болғандар және қалада уайымды өсек таратқандар тыйылмаса, әрине, сені оларға үстем етеміз. Сосын олар қалада саған аз уақыт ғана көрші бола алады. Олар қарғысқа ұшырап, қайдан табылса да, ұсталып, өлтіріледі», - деді. Одан олар (екіжүзділер) сол кезде сондай, егер өздері оларды тастамаса, онда Аллаһ Тағала Өзінің дінін ұлықтағандығынан және Өзінің Елшісіне көмектескендігінен оларға болашақта соғыс жариялайтын, істерді істегені айқындалды.
Және егер біз кәпірлермен джихад жасауға қабілетті болмасақ, онда біз шайқасудан шегеретін және сабырлық (танытуды бұйыратын) аяттарға сәйкес амал етеміз(8) , ал күш және қуат пайда болған кезде, бізге Аллаһ Тағала: «Әй Пайғамбар! Кәпірлермен және екіжүзділермен шайқас!» - дейді ”. Қараңыз «әс-Саримуль-мәслуль» 3/681-683.

Сондай-ақ, шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деді: «Аллаһ Тағала мұсылмандарға дінде және күште көрінетін Өзі уәде еткен көмегін бергенде, Ол Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) алдын келісім-шарт жасасқандарға қатыссыз болуды, және барлық мушриктермен және Кітап иелерімен, олар бағынған күйінде джизья төлегенше, соғысуды бұйырды. Және бұл – Аллаһ Тағала о баста бұйырған сабыр таныту мен Аллаһтан қорқудың нәтижесі болды. Сол кезде Мәдинада бірде бір яхудиден де, басқа кәпірлерден де джизья алынбады. Және (сабырлық туралы) бұл аяттар Аллаһқа және оның Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) қолымен де, тілімен де көмектесе алмайтын әрбір әлжуаз мұсылманға қатысты. Алайда, ол дінге жүрегімен т.с.с. өзі көмектесе алатын нәрсесімен көмектеседі. Ал кәпірлерді кемсіту (олардан джизья алу) туралы аят Аллаһқа және оның Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) қолмен және тілмен көмектесу үшін күшке ие болған әрбір күшті муминге қатысты. Және мұсылмандар осындай және осыған ұқсас аяттар бойынша тек Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өмірінің соңында және ізгі халифалар кезінде ғана өмір сүрді, және Ақыретке дейін осылай болмақ, үммет ішінен бір топ ақиқатты қорғауын, Аллаһқа және Оның Елшісіне толық көмекпен көмектесуін тоқтатпайды. Және сондықтан да, өздері әлсіз болған аймақта, немесе уақытта болған муминдер сабыр ету, және Аллаһқа және Оның Елшісіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) тіл тигізетіндерін Кітап иелерін және мушриктерді қалдыру (туралы) аяттары бойынша өмір сүреді. Ал, күшке ие болғандарға қатысты айтар болсақ, олар дінді сөгетін күпірліктің жетекшілерімен шайқасу аяттары бойынша, және Кітап иелерімен, олар бағынған күйінде дзизья төлегенше, шайқасу аяттары бойынша өмір сүреді». Қараңыз «әс-Саримуль-мәслюль» 2/412-414.
Және шейхуль-Исламның осы айқын сөздерінен кейін ол, Аллаһ оны рақым етсін, мұсылмандарға қорғану джихады, тіпті олар күшсіз және әлжуаз болса да, міндетті болады деп есептеген деп айту қалайша дұрыс болмақ?! Өйткені, шейхуль-Исламның өзі оның тұсындағы әлсіз болған Йеменнің және Хиджәздың тұрғындарын джихадпен міндеттемеген еді! Ол былай деп айтатын: «Шындығында, Йеменнің тұрғындары бұл уақытта әлсіз және джихад жасауға қабілетсіз, және олар ода қемістік жасауда. Олар осы қалаларды алғандарға бағынады, және тіпті оларға (монғол-татарларға) бағыну және мойынсыну туралы хат жолдапты. Және, сондай-ақ, мушриктер Халәбқа дейін жеткен кезде, ол жерде көп қан төгілді. Ал Хиджәздің тұрғындарына келер болсақ, негізінен немесе олардың басым бөлігі шариғаттың шеңберінен шықты, өйткені олардың бидғаттары, адасушылықтары және бұзықтықтары қаншалықты көп екендігін Аллаһ ғана біледі. Ал олардың ішіндегі ізгі және діндар муминдерге келер болсақ, олар әлжуаз және күшсіз болып табылады, және қазір бұл қалалардағы күш пен ұлықтық Исламның жақтаушыларында емес!»(9) Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 28/533.

5) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-даф ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі кәпірлер басып алған жерден хиджра жасау міндетті деп айтатындардың қатарынан еді. Ол дінін ашық түрде ұстана алмайтын адамға дінін ашық ұстануға мүмкіндік бар жерге қоныс аударуға міндетті (уәжіп) болады дейтін. Және ол мұндай адамдарды олардың әлсіздігі себебінен джихад жасауға міндеттемейтін еді. Ол былай дейтін: «Және рафиди-шиғалар мен екіжүзділердің қалдықтары Ливанның тауларында және басқа жерлерде қалып қойды, және, мүмкін, христиандардар оларды ол жерлерде жеңгені соншалықты, сол рафидилер мен екіжүзділер олардың малайына айналды. Және Ливан таулары және сол сияқты жерлер христиандар мен рафидилердің арасындағы мемлекетке айналды, және ол жерлер игіліктен жұрдай. Және мұсылманға өз дінін ашық танытуға рұқсат бермейтін христиандар мен рафидилердің арасында өмір сүруге шариғат бойынша рұқсат етілмейді, одан қалса, тіпті тыйым салынады. Алайда, зухдтық және ғибадатшылдық танытып, адамдардан оңашалануды таңдап алған кейбір топтар бұл және оған ұқсас тауды ол жердегі бар нәрселер үшін ең лайықты деп есептеп, сол себептен ол жаққа кетті. Бұл олардың бұрыс шешімі және қателігі болды, өйткені тауларға, үңгірлерге және шөлге қоныстану шариғат бойынша тек фитна (бүлік) кезінде, адамнан міндеттіліктерді орындауды және харамнан тыйылу сияқты дінін тастау талап етілетін елдерде ғана рұқсат етіледі. Және сондықтан да осындай уақытта мұсылман адам дінін ұстана алмайтын жерден мұны істей алатын жерге хиджра жасайды. Өйткені, шындығында, мухаджир ол – Аллаһтың тыйым салған нәрселерінен қашықтаушы!» Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 27/55.
Және қалайша осыдан кейін шейхуль-Ислам Ибн Таймийя кәпірлер шабуыл жасаған мұсылмандар үшін шайқасудан өзге ешнәрсе көрмей тұр деп айтуға болады?! Өйткені, оның өзі христиандар олардың жерлерін басып алған соң өздерінің дінін ұстана алмаған Мәаридин тұрғындарына жиджра жасау уәжіп болады деп есептеді ғой! Ол былай деді: «Мұсылмандардың қаны мен мал-мүлкі – олар қай жерде болса да, Мәаридинде ме, басқа жерде ме, харам болып табылады! Және Ислам дінінен шыққандарға, олар қай жерде болсын, Мәаридинде ме, басқа жерде ме, көмектесу – харам болып табылады! Егер мұсылман өзінің дінін ашық таныта алмаса, оған ол жерден хиджра жасау уәжіп болады, ал ол дінін ашық таныта алса, оған хиджра жасау абзал болады, бірақ міндетті емес. Және адамдарға мұсылманның жауларына өздерінің жандарымен, немесе мал-мүлкімен көмектесуге тыйым салынады, және оларға көмектесуден кез-келген мүмкін болған тәсілдермен өздерін шеттету уәжіп болады». Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә 28/240.
6) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-даф ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі шайқасудан мал-мүлік төлеп келісімге келуді, бітімдесуді және келісім-шарт жасасуды, егер осыда мұсылмандар үшін пайда болса, абзал көргендерден еді, мұны бірнеше рет Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) істегеніндей. Ол былай деп айтатын: “Бүлікшілер тобымен соғысу әмірі қабілеттіліктің (қудра) және күштің болуымен шартталады, және олармен жүргізілетін соғыс көпқұдайшылдармен және кәпірлермен болған соғыстан маңыздырақ емес, және ол да қабілеттіліктің және күштің болуымен шартталатыны белгілі. Кейде шариғи пайда төлем төлеуде де, немесе бітімдесу мен келісім-шарт жасасуда да болуы мүмкін, мұны бір неше рет Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) істегеніндей(10). Және егер имам (әмір) күштің бар екендігін көріп тұрса, бірақ (шайқасудағы) пайданы көрмесе, онда оны қалдыру жақсырақ болады!” Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 4/442.
Мұның үстіне, шейхуль-Ислам Ибн Таймияның өзі кейбір мұсылман елдеріне шабуыл жасаған дұшпандармен бітім жасасуды мақұлдаған. Мысалы, оның өзі солардың бірі болып табылатын Шам тұрғындары туралы былай дейтін: «Олардың дұшпаны (монғол-татарлар) бастапқыда олармен бітімге келуге разы еді және Исламға кіре бастады». Қараңыз «Мәджу’уль-фәтауә» 28/432.
Сондай-ақ, шейхуль-Ислам, Аллаһ оны рақым етсін, мұсылман елдерін монғол-татарлардың зұлымдығынан Дамаскіде тілімен қорғауға ұмтылғандардан еді. Имам әз-Захаби, одан мұны Ибн ‘Абдуль-Хади жеткізгендей, былай деп баяндаған: «Шейхуль-Исламның батылдығына келер болсақ, ол – өнеге болатындай, және кейбір ерлер оның бір бөлігімен ғана теңдесе алады. Аллаһ Тағала оңың өзіне Газан және Тақайядағы қасіреттердің бар ауырпалығын көтеруді жүктеді, және ол тұрды және отырды, кірді және шықты, және екі рет әмірмен мәжіліс жасады, Қатлушахпен де, Булаймен де. Және оның татарлар алдындағы батылдығына және ержүректігіне таң қалатын, ол соғыстың арыстаны болғандай». Қараңыз «әл-‘Уқуд ад-дурийя» 134.
Сондай-ақ, Әбу Хафс әл-Бәззар былай деп баяндайтын: «Газанның әмірі басып алынған Дамаскіні алғанда, оған Караджа патша келіп, оған Дамаскідегі мұсылмандарды қырып тастауға көмектесуі үшін көп байлық берді. Бұл хабар шейхуль-Исламға жеткен кезде, ол бірден мұсылмандарды ерлікке және шахадаға үндей бастады, және оларға көмек пен жеңісті, қауіпсіздік пен үрейсіздікті уәде етті. Кейін Газан әміріне онымен бірге атақты және дана адамдардан құралған делегация жіберілді. Және әмір оларды көрген кезде: «Бұлар кім?» – деп сұрады, ал оған: «Бұлар – Дамаскінің атақты адамдары», – деп жауап берілді, сонда ол рұқсат етті және олар оған кірді. Бірінші болып шейхуль-Ислам, Аллаһ оны рақым етсін, сөйледі, және әмір оны көргенде, Аллаһ оның жүрегіне шейхке деген үлкен құрметті салып қойды да, ол оған жақында, оны отырғызды. Және шейх онымен әнгімелесе бастады, біріншіден, мұсылмандар үстінен біліктің Карадж патшаға берілуіне және оған мал-мүліктің тапсырылуына келіспейтінін, және мұсылмандардың қанын төгуге тыйым салынғандығы жөнінде оған баяндап, ескертті, және оны уағыздап-насихаттады, және әмір оның насихаттауларына мойынсынып жауап берді. Және шейхуль-Исламның себебімен мұсылмандардың қаны, олардың әйелдері мен балалары сақталып қалды»(11). Қараңыз «әл-Ә’ләм әл-‘улийя» 69-71.
Және осыдан кейін шейхуль-Ислам кәпірлер мұсылмандардың қаласына шабуыл жасағанда қылышпен жауап беруден басқа ешнәрсе көріп тұрған жоқ деген сөз қалайша дұрыс болмақ?!
7) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-дафъ ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі де әскерлерді біріктіруге, әмірлерді күш әзірлеуге, шекараларда күзетшілер қоюға үндеуге, адамдарды оқытуға, және бұл мәселелерде тиянақты пәтуалар беруге ұмтылатындардың қатарынан еді. Және осылардың барлығы орындалмай, ол шайқасуды міндеттемейтін! Хафиз Ибн Кәсир былай деп жазған: «Шейх Тақыйюддин Ибн Таймия Сафәр айының 2-де (х. 700 ж.) мешіт мәжілісінде отырып, адамдарды шайқасуға үндеді, оларға осыған қатысты аяттар мен хадистерді келтіріп, қашуға асығуға тыйым салды және Аллаһтың жолында (мал-мүлк) сарп етуге, мұсылмандардың өмірін, олардың қалалары мен мал-мүлкін қорғауға үгіттеді.
Және бұл жолы ол монғол-татарларға қарсы джихадтың міндетті екендігі туралы жариялады, және мұны жиналыстарда айтты. Джәмәдуль-улә айында адамдар қорққандығынан ауыр хәлде болды, султан кешігіп, ал дұшпан жақындай берді. Және шейх Ибн Таймия, Аллаһ оны рақым етсін, әл-Мәрадждағы Шамның әміршісіне барып, оларға Аллаһ Тағаланың: «Міне осылай; кім өзі жазаланғандай ғана жазалаған болса, және осыдан кейін оған зұлымдық жасалса, Аллаһ, міндетті түрде оған жәрдем етеді. Күдіксіз, Аллаһ – аса Кешірімді, өте Жарылқаушы» (әл-Хадж, 60), – деген аяттарын оқып беріп, оларды және олардың көңілдерін нығайтты, жүректерін тыныштандырып, оларға көмек пен дұшпан үстінен жеңісті уәде етті. Және ол жексенбіге қараған түнді әскермен бірге өткізді де, кейін Дамаскіге оралды. Осыдан кейін әмірші мен басшылар одан шабарманмен бірге Мысырға баруын, әмірді қайтуға үндеуін сұранды, және ол онымен бірге шықты. Және сұлтан жағалауға барып жеткенде, ол (шейхуль-Ислам) оған жетейін деп қалды, алайда, ол (сұлтан) Каирға кіріп кетті де, жағдай қолдан тайды. Алайда, шейхуль-Ислам ол жақта Шамға әскер жасақтауға үндеді, егер олардың оларға деген мұқтаждығы болса. Ол оларға: «Егер сендер Шамнан және оны қорғаудан бет бұрсаңдар, онда біз өзімізге қамқорлық жасайтын және бізді қорғайтын, және бейбітшілік кезінде пайда келтіретін сұлтан тағайындаймыз», – деді. Және Шамға әскер әзірлене бастағанша оларды үгіттеуді тоқтатпады. Кейін ол оларға былай деді: «Егер сендер Шамның әмірлері мен патшалары болмағандарыңда, ал оның тұрғындары сендерден көмек сұрағанда, оларға көмектесулерің сендерге міндетті болар еді. Ендеше, сендер – олардың әмірлері мен сұлтандары, ал олар – сендердің қоластындағыларың болып табылатын, және сендер олар үшін жауапты болып тұрған жағдай туралы не айтуға болады?» Ол олардың рухын күшейтті және бұл жолы оларға жеңісті уәде етті. Кейін олар Шамға қарай шықты, және әскерлер Шамда біріккенде, адамдар өздерінің жандарын, отбасыларын және мал-мүліктерін сақтап қалуға үмітін үзгеннен соң, бұған өте қатты қуанды.
Шейх Ибн Таймия Мысыр қамалында джихадқа және дұшпанға қарсы шығуға шақырып, сегіз күн болды да, шабармандармен бірге Мысырдан джәмәдуль-улә айының 27-сінде оралды. Ол өзінің шығу туралы шақыруына жауап берген сұлтанмен, уәзірмен және мемлекеттік атақты тұлғалармен кездесті». Қараңыз «әл-Бидәя уә-ннихая» 14/14-16.
Және шейхуль-Исламның осы амалынан соң ол бәрібір, қалыптасқан жағдайды қарастыруға назар бұрмастан, кез-келген жағдайда қорғану джихадын міндетті және ешқандай шарттарға ие емес болып табылады деп есептеді деп айту қалайша дұрыс болмақ?
8) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-дафъ ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі джихадтың үкімі қабілеттіліктің (қудраның) болуына байланысты әртүрлі болады деп айтқан. Және ол үкім-ережелер күш және әлсіздік, білім және білімсіздік сияқты қалыптарға байланысты, ауыру мен саудың, бай мен кедейдің үкімі ерекшеленетіні сияқты, әртүрлі болады деп түсіндірген. Шейхуль-Ислам былай деп айтты: «Көмекшілері бар болғанда Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) қабілеттілігі (қудрасы) толыққанды болды, және оған қудрасыз міндетті болмаған джихад міндетті болды! Үкім-ережелер күш пен әлсіздік, білім және білімсіздік қалыптарына байланысты, бай кедейден, сау науқастан жағдайына байланысты ерекшеленгендей, ерекшеленеді!» Қараңыз «Минхаджу-Ссуннә» 1/86.
9) Ақиқатында, қорғану джихады міндетті деп есептеген және «джихад ад-дафъ ешқандай шарртарға ие емес», – деп айтқан шейхуль-Исламның өзі ғалымнан шығатын қаулы (хукм) кейде бастапқылық және негіз жағынан болады, ал кейде негіздер мен пәтуалар жағынан болады деген. Және орын алып жатқанға сәйкес пәтуаны қалыптасқан жағдаяттарды қарастырмай беру мүмкін емес деп есептеген. Яғни пәтуалар әртүрлі болады: міндеттер, тыйымдар т.б. сияқты Исламның қаулыларын жеткізу болып табылатындары; және нақты қалыптасқан жағдайға байланысты болғандары. Қараңыз «әл-Мусуәдда» 504.
Ал, шейхуль-Исламның қорғану джихадының ешқандай шарты жоқ деген сөздері, тура екінші жағдайға қатысты. Сондықтан, бұл сөздерді оның басқа да айтылған сөздерімен бірге тұтас етіп қарастыру қажет.
Шейх Ибн әл-Қаийм, Аллаһ оны рақым етсін, былай дейтін: “Адамдарға тек кітаптарда келтірілгеннің негізінде, олардың әдет ғұрыптарын, уақытын, орнын және жағдайларын ескермей пәтуа беретін адам өзі адасап, өзгелерді де адастырады. Мұндай муфтийдің діңге қарсы жасап жатқан қылмысы барлық адамдарды біріңғай медициналық кітап бойынша, жасайтын орын мен уақыттағы, темперамент пен әдеттегі ерекшіліктерді ескермей емдейтін дәрігердің қылмысынан жаман. Мұндай надан дәрігерлер мен муфтилер дінге және адамдардың денсаулығына ең үлкен зиян тигізеді”. “И’ләмуль-мууәкқи’ин” 3/89.
10) Соңғысы!
Ақиқатында, шейхуль-Исламның джихад әд-даф’ ешқандай шарттарға ие емес деп айтылатын сөздерін, бұл сөздерді оның басқа сөздерінің ортасынан жұлып алған бидъатты жақтаушылар сияқты емес, олармен бірге тұтас оқитын адам шейхуль-Ислам өз сөзінің астарында жалпы шарттарды емес, шарттардың толыққандығын меңзегенін түсінеді! Іс жүзінде шейхуль-Ислам, Аллаһ оны рақым етсін, бұл сөздерді джихадтың міндетті болуына запастың (тамақ пен судың) және мінетін жануардың болуын шарт еткен әл-Қадыға(12) білдірген қарсы пікірінде айтқан еді. Және шейхуль-Ислам қорғану джихадында бұл уәжіп емес деп түсіндірді. Сенің алдыңда шейхуль-Исламның, Аллаһ оны рақым етсін, тұтас сөздері: «әл-Қады былай деген: “Егер джихад қала тұрғындарына міндетті болған болса, және олар намазды қысқартуға тиісті болған қашықтықта болса, онда джихад міндетті болуы үшін азық-түліктің және мінетін жануардың болу шарты қажетті болады, бұл Қажылықта шарт болып табылатынындай”».
Енді шейхуль-Ислам оның сөздеріне жауап береді: «Қады қажылықпен келтіретін қияс имам Әхмәдтан жетпеген, және ол әлсіз болып табылады. Өйткені, ақиқатында, дұшпанның зиянынан қорғану үшін жасалатын джихадттың міндеттілігі хиджрадан міндеттілеу болуы мүмкін. Және сосын, джихадты орындау мінетін жануардың болуымен шартталмайды, және кейбір джихад бастапқы болып табылады. ‘Убада ибн әс-Самиттен жеткен сахих хадисте Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Мұсылман адамға ауыр және жеңіл кезде, тырысуда және мәжбүрленуде тыңдау және бағыну міндеті жүктелген». Муслим. Және Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), ауырлықта да, жеңілдікте де бағынумен міндеттеді, және бұл жерде оның міндеттілігі, қажылықтан айырықша, ауырлығымен бірге біртұтас болып келеді. Мұның барлығы шабуыл джихадына (әт-таләб) қатысты. Ал қорғану шайқасына қатысты айтар болсақ, бұл – ар-намыс пен дінге қол сұғушыға қарсылық көрсетудің ең ауыр түрі болып табылады, сондықтан ол – бірауызды пікір бойынша (ижмәъ), міндеттілік (уәжіп) болып табылады! Және иманнан кейін дін мен тіршілікті бүлдіретін шабуылдаушы дұшпаннан қорғанудан міндеттілеу нәрсе жоқ, ал сондықтан қорғану джихадының (әд-дафъ) ешқандай шарты жоқ, керісінше, қолдан келгенше қорғану керек, және бұған біздің ғалымдарымыз және өзге мазхабтардың ғалымдары нұсқаған. Және шабуылдаушы зұлым дұшпаннан қорғану мен дұшпанның өзіне оның елінде шабуыл жасаудың арасында айырмашылық қажет. Және джихадтың ішінен қолмен жасалатыны да, жүрекпен жасалатыны да, шақырумен, дәлелмен, тілмен, пікірмен, еңбекпен және қалыптасқан жағдайды талдаумен жасалатыны да бар. Және осы мүмкін болған кезге дейін ол міндетті болып табылады!» Қараңыз «әл-Фәтауә әл-кубра» 4/608.
Міне осы – шейхуль-Исламның тұтас айтқан сөздері, және олар міндетті джихадты орындауды запастың және мінетін жануардың болуымен шарттағанға қарсы пікір айтуда әп-айқын. Бірақ, оның «ешқандай шарты жоқ» деген сөздерінен кейін айтқан: «Және джихадтың ішінен қолмен жасалатыны да, жүрекпен жасалатыны да, шақырумен, дәлелмен, тілмен, пікірмен, еңбекпен және қалыптасқан жағдайды талдаумен жасалатыны да бар. Және осы мүмкін болған кезге дейін ол міндетті болып табылады!» – деген сөздерінен қорғану джихады тек қарумен ғана жасалады деп түсінуге болады ма?! Уа, Аллаһ, әрине, жоқ, тек надандар мен жаман ниет иелеріне ғана болмаса.

Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!

Аудармашыдан:

Мен, сондай-ақ, бұл еңбекке үмметіміздің имамдарының осы мәселеге байланысты айтқан сөдерін қосқым келді. Оларды маған құрметті бауырлар осы еңбекке қосымша ретінде жеберген болатын. Аллаһ оларға игілікпен қайырсын және білім талап ету жолында қуаттасын!
Имамдардың сөзін келтіруді «Қорғану джихады ешқандай шарттарға ие емес» деген сөзге одан да көбірек айқындық беретін шейхуль-Ислам Ибн Таймияның айтқандарынан бастауды жөн көрдім. Шейхуль-Ислам шарттар дегенде жалпы шарттардың өзін емес, шабуыл джихадына қажетті толыққанды шарттарды меңзеп тұр. Түрлі адасқан пікірлердің мысалын келтіріп, сондай-ақ, оларды түсіндірудің және жоққа шығарудың қажеттілігіне нұсқап, шейхуль-Ислам былай деді: “Және осының мысалы – дұшпан оның еліне тап беретін жағдай. Ал ол құрылыс құрып, егін егіп, өзіне пайда келтіретін және ортақ дұшпаннан елді қорғаудан алдын бірінші кезекте ол арқылы өзін өз дұшпанынан қорғай алатын нәрселерді істей бастады. Және ол бір нәрсені құрған сайын, дұшпан оны қиратады, және ол оны екінші рет қайта құра алмайды. Ал, сондықтан, егер ол – ең басынан өзін дұшпаннан қорғауға қабілетті (қадиран) болса, мұны жасағаны абзалрақ болады, тіпті егер ол осыны жасауда қандайда қиыншылықтар көрсе де, алайда бұл қиыншылықтар болашақтағы дұшпан оның елінде болуына байланысты басына түсетін қиындықтардан жеңіл болады”. Қараңыз “Бәяну тәлбис әл-джәхмия” 1/172.
Алайда, шейхуль-Ислам сөзінен бұл мысал қабілеттілік (қудра) – қорғану джихадының шарты болып табылатынын түсінуге жетіп асады. Мысал ретінде шейхуль-Ислам қорғану джихадын келтірді де, оны қабілеттілікпен (қудрамен) байланыстырды!
Әбу Исхақ имам әл-Әуза’иден(13) дұшпан қасына келген мұсылмандардың қамалы туралы, ондағы мұсылмандар дұшпанға күші келмейтініне қауіптенетіні жайлы, және «Мұсылмандар оларға қаруы мен мал-мүлкін беретін шартпен олармен бітімдесуге болады ма?» – деп сурағанын баяндайды. Имам әл-Ауза’и: “Егер оларға күші келмесе, онда мұның оқасы жоқ!” – деп жауап берді. Қараңыз “әс-Сияр” 336, Әбу Исхақ.
Имам әл-Ауза’идің (х. 88 ж. туған) бұл жауабынан шайқасу мұсылмандар үшін, тіпті оларға кәпірлердің шабуыл шасаған жағдайында да бірмағыналы міндетті болып табылмайтыны және қалыптасқан жағдайды, сондай-ақ, Ислам мен мұсылмандар үшін пайда мен зиянды ескеру қажет екендігі айқын болады!
Имәм Ибн Джәрир әт-Табәри былай деп баяндайтын: “Хиджраның 70 жылы басталғанда, румдықтар көтеріліп, әскермен Шамның мұсылмандарына қарай жылжи бастады. Және сонда халифа ‘Абдуль-Мәлик ибн Мәруән мұсылмандар үшін қауіптеніп, румдықтардың әмірімен оларға әр жұма сайын 1000 динар төлеп тұру шартымен бітім жасасты”. Қараңыз “әт-Тарих” 6/150.
Бұл тарихи деректе румдықтардың Шамға жасаған шабуылы туралы сөз болуда, ал ол Шам тұрғындары үшін қорғану джихады еді. Алайда сол кездің халифасы ‘Абдуль-Мәлик, олармен шайқаспады да, кәпірлермен бітім жасасты, бұған қоса, оларға алым да төледі. Егер қорғану джихады шайқасудан басқа ешқандай шарттарға ие болмағанда, ол ешқашан мұндайға бармайтын еді. Ал бұл оқиға хиджраның 70 жылы, Ибн ‘Умәр, Джәбир, Әбу Са’ид әл-Худри, Әбу Умәмә, Әнәс сынды сахабалардың көзі тірісі кезінде орын алған еді, және бұл кезең табиъин имамдарының өркендеген кезеңі еді. Және бұл халифа осындай іс-әрекетке, ешкімнен кеңес сұрамай барды дегенді, елестету қиын! Бұған қоса, оның өзі де білім иелерінің қатарынан еді.(14)
Исламдағы джихадқа ең күшті талпындыратын «Мәшәри’уль-әшуәқ» кітабының авторы – муджәхид болған имам Ибн ән-Нәххас(15) қорғану джихады туралы былай деп айтатын: “Егер кәпірлер біздің қаламызға кірсе, немесе біздің шекараларымызға жақындаса, бірақ кірмесе, және олардың саны қала тұрғындарының санындай, немесе олардан аздау болса, онда джихад сол кезде фәрдуль-айн болады!” Қараңыз “Мәшәри’уль-әшуәқ” 101.
Сөйтіп, бұл имам адам санының ара қатынасын ескертпе етіп атап өтті, ал егер қорғану джихады ешқандай шартқа ие болмағанда, адам санына назар аударудың еш мәні болмас еді!
Ибн ән-Нәххастың келесі сөздері бұл мәселенің нүктесін қояды: “Егер дұшпандар мұсылмандардың қаласына тап берген (шабуыл жасаған) болса, ал мұсылмандар оларға қарсы соғысуға шықпаса, олардың әрекетсіздігі ұрыс майданынан қашу және дұшпанға арқаны көрсету секілді болады. Бірақ, бұл – мұсылмандар дұшпандардан көп болған жағдайда ғана! Алайда, егер мұсылмандардың саны аз болса, олар мұндай жағдайда күнәға лайықты болмайды. Олар өздерінің мұсылман бауырларынан қосымша күш күтсін”. Қараңыз “Мәшәри’уль-ашуәқ” 354.
Бұл сөздерде қорғану джихады қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шартталатынына тұп-тура нұсқау бар!
Уа, мұсылмандар, қаласына дұшпан шабуыл шасағанда отырып алушы мұсылмандар қандай жағдайда ғана өз міндетінен бас тартатын күнәхар болатынына назар аударыңдар!
Мұндай жағдайдағы мұсылмандардың үкіміне келер болсақ, онда оларға көмекке ешкім келмесе, және егер, тіпті босқа қырылып тасталу құнымен болса да, өздері қарсылық көрсетуді бастамаса, бұл – олар күнәхар болады дегенді білдірмейді. Осыған ұқсас жағдайда олар сабыр етіп, Аллаһ Тағалаға тәуекел етуі керек, Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) және оның сахабалары өз уақыттарында осылай істегендеріндей!
Шейх Ибн ‘Усәймин былай деп айтатын: “Джихад фәрду кифәя немесе фәрду ‘айн болсын, бәрібір оның шарттары болуы керек, олардың ең маңыздысы болып қабілеттіліктің (қудраның) болуы табылады. Және егер адамдарда қабілеттілік (қудра) болмаса, олар өздерін опат болуға тастамауы керек!” Қараңыз “Бәбуль-мәфтух” 2/420, № 1095 сұрақ.
Жоғарыда баяндалғанның барлығымен танысып болған соң, шейх Ибн ‘Усәйминнің сөздері атақты имамдар ұстанған пікірге толығымен сәйкес екендігі бізге айқын болады. Алайда, өздерін білімге телитін кейбір надандардың: «Тек Ибн ‘Усәймин ғана қудраны тіпті міндетті джихадтың шарты болып табылады деп айтады», – деуге батылы жетіп жатады!
Және соңында мен Аллаһ Тағалаға мадақтар айтамын және Одан осы шағын ғана еңбекті Ол үшін ықыласты және оның құлдары үшін сауапты етуін тілеймін!

Ескертпелер:

1. Яғни нақты құл және нақты су. (аудармашыдан)

2.Яғни кез-келген су және кез-келген құл емес. Мысалы, Аллаһ Тағала ер адамның ұрығын су деп атады: «Ол ағып шығатын судан жаратылған». Бірақ, ұрық Аллаһ Тағала: «Ал егер сендер су таппасаңдар…», – деген суға жатпайды. Құлмен келтірілетін мысалда да дәл солай. Аллаһ Тағала құлды азат етуді ескерткен кезде иман келтірген құлды меңзейді, бұған басқа аяттар нұсқайды.
Бұған едәуір түсініктірек мысал болып – иманның мысалы табылады. Біз «әл-имән әл-мутләқ» деп айтқанымызда – иманның толықтығын меңзейміз, ал «мутләқуль-имән» дегенімізде – адамды Исламға кіргезетін бастауш сатыдағы иманды меңзейміз. (аудармашыдан)

3.Яғни абзалға (мәндуб) және міндеттіге (уәджиб). (аудармашыдан)

4.Шейх Абдур-Рахман әс-Са’ди бұл аятқа қатысты былай деді: “Аллаһ Өзінен қорқуды, яғни Оның әмірлерін орындауды және оның тыйымдарынан қашықтауды бұйырды, және мұны қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шарттады. Бұл аят Аллаһтың құлы орындай алмайтын кез-келген міндеттілік оның мойнынан түсетініне нұсқайды”. Қараңыз “Тафсир әс-Са’ди” 974. (аудармашыдан).

5.Уа, мұсылмандар, шейхуль-Исламның бұл сөзіне ой-парасатпен қараңдаршы! (аудармашыдан).

6.Ибн әл-Қайим былай дейтін: “Және Аллаһ Тағала мұсылмандарға Меккеде шайқасуға тыйым салды да, олардың шайқасуы зұлымдыққа төзуден де көбірек зиянға әкеп соқтырмауы үшін, сабыр етуді бұйырды. Және олардың жандарының, діні мен ұрпақтарының сақталуының пайдасы оларға шайқасуы әкелуі мүмкін болған пайдадан басымдау болды”. Қараңыз “И’ләмуль-мууәқи’ин” 2/150.
Хафиз Ибн Кәсир былай деген: “Ақиқатында, Аллаһ Тағала джихадты ең қолайлы кезде заңдастырды, өйткені, мұсылмандар Меккеде болған кезінде көпқұдайшылдардың саны олардан асатын еді. Және оларда өздері пана тапқан Ислам мемлекеті және бекініс пайда болған кезде, Аллаһ кәпірлерге қарсы джихадты оларға міндетті етті!” Қараңыз “Тафсир Ибн Кәсир” 3/226.
Шейх ‘Абдур-Рахмән әс-Са’ди былай деген: “Егер де Аллаһ Меккеде болған мұсылмандарға, олардың санының аздығына және әскери дайындығының әлсіз болуына, сондай-ақ дұшпандардың санының көптігіне қарамастан, шайқасуды міндетті еткенде, бұл Исламның жойылуына әкелер еді”. Қараңыз “Тафсир әс-Са’ди” 89. (аудармашыдан).

7.Шейхуль-Исламның бұл сөздерінде «Меккеде джихад ол сол кезде міндетілік болып жүктелмегендіктен ғана болмады!» дейтіндердің сөздерін айқын жоққа шығару бар. Алайда, бұл адамдар Аллаһ Тағала Меккеде джихадты жүктемегенінің себебін айтпайды, ал оның себебі – шейхуль-Ислам айтқандай, мұсылмандардың әлсіздігінде және күштерінің жоқтығында болды! (аудармашыдан).

8.Шейхуль-Исланың бұл сөздерінде сабырлық таныту туралы аяттарының күші толық күш жойылумен жойылды деп айтатындардың түсінігінің қате екендігіне нұсқайды. Имам Ибн ‘Атыйя былай деген: “Ғалымдар былай деген: ”Сабыр ету туралы аяттарының күші толығымен жойылмаған, өйткені, олар өздеріне сәйкес шарттар болған кезде күшіне кіреді”. Қараңыз “әл-Мухараруль-уәджиз” 1/477.
Хафиз ас-Суюты былай деген: “Ақиқатында, шайқасу әмірі туралы аяттар сабырлық туралы аяттарды олар заңды күшін жоғалтатындай етіп (яғни оларға жүгінуге болмайтындай етіп) жойған жоқ. Және әлсіздік кезінде қиыншылықтарға сабыр ету қажеттілігі туралы үкімдер (аяттар) күшіне енеді”. Қараңыз “әл-Итқан фи ‘улюмиль-Қуран” 2/21.
Тура осыны имам әз-Заркаши де “әл-Бурхан” 2/41 кітабында күшін жоюшы (нәсих) және күші жойылғанның (мәнсух) исламдағы үкімдерін түсіндіріп айтқан. (аудармашыдан).

9.Бұл айқын сөздер шейхуль-Исламға қорғану джихады ешқандай шартқа ие емес деген пікірді телуді толығымен талқандайды! Егер бұл шындығында да осылай болғанда, онда ол оларға ешқандай ақтау жасамас еді, керісінше, оның заманында Йемен мен Хиджазда қалған саны аз бұл ізгі мұсылмандар джихад жасамағанына сөгіс білдірер еді! (аудармашыдан).

10.Имам Ибн Қудамә кәпірлерден өзін сақтап қалу үшін оларға төлем беру шартымен жасасқан бітімге байланысты былай деген: “Ал кәпірлерге берілетін мал-мүлікке қатысты айтар болсақ, егер ол олардың мүддесінде болып, солардың пайдасына жүрсе, онда имам Әхмәдтің пікірі – бұған тыйым салынған, және бұл, сондай-ақ, имам әш-Шафиъидің де мазхабы, өйткені, осыда мұсылмандар үшін қорлану бар. Алайда, бұл бұған деген қажеттілік болмаған кезге қатысты айтылған. Ал бұған қажеттілік итермелесе және әмір мұсылмандар үшін олардың опат болуынан немесе тұтқындалуынан қорықса, онда оларға төлем төлеу рұқсат етіледі, тұтқынға түскенге өзін-өзін сатып алуға рұқсат етілген сияқты, осыда қорлану болса да. Бұл – мұсылмандарды немесе олардың балаларын өлтіру, тұтқынға алу, кейін оларды күпірлікке келтіру сияқты үлкен қорлануға жол бермеу үшін рұқсат етілген болады”. Кейін Ибн Қудама Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) әл-Харис әл-Ғатафәниге ол әскерін алып кетуі үшін (бар) құрманың жартысын төлеуді ұсынғанын еске түсіріп, былай деді: «Ал егер мұсылмандардың әлсіз кезінде кәпірлерге төлем беру рұқсат етілмеген болса, онда Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оларға мұны ұсынбайтын еді». Қараңыз “әл-Муғни” 13/156-157. (аудармашыдан).

11.Осыда Ислам және мұсылмандар үшін игілікке әркезде де тек қарудың күшімен жетуге бола бермейді деген маңызды нұсқау бар! Және шейхуль-Исламның бұл ісі – осыған айқын мысал! (аудармашыдан).

12.Менің ойымша, бұл жерде сөз кез-келген қады туралы емес, ханбәли мазхабының атақты қадысы имам Қады Әбу Я’лә туралы болуда. (аудармашыдан).

13.Имам әл-Ауза’и джихад мәселелеріндегі ең білгір имам болып саналады.

14.Ибн ‘Умардың азат етілген құлы Нәфи’ былай дейтін: “Мен ‘Абдуль-Малик ибн Мәруәнды Мәдинада көрдім, және мен иджтихатымен одан ыждағатты, және білім алуда одан ыждағатты ешкімді көрмедім!” Ибн Са’д “әт-Табәқат” 4/181.
Әбу Зинәд былай дейтін: “ Мәдинаның фақихтары болып Са’ид ибн әл-Мусайиб, ‘Абдуль-Мәлик ибн Мәруән және ‘Уруа ибн Зубәйр табылады”. Қараңыз “әл-Бидая уә-ннихая” 9/62.
Бұған қоса, Ибн Шихаб әз-Зухри және Мәлик ибн Әнәс сынды имамдар өздерінің көптеген пәтуаларында оған жүгінеді, ал имам әл-Бухари ол баяндаған хадистерді жеткізген.

15.Хафиз Ибн Хаджәр Ибн ән-Нәххас туралы былай дейтін: “Ол үнемі Димьяттың шекаралық аудандарында джихадпен байланыста болда, және осыда сан жетпес артықшылық бар!” Қараңыз “Шәзурат әз-захаб” 7/155.
Хафиз әс-Сахуәи ол туралы: “Фиқхтағы және басқа ғылымдардағы, соның ішінде математикада да, жақсы білімнің иесі. Ізгілік жасауға өте шапшаң еді, өте қарапайым еді және өзінің атақтылығымен ешқашан такапарлық танытпайтын, өте көркем мінезге және әдемі сақалға ие еді. Көп рибат және джихад жасайтын, тіпті джихадта өлтірілген еді”. Қараңыз «әд-Дау әл-ләми’» 1/204, 353.

Бірде Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бір топ адамдардың Құранға байланысты айтысып жатқанын естіп, былай деді: «Ақиқатында, осы – сендерге дейін болып өткендерді опат еткен еді. Олар Аллаһтың Кітабының аяттарын біріне-бірін соғатын.[1] Ақиқатында, Аллаһ Тағала Кітапты бірі мен екіншісін жоққа шығару үшін емес, бірімен екіншісін растау үшін түсірді. Оның ішінен өздеріңе анық болғанды алыңдар да, ал білмейтіндеріңді соны білетіндерге қалдырыңдар!» Әхмәд 2/181, ‘Абдур-Раззақ 20367. Хадистің сахихтығын Ибн Кәсир, әл-Бусайри және әл-Әлбәни растаған.

Джәбир ибн ‘Абдуллаһ былай деп баяндайтын: “Бірде бір адам біз сапарда кезімізде тасқа соғысып, басын жарып алды, кейін ұйқыда жатқанда ол ихтилям (поллюция) болды да, ол сапарластарынан: «Мен құммен тазару (тайямум) жасасам болады ма?» – деп сұрады. Олар: «Біз саған (мұны рұқсат ететін) бір ерекшелік көріп тұрған жоқпыз, өйткені сен сумен де шомыла аласын», – деп жауап берді. Кейін ол шомылды да, өліп қалды. Ал, біз пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) келіп осыны айтып бергенде, ол: «Олар оны өлтірді, Аллаһ оларды опат етсін! Олар білмеген нәрсесін сұрай алмадыма не?! Өйткені, ақиқатында, білмеудің емі – сұрақ ғой! » – деді”. Әбу Дауд 284, әд-Дарақутни 1/69. Имам Ибн әс-Саккан және шейх әл-Әлбәни хадисті сахих деді.

Ижтихад жасауға (шешім шығаруға) қақысы жоқтардың қате ижтихад жасауның салдарынан бір мұсылманның өлуіне Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) көрсеткен қатынасына және ызалануына назар аударыңдар. Ал біздің күндерімізде пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) сахабаларымен салыстыруға келмейтін адамдар өздерінің әуес-қалауларының негізінде жүздеген және мыңдаған мұсылмандарды опат етуде!
Ибн Мас‘уд былай деп айтқан: “Бүгін маған бір адам келіп, маған мен оның жауабын білмейтін сұрақ қойды. Ол: «Маған мынаны айтшы, егер жақсы қару-жарақталған және жігерлі адам әмірмен бірге әскери жорыққа шықса, ал ол бізге орындауға күшіміз жетпейтін нәрселерді бұйырса, онда қалай болмақ?» – деді». Мен былай дедім: «Аллаһпен ант етемін, саған біз пайғамбармен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бірге болған кезімізде ол белгілі бір нәрсені бір-ақ рет бұйырса болды – біз оны орындайтынымыздан басқа не айтуды білмеймін. Ақиқатында, ендердердің кез-келгендеріңнің жағдайы ол Аллаһтан қорқып жүргенше түзу болады, ал егер біреуде белгілі бір нәрсенің дұрыстығы жөнінде күмәндар пайда болса, онда оның күмәнін алап тастайтын жауап бере алатын адамнан сұрасын, алайда тез арада сендер осындай адамдарды таппайтын уақыт келіп жетеді”. әл-Бухари 2964.

‘Амр ибн Саләма баяндап берген мешіттерде шеңбершелер құрып отырып алып топ-топпен Аллаһты зікір ететін адамдар туралы деректі еске түсіріңдер. Оларды көрген Әбу Муса өзінен білгір болып табылатын Ибн Мәсъудтан сұрамайынша ешнәрсе деп айтқан жоқ. Ибн Мәс’уд Әбу Мусадан: “Ал сен оларға не деп айттың?” – деді. Ол: “Мен ешнәрсе деп айтпадым, алдымен сен бұл жөнінде не айтатыныңды біліп алайын дедім”, – деп жауап берді. әд-Дәрими 1/68, әт-Табәрани 8628. Хафиз әл-Хайсами және шейх әл-Әлбәни иснәдіның сахихтығын растаған.

Пайғамбарымыздың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) атақты сахабасының сөздеріне назар аударыңыздар. Ол бұл жөнінде өзінен білгірлеу болып табылатын адамнан сұрап білмейінше ешнәрсе деп айтпады! Ал енді бүгіңгі күні діндегі білімде Әбу Мусаға тіпті жақын тұрмайтын адамдардың мұсылман үмметінің ғаламдық проблемаларын шешуді өздеріне өздері рұқсат етіп қойғандығына назар аударыңдар!

Біздің ізгі алдыңғы буын өкілдері белгілі бір нәрсені білгісі келіп әркез ең білгір болған адамнан сұрауға тырысқан. Имам әл-Ләләкәи кейбір табиъиндардың былай деп баяндағандарын жеткізеді: “Біз Мәдинәға келген кезімізде ансарлардан болған адамдарды кездестіретін едік, бірақ біз Ибн Умарды немесе Әбу Саъидтікезтестірмейінше, олардан ешнәрсе сұрамайтын едік”. әт-Табәрани 12/430, Ибн Мәндах 11.

Имам Ибн әл-Мәни’ былай деп айтатын: “Білім тап болатын қасіреттердің бірі болып – өз өзімен қанағаттанған және білімі мен алғырлығында өзіне сенген адамның ғалымдарға жүгінуді, олардан білім алуды және ойларының жарығынан қасықтап алуды қажет емес деп санауы табылады”. “Иршәду-ттуләб” 93.

Сондай-ақ, шейх Мухаммад ибн ‘Абдуль-Уәххаб «Таухид кітабы» деген танымал еңбегінде тағдыр туралы тарауға мына мәселені қосты: «саләфтардың күмәндарды жою үшін ғалымдарға сұрақ қою әдеті». “Китәбу-ттаухид” 89.

[1] Мұндай нәрсе білімсіз айтысу болған кезде орын алады. Біреу бір аятты, ал екіншісі екінші аятты келтіреді, және сырттай олар бір-біріне қайшы келетіндей болып көрінеді. Ал, шындығында, Аллаһ Тағаланың шариғатында қарама-қайшылық жоқ, бұл жөнінде Аллаһ Тағала былай деп айтқандай: «Егер ол (Құран) Аллаһтан болмағанда еді, онда олар оның ішінде көптеген қайшылықтар табар еді». (ән-Нисә 4: 82).
Ал мұндай сырттай қайшылықтарға келер болсақ, олар білімнің жоқтығынан және бұрыс түсініктен осылай болып көрінуі мүмкін.

Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ, Пайғамбарымыз Мухаммедке, оның отбасы мүшелеріне және барлық сахабаларына Аллаһтың сәлемі мен игілігі болсын.
Ал содан соң:
Мұсылмандардың арасында имам ибн әл-Мубәракқа телінетін өлеңдер кең таралған. Ол өзі рибәтта (ислам шекараларын қорғауда) болып, имам әл-Фудайль ибн ‘Ийядқа мазмұны төмендегідей өлең жолдарын жіберген деп айтылып жүр: «Йә, Екі Харамда (Мекке мен Мәдина) ғибадат етуші! Егер сен бізді көргеніңде, өзіңнің ғибадатыңда ойнап тұрғаныңды түсінер едің. Егер сенің бетіңді көз жастарың жуып жатса, біздің мойындарымызды өзіміздің қанымыз жууда. Ал, егер сен өзіңнің атыңды түкке тұрмас нәрсемен шаршатқан болсаң, біздің аттарымыз таңда шаршады…».

Бұл дерек араб елдерінде де, араб емес елдерде де, мұсылмандардың арасында едәуір кең таралған. Оны кейбір имамдар өздерінің жұма құтпаларында, және әртүрлі қиссашылар (қуссас) жиналыстарында жиі айтады. Бұл өлеңдер нашидтер сияқты әуендетіліп айтылады және оларға «Йә ‘абидәл-харамейн» деп аталатын нашидтер жинағы да арналған. Бұл уақиғаны түрлі уағызшылар саләфтар үшін ең жақсы ғибадат – бұл джихад дегенге дәлел ретінде жиі таратады.

Ал, іс жүзінде имам ибн әл-Мубәракқа телінетін бұл уақиға – сахих (сенімді) емес, бұл жөнінде өздерінің өткізген зерттеулерінен кейін көптеген шейхтер айтқан, ал олардың кейбіреулері олардың мағынасын да сөккен.

Оның сенімділігіне қатысты айтар болсақ, имам әз-Зәхәби “әс-Сияр” еңбегінде (8/427) және хафиз Ибн Кәсир өзінің тәпсірінде (1/408) келтірген бұл деректің иснәдінда белгісіз риуаятшы (мәджхуль) болып табылатын ‘Абдуллаһ ибн Мухаммад Қады Насыбин және имам Әбу Хатим ол туралы: «Ол риуаят еткен хадистер – өтірік, бұл – оның өтірікші екеніне нұсқайды!» – деп айтқан Мухаммад ибн Ибрахим ибн Әби Сакина бар. “Лисан әл-мизән” 1/131.

Сондай-ақ, бұл хабарды имам Ибн ‘Асакир «Тарих әд-Димәшқ» кітабында (32/449) және имам әс-Субки «Табәқат әш-шәфи’ия» еңбегінде (1/286) келтіреді, бірақ бұл иснәдта (жеткізушілер тізбегінде) өтірік хадистерді ойдан тоқушы деп айыпталатын Әбу әл-Муфәдль Мухаммәд ибн ‘Абдуллаһ әш-Шәйбәни бар. “әл-Мизән” 5/54.

Бұл риуаятшыны (жеткізушіні) өтірік хадистерді ойдан шығарушылықта айыптаған имамдардың қатарында имам әд-Дарақутни және Әбуль-Қасим әл-Әзхари бар. Имам Хатыб әл-Бәғдади бұл риуаятшы жөнінде: “Ол сирек кездесетін хадистерді және шейхтердің сұрақ-жауаптарын риуаят ететін және адамдар одан оларды жазып алатын. Соңынан оның өтірігі әшкере болған кезде, оның хабарлары қайтарылатын, ал оның жазулары жыртып тасталатын. Және ол рафидилер үшін өтірік хадистерді ойдан тоқып шығаратын”, – деп айтқан. “Тарих әл-Бәғдад” 5/466.

Имам Ибн ‘Ирақ ол жөнінде өтірікшілер туралы тарауында былай деп айтқан: “Ол – хадистерді ойдан тоқитын дәджәл еді!” “Танзих әш-шәри’а” 1/107.
Ал егер бұл адам Аллаһтың Елшісінің өзіне (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өтірікті жапсырған болса, онда бұл өлеңдерді Ибн әл-Мубәракқа телу оған не тұрады деп ойлайсыз?! Бұл өлеңдерді, сол арқылы имам әл-Фудайльді Ибн әл-Мубәрактың ауызымен айыптап және Ибн әл-Мубәрактың өзін де ғибадатты ойын деп айтушы ретінде көрсеткен дәл осы рафиди ойлап тапқан болуы әбден мүмкін!

Сөйтіп, бұл уақиға ойдан тоқылғандығына және имам Ибн әл-Мубәракқа еш қатыссыз екендігіне ешқандай күмән жоқ. Ал бұған қарсы пікір айтатынға келер болсақ, ол эмоциялық наразылығының орнына дәлел келтірсін! Шейхуль-Ислам Ибн Таймия: “Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) туралы айтылған сөздер сияқты, саләфтардан және ғалымдардан жеткізілетін сөздер де, олардың сенімділігін нақтылауға және мағынасын түсіндіруге мұқтаж!” “Мәджму’уль-фәтауә” 1/246.

Біреу былай деп сұрауы мүмкін: «Онда неліктен хафиз Ибн Кәсир бұл деректі Әли Имран сүресінің соңғы аятына жасаған тәпсірінде келтіреді?»

Мұның жауабы мынадай: «Имамдар саләфтардың сөздерін жеткізуге хадистерді жеткізуге қойған талаптарындай талаптар қоймайтын. Имам Хатыб әл-Бәғдади былай дейтін: “Ал ізгілердің, зухдттардың, ғибадатшылдардың және хәкімдердің деректеріне келер болсақ, бұл хабарларда иснәдтарының болуы – олардың көркі болып табылады, бірақ, оларды жеткізуге рұқсат ететін шарт болып табылмайды”. “әл-Джәми’ әл-әхләқ әр-рауи” 2/316.

Ал, ертедегі имамдарға телінетін және маңызды мәні бар хабарларға келер болсақ, мысалы, Әбу Ханифаға Құранды жаратылған деген, немесе ақиқаны – бидъат деген сөздер телінген; немесе Саид ибн әл-Мусайибке ол музыкалық аспаптармен сүйемелденетін әндерді рұқсат ететін деп телінетін сөздер, т.б., олар сенімділігін анықтауға мұқтаж, бұл жөнінде шейхуль-Ислам былай деп айтқанындай: “Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) туралы айтылған сөздер сияқты, саләфтардан және ғалымдардан жеткізілетін сөздер де, олардың сенімділігін нақтылауға және мағынасын түсіндіруге мұқтаж!” “Мәджму’уль-фәтауә” 1/246.

Алайда, саләфтардың немесе имамдардың біреуінен жеткізілетін хабардың сенімсіз екендігі айқын болған соң, оны оған телуге болмайды!

Ал осы тақырыптың өзі туралы айтар болсақ, ол жөнінде көптеген шейхтер айтып өткен:

Йеменнің мухаддисі шейх Муқбильдің ең жақын шәкірті болған шейх Яхья әл-Хаджуриге: «‘Абдуллаһ ибн әл-Мубәракқа (Аллаһ оны рақым етсін) телінетін, ол оны әл-Фудайль ибн ‘Ийядқа (Аллаһ оны рақым етсін) жолдаған, және онда: «Йә, Екі Харамда (Мекке мен Мәдина) ғибадат етуші! Егер сен бізді көргеніңде, өзіңнің ғибадатыңда ойнатыныңды түсінер едің», – деп айтылатын қасыданың (лирикалық поэзияның жанры) сенімділігі (сахихтығы) қандай?» – деген сұрақ қойылды.

Ол: “Бұл қасыда – иснәді жағынан әлсіз (доиф) және мазмұны жағынан сөгіс білдірілетін бо-лып табылады! Оның иснәдына қатысты айтар болсақ, онда Абдуллаһ ибн Мухаммад Қады Насы-бин бар. Ал ол мұны Мухаммад ибн Ибрахим ибн Әби Сакинаның Ибн әл-Мубәрак оны әл-Фудайль ибн ‘Ийядқа осы бәйтпен (өлең шумағының түрі) жібергендігі туралы сөздерінен жеткізген. Бұл Ибн Әби Сакина – белгісіз риуаятшы болып табылады, және Қады Насыбин де тура сондай! Сондай-ақ, бұл хабар өзінің мағынасы жағынан да қабылдануға жарамсыз. Бұл бәйттің сөздерің тыңдап көрші: «Йә, Екі Харамда (Мекке мен Мәдина) ғибадат етуші! Егер сен бізді көргеніңде, өзіңнің ғибадатыңда ойнайтыныңды түсінер едің». Саләфтар (Аллаһ оларға разы болсын) ғибадат рәсімдері туралы кемсітуші сөздер айтпаған және ғибадаттарды ойын деп атамаған! Аллаһ Ибн әл-Мубәракты намазды, оразаны, немесе Аллаһтың Қорықты жерлеріндегі түнделетіп (ғибадатқа) тұруды ойын деп атаудан сақтасын, оның үстіне, сендер Меккеде орындалған намаздың артықшылығы туралы білесіздер! Сондай-ақ, өлеңде: «Егер сенің бетіңді көз жастарың жуып жатса, біздің мойындарымызды өзіміздің қанымыз жууда», – деген және тағы да сол сияқты нәрселер айтылады. Білім иелері мұндайдан биік, және олар: «Біз мыналарды істеудеміз, ал сен мына ғана істеп жатырсың…», – деп айтудан алшақ. Жоқ, бауырым, «Фәтхуль-Мәджидте» келтірілетін бұл өлең, біз оны зерттеп өткенбіз, бұл хабардың иснәді әлсіз, ал мағынасы сөгіс айтылатындай!” “Әсилә әл-хадисия” № 1, (7 Джумәд әл-улә, х. 1424 ж.).
Сондай-ақ, шейх әл-Әлбәнидің шәкірті – шейх ‘Али әл-Халәби де: «Біз кейбір бауыр-лардан ғалымдар Ибн әл-Мубәракқа телінетін: «Йә, Екі Харамда (Мекке мен Мәдина) ғибадат етуші!» деп айтылатын өлеңді сенімсіз деп айтқанын естідік. Сіз бұл жөнінде не дейсіз?» – деген сұраққа, бұл дерек әлсіз болып табылады деп жауап берді. “Шәрх әл-Ибәнә”.
Сондай-ақ, ‘Али Хашиш де өзінің «Тахзир әд-да’ия минәл-әхадис әл-уәхия» атты кітабының бірінші томында бұл деректі әлсіз деп, былай деді: “Абдуллаһ ибн әл-Мубәрак өзінің шейхы әл-Фудайль ибн ‘Ийядтың ғибадатына: «Йә, Екі Харамда (Мекке мен Мәдина) ғибадат етуші! Егер сен бізді көргеніңде, өзіңнің ғибадатыңда ойнайтыныңды түсінер едің», – дейтіндей, ешқашан кемсітіп қараған емес”.

Тура осыны «Табсыра улиль-әхләм мин қысас фихә кәләм» еңбегінің авторы да айтқан.
Жоғарыда айтылғандардың барлығының негізінде бұл хабар ибн-Мубәрактан екені сенімсіз болғаны айқын болады.
Екіншіден, бұл бәйттің мәтінінен ойын деп – не рибәттан өзге ғибадаттардың өзі, немесе ғибадаттарды жасау аталып тұрғаны түсінікті болып тұр, ал мұндайды Ибн әл-Мубәрак сияқты ұлы және атақты имамның айтуы мүмкін емес. Бұл сөздер көбірек дінді қабық пен өзекке (қушур уә любәб) бөлу сияқты белгілі биъатқа ұқсайды. Бұл қисынға сәйкес, маңызды және жеткілікті болып тек Исламның өзегі ғана табылады, ал, «қабық» санатына жататындарға келер болсақ, оларды, маңызды болмағандығы себебінен, тастауға да болады. Ал, ақиқатында, Аллаһтың шариғатында кез-келген ғибадат маңызды болып табылады, алайда бірінші кезекті нәрселер болады, және керексіз және маңызсыз ешнәрсе жоқ, тіпті Исламның ұстындарын орындауды айтпағанның өзінде, егер сөз дәретті қалайша сындыру туралы болып тұрса да! Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Мақұлданатын нәрсенің ешқайсысына елемеушілік танытпаңдар, тіпті өз бауырыңды жылы жүзбен қарсы алу керек екендігіне де». Муслим 2626.

Бірде Ибн Базға: «Сақалды қыру және киімді тобықтан төмен түсіру – қабық және болмашы мәселе болып табылады, бірақ маңызды емес», – деп айтатынға қатысты шариғат үкімі қандай?» – деген сұрақ қойылғанда, шейх былай жауап берді: “Бұл сөздер өте қауіпті және сөгіс айтылатындай! Дінде қабық жоқ! Дінде барлық нәрсе маңызды және игі болып табылады. Ия, дінде бірінші кезекті нәрселер бар, екінші кезекті де, және сақалды қыру мен киімді қысқарту – бірінші кезектегі мәселелерден емес. Алайда, діннің қандайда бір ережесін қабық деп атауға рұқсат етілмейді. Және мұндайды айтқан адам үшін, оның сөздері – дінді масқаралау болып қалуы, ал оның өзі осының себебінен – діннен шығыққан муртад болып қалуы мүмкін деген қорқыныш бар!” “Фәтауә ‘уләмә әл-бәләд әл-харам” 321.
Үшіншіден, мойыннан аққан қан Аллаһтың алдында жылаудан, мұны жазғырып ай-татындай, соншалықты үлкен артықшылыққа ие екендігіне, шариғатта қандайда бір нұсқау бар ма? Керісінше, Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұл екі нәрсенің артықшылығы туралы бірдей етіп айтқаны сенімді түрде жеткен: «Үшеудің көздері Қиямет Күні Отты көрмейді! Аллаһтан қорқып жылаған адамның көздері; Аллаһтың жолында сақшы болғанның көздері; және Аллаһтың тыйым еткен нәрсесін көргенде төмен түсірілген көздер».

Әхмәд 4/134, Әбу Я’лә 7/307, Ибн ‘Асакир 1/297. Хадис сахих. “әс-Сильсилә әс-Сахиха” 2673.
Төртіншіден, имам Ибн әл-Мубәрак мұндай сөздерді айту үшін өте сыпайы адам еді, өйткені, ол – өздерінің ізгі амалдарымен мақтанатындардан емес, оларды жасыруды қалайтындардан еді! Мысалы, Ибн әл-Мубәрактан өзімен өзі сүйсіну туралы сұраған кезде, ол былай деп жауап берген: «Бұл – сенің өзгелерде жоқ нәрсеге сен ғана ие екен деп ойлауың! Және мен мұсылман адам үшін өзімен өзі сүйсінуден жаман сипатты білмеймін!» “әс-Сияр” 8/407.
Мухаммад ибн ‘Исадан, бірде ‘Абдуллаһ ибн әл-Мубәрак бір жігіт үшін он мың дир-хам мөлшеріндегі қарызын төлеп беріп, осыны ол істегенін ешкімге айтпауын талап еткені, және бұл жөнінде адамдар тек оның өлімінен кейін ғана білгені жеткізіледі. “Тарих әл-Бәғдад” 10/159.

Мұның үстіне, ‘Абда ибн Суләймән әл-Мәруәзи былай деп баяндайтын: “Бірде, біз Ибн әл-Мубәракпен Византиялықтарға қарсы әскери жорықта болған кезімізде, бізге дұшпандар шабуыл жасады. Екі қол бетпе-бет шайқасқа шыққан кезде, дұшпандардың қатарынан бір адам шығып, жекпе-жекке шақыра бастады. Сол кезде біздің жақтан бір адам оған қарсы шығып, оны өлтірді. Кейін ол тағы бір басқасын да, үшіншісін де өлтіріп, олардың жағын жекпе-жекке шақыра бастады. Ал оған қарсы олардың біреуі шыққан кезде, ол онымен шайқасты және оны бір сағат бойы қуды, содан соң оны жарақаттап, өлтірді. Адамдар оның кім екендігін білгісі келіп жиналғанда, ол – бетін жауып алған Абдуллаһ ибн әл-Мубәрак болып шықты”. “әс-Сияр” 8/394.

Осындай адам – өздерінің батыл түрде шайқасып және қан төгіп жүргендігі туралы жазылған және көбірек мақтану мен рияға (көзбояушылыққа) ұқсайтын осы шумақтардың авторы екендігіне сену – қиын нәрсе. Мұның үстіне, сөз «Ал, егер сен өзіңнің атыңды түкке тұрмас нәрсемен шаршатқан болсаң, біздің аттарымыз таңда шаршады…» – деп айтылған сөздер ұлы имам әл-Фудайль ибн Ийядқа жолданғандығы жөнінде болып тұр, ал ол бидъаттың жақтаушыларына қатысты өзінің қаталдығымен ерекшеленетін еді, және оның білімі, зухдтығы, ыждағатты ғибадаты және мақталатын сипаттары жөнінде имамдар көп тараулар жазған!

Бұған қоса, Ибн әл-Мубәрактың өзі де ол жөнінде былай деп айтқан: “Ақиқатында, әл-Фудайль ибн ‘Ийяд Аллаһпен шыншыл еді, соның себінен даналықпен марапатталды! Және әл-Фудайль – оның білімінен пайда алу керек болған (кісі)!” “Тахзиб әл-кәмәл” 15/105.
Бесіншіден, саләфтардан болған кейбір имамдар жылына бір рет рибәт жасауды, әрбір мұсылман үшін міндетті және ең абзал ғибадат деп есептегендіктен емес, сауап алу үшін жақсы көретін. Және Ибн әл-Мубәрак та бүкіл өмірін джихадта және рибәтта өткізген емес. Ендеше, Ибн әл-Мубәрактың өзі білім алуға және оны таратуға, сондай-ақ, ғибадатқа оралған кезде ойын ойнағаны ма?!

Бірақ, тіпті, егер біреуге осы хабар – мағынасы жағынан қабыл етілетіндей және өзіне ешқандай сөгіс айтылатын мазмұнды қамтымаған болып көрінсе де, бәрібір, ол мұны Ибн әл-Мубәракқа телуге қақысы жоқ, өйткені, ол – иснәді жағынан сенімді емес!

Және соңында, Ибн әл-Мубәракқа телінетін осы өлеңнен нашид шығарып және оны ынта-ықыласпен айтып жүргендер осындайды оның мына төмендегі көпке танымалы сөздерімен де, олардың сенімділігін мұқият зерттемей-ақ, істеулерін қалар едік:

Бірде Ибн әл-Мубәрак әскери жорықта болған кезінде өзінің достарына: “Сендер осы-дан жақсырақ болатын амалды білесіңдер ме?” – деді. Олар оған: «Жоқ!» – деп жауап берді. Сонда ол: “Бірақ, мен білемін! Жұмсақ, өтініш айтудан өзін тартатын, үлкен жануясы бар, түнгі намазға тұрғанда ұйқыдағы өз балаларының ашылып қалғанын көріп, олардың үстін жауып, қайтадан түнгі намазына оралатын адам!” “Шәрх хадис Джибриль” 610.
Сондай-ақ, Ибн әл-Мубәрак былай деп айтатын: “Өз жанұяңды асырағанмен ешнәрсе теңдесе алмайды, тіпті Аллаһтың жолындағы джихад та!”. “әс-Сияр” 8/399.

Және соңында әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ!

www.Salaf-Forum.ru

Біз Өзін ғана мадақтайтын және Өзінен ғана көмек пен кешірім тілейтін Аллаһқа мақтаулар болсын! Аллаһтан өзіміздің нәпсіміздің және амалдарымыздың жамандығынан пана іздейміз. Кімді Аллаһ тура жолмен жүргізсе, оны ешкім адастыра алмайды. Ал кімді Аллаһ тастап қойса, оны ешкім тура жолға сала алмайды. Жалғыз Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқтығына куәлік береміз, және Мухаммад – Аллаһтың құлы әрі Оның Елшісі екеніне куәлік береміз.

Шейх Салих әл-Фаузаннан (Аллаһ оған есендік берсін): «Осы күндері жиһәдтың міндетті екендігі туралы пәтуа шығаратын адамдар шығып жүр, және олар: «Жиһәдтың әмір және ту сияқты шарттары жоқ!» – деп айтуда. Сіз бұл жөнінде не айтасыз?» – деп сұрағанда, шейх былай деп жауап берді: «Бұл – хауәридждердің пікірі! Ал Әхлю-Суннәға келер болсақ, олар: «Ту және әмір қажет!» – деп айтады. Міне осы – мұсылмандардың Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) кезінен бері ұстанып келе жатқан мәнхәжі. Ал: «Ту да, әмір де керек емес, және әркім өз білгенін істеп, өз қалауларына ілеседі!» – деген шақыру – хауәридждердің пікірі! «әл-Жиһәд уә дауәбитух әш-шәр’ия» 45.

Шейх Салих ибн Фәузан әл-Фәузаннан: «Ата-ана қарсы болмаса, басшының рұқсатынсыз жиһәдқа шығуға рұқсат етіледі ме?» – деп сұрағанда, ол: «Кімге қарсы жиһәд? Сондай-ақ, сен қай әмірдің туының астында жиһәд жүргізбексің? (Сен тұрып жатқан) мемлекет пен (басқа мемлекеттер арасында) арнайы келісімшарттар бар. Сол себепті сен (жиһәд жүріп жатқан) басқа елге қарай шығуың үшін әмірден рұқсат алуың керек болады. Бұл мәселелердің өзіндік негіздері бар. Бұл мәселелерде анархияға орын жоқ. Сол үшін әмірің, ата-анаң рұқсат етіп тұрса, әрі өзіңнің де күшің жетіп тұрса, онда – оқасы жоқ», -деп жауап берді. Шәрх “Булюғ әл-Мәрам”, Жиһәд кітабын тыңдаңыз.

Имам Әхмәд мұсылмандарда күш және қабілет бар кезде кәпірлерге әскери жорықтар жасауды тоқтатпау керек дейді. Имам Абу Ханифа былай деп айтатын: “Кәпірлермен жауласу әрекеттерін тоқтатпау керек, егер мұсылмандардың күші олардан басым болса. Ал егер мұсылмандар олардың үстінен күшке ие болмаса, жауласуды тоқтатудың оқасы жоқ ”. “Шәрх әс-Сияр әл-кәбир” 1689.
Сондай-ақ, хафиз әс-Суюты былай деген: “Және жиһәду-тталәбты (шабуыл жиһәдын) тым болмағанда жылына бір рет жасау керек, ал оны бір реттен көбірек жасаса – абзалрақ. Және оны аса қажетті болған, мысалы мұсылмандардың әлсіздігі, немесе дұшпандардың санының басымдылығы немесе күштілігі сияқты жағдайдан басқа кезде қалдыруға (тастауға) рұқсат етілмейді”. «әл-Әшбәху уән-нәзаир» 1/413.

Имам Ибн ән-Нухас былай деген: “Жиһәдты ең аз дегенде жылына бір рет жасау керек, және оны жылына бір реттен көбірек жасаған жақсырақ болады, бұған келіспеушілік жоқ. Және мұсылмандардың әлсіздігі, дұшпандардың санының көптігі, мұсылмандар бірінші болып шабуыл жасаса (кәпірлер) оларды қырып тастауынан қорқу, немесе азық түліктің және мінетін жануарлардың жемінің жетіспеушілігі сияқты аса қажеттілік болған жағдайдан өзге кезде, ғазуа (әскери жорық) жасамай жылды өткізуге жол берілмеуі керек”. “Мәшәри’ әл-ашуақ” 1/96.

Шейх Мухаммад ибн Салих Әл-Усәймин (Аллаһ оны рақым етсін) былай деп айтты: «Жиһәд төрт жағдайда ғана әрбір мұсылманға парыз /фәрд әл-’айн/ болады:
1) Майдан даласында жаумен бетпе-бет кезігіп қалғанда. Бұл жайында Аллаһ тағала Құранда: «Әй, иман келтіргендер! Егер күпірлік келтіргендермен майдан даласында кездесіп қалсаңдар, онда оларға арқаларыңмен бұрылмаңдар. Ал, соғыс майданын ауыстыру немесе сапқа қосылу үшін бұрылғандардан өзге, кімде-кім арқасымен бұрылса, онда Аллаһтың ашуына ұшырайды. Оның орны – Жәһәннам – неткен жаман орын!» – деген. (әл-Әнфәл 8: 15-16)

Сондай-ақ, Аллаһтың елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) майдан даласынан қашуды – үлкен күнәлардың бірі деп, тіпті өлтіруші күнәлардың бірі деп атаған. Алайда, Аллаһ тағала өзінің құлдарына жеңілдік беріп, егер жау әскерінің саны мұсылман әскерінің санынан екі еседен артық болып тұрса, соғыс майданын тастауға рұқсат берген. Бұл жайында Аллаһ тағала: «Міне енді Аллаһ сендерге жеңілдік берді әрі сендерде әлсіздік бар екенін біледі. Сондықтан да, араларыңнан жүз сабырлы болса, екіжүзді жеңеді. Ал егер араларыңнан мың болса, Аллаһтың рұқсатымен екі мыңды жеңеді. Шын мәнінде Аллаһ Тағала сабырлылармен бірге», – деген. (әл-Әнфәл 8: 66).

Сол себепті де ғұламалар: «Жау әскерінің саны мұсылман әскерінің санынан екі еседен артық болып тұрса, онда соғыс майданын тастауға болады» – деген.

2) Егер де мұны басшы бұйыратын болса. Яғни басшы адам соғысқа шығуды және соғысуды бұйыратын болса, онда мұсылман адам бұл нәрседе оған бойұсынуға міндетті.
Аллаһ Тағала бұл жайында: «Әй, иман келтіргендер! «Аллаһ жолында соғысқа шығыңдар!» – дегенде жерге қарай салмақ салып сендерге не болды?! Ақыреттен гөрі дүниеге артық разылық білдіресіңдер ме?! Шын мәнінде дүние тіршілігіндегі өткінші рахат Ақыретке қарағанда өте аз ғана», – деген. (әт-Таубә 9: 38).

3) Егер (Ислам) мемлекетіне жау шапса, онда жиһәд – әрбір мұсылманның жеке парызы болады. Себебі, бұл жағдайда қорғану жиһәды басталады /жиһәдуд дифәғ/. Егер жау елді басып алса, онда ел тұрғындарының басы өлімге тігілгенмен бірдей болады емес пе?! Әсіресе қазіргі таңда, егер жау елді басып алатын болса, онда электр тоғын, су, газ сынды т.б. нәрселерді бөгеп тастайды, яғни халық өлімге душар болары сөзсіз. Ондай болса – қорғану міндетті болмақ. Әрі бұл тек қорғануға шама келгенде ғана міндетті болып саналады.

4) Егер белгілі бір нақты адамның соғысқа қатысуы керек болып тұрса, онда сол адам соғысқа шығуы міндетті болады. (Мысалы, белгілі бір кәсіптің (істің) маманы болып, онсыз жиһәд жүргізу мүмкін болмай жатқан кезде).
Ғұламалардың айтуы бойынша осы төрт жағдайда жиһәдқа шығу жеке парыз /фәрд әл-’айн/ болып саналады. Ал бұдан өзге жағдайларда жиһәдқа шығу – фард кифәя болады, яғни оны мұсылмандардың бір бөлігі атқаратын болса, басқа мұсылмандардың мойнынан түседі. Бұған Құран аяттарының басым бөлігі дәлел бола алады. Сондай-ақ, пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Исламдағы жиһәд – түйенің өркеші сияқты» – деп айтқан. Әхмәд, 5/245. Хадис сахих.
Яғни мужәһидтер әркез өзінің жауынан үстем болады, міне сол үшін де Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) жиһәдты түйенің өркешіне теңесе керек. Себебі өркеш – түйенің ең биік бөлігі болып саналады.

Ескертпе: Өзін «Мужәһидпін» – деп атайтын немесе ел мужәһид деп атап жүрген әркім мужәһид болып табылмайды. Алайда, тек Аллаһ сөзі жоғары болуы үшін ғана соғысып, соғысын Аллаһ Тағала мен Оның Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) көрсеткені бойынша жүргізетін адам ғана – шынайы мужәһид болмақ. Шейх Усәймин де осындай мужәһидтер туралы айтуда.

Негізінен, жиһәд – фард кифая болып табылады, яғни оны мұсылмандардың бір бөлігі атқаратын болса, басқа мұсылмандардың мойынынан түседі. Егер де жиһәд жүргізіп жатқандар аз болып жатса, онда қалғандарына да парыз болмақ.
Алайда, Исламдағы кез-келген парыз сол парызды орындай алуға байланысты болатынын біліңдер. Бұған Құран аяттары мен Сүннет дәлел болады. Алаһ тағала:
«Аллаһ біреуге шамасы келмейтінді жүктемейді», – деген. (әл-Бақара 2:286)
«Аллаһтан шамаларың келгенінше қорқыңдар», – деген. (әт-Тағабун 64: 16)
«Аллаһ жолындағы күресті дұрыс етіп жүргізіңдер. Сендерді ол таңдады, әрі сендерге дінде қиындық қылған емес», – дейді. (әл-Хадж 22:78)

Яғни, жиһәд бұйырылған жағдайда да, онда қиындық болмауы керек. Ал шамаларың келсе, онда ол оңай болады. Ал, шамаларың келмесе, онда ол қиын /хараж/ болып, бұл міндет мойындарыңнан түседі. Сол үшін де күш пен қуат қажет етіледі. Бұл – Құраннан келтірілген дәлелдер.

Сүннетке келер болсақ, Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Сендерге бұйырғандарымнан шамаларың келгенін істеңдер!» – деген». әл-Бухари, 7288; Муслим, 1337. Бұл – жиһәд болсын, басқа болсын, құлшылықтың барлық түрін қамтыған хадис болып саналады.

Ал деректерге жүгінсек, Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Меккеде болған шағында он үш жыл бойы халықты бірқұдайшылыққа шақырғаны белгілі. Осы кезеңде оның өзі де, өзімен бірге болғандар да азапқа душар болғанына қарамастан, оған жиһәд жасау парыз етілмеген еді. Ислам парыздарының көпшілігі Мәдинада ғана жүктелген. Ал жиһәд жасау (сол кезде) міндет етілді ме? Жауабы: жоқ! Не себепті? Себебі – олардың күші әлсіз болатын. Олар өздері үшін қорқатын. Сол үшін де пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Меккеден өзі үшін қорқып, Мәдинаға қоныс тепті. Сөйтіп мұсылмандардың жеке мемлекеті мен күші пайда болмайынша, оларға жиһәд, соғыс парыз етілмеді. Бұл жайында Аллаһ Тағала: «Зұлымдыққа ұшырағандарға соғыс рұқсат етілді. Шын мәнінде Аллаһ оларға жәрдем жасауға шамасы жетеді», – деген (әл-Хадж 22:39)». (Ибн ‘Усәйминнің сөзінің соңы). Шәрх “Булюғ әл-Мәрам” (Китабуль-Жиһәд), 1 кассетаны тыңдаңыз.