Ринат Абу Мухаммадтың Қазақстан түрмелерінде  орын алған оқиғаларға қатысты берген насихаты

Наиль Абу Салих хауариждер туралы

Сауд Арабиясы Корольдігі Ірі ғалымдар Комитетінің мәлімдемесі

Сұраушы былай деді: «Құрметті шейх, жихадқа деген  мұндай жеккөрушілік пен адамдарды оған қатыспауға ынталандыру қайдан (келуде)? Ислам үмметі жихадқа мұқтаж екендігі, ал дұшпандар оны қаламайтыны белгілі ғой. Біз неліктен олармен (дұшпандармен) келісеміз? «Турхибун»/ «қорқытыңдар»  (8:60) деген сөздің мағынасы қандай? Аллаһ сізге игілікпен қайырсын!»

Жауап:

» Біз жихадты жақсы көреміз, бірақ бұл жихад емес! Біз алдын да мұның жихад еместігін айтқан болатынбыз. Бұл қирату! Адамдарды қақысыз өлтіру жихад болып табылады ма? Ал кейде адам тіпті өзін өзі қақысыз өлтіріп жатады!   Бұл – жихад емес! Жихадтың өз ережелері, шарттары және қағидалары бар. Оған мұсылман әмірі шақырады және ол оған басшылық жасайды. Тіпті Бану Исраиль де өз пайғамбарына: «Біз Аллаһтың жолында шайқасуымыз үшін бізге патша тағайында» (2:246), – деп айтты. Олар соғысу үшін өздерімен өздері қаруланып шықпады, бірақ: «Біз Аллаһтың жолында шайқасуымыз үшін бізге патша, – яғни басшы, – тағайында», – деді. Олар мұны кімнен сұрады? Өздерінің пайғамбарларының біреуінен, әмірден!   Билік мәселелеріне қатысты жихад  әмірдің құзыры болып табылады. Ол – жихад жасауға бұйрық беруші және оны басқарушы. Ол әскерді мобилизациялайды, қару-жарақ дайындайды. Ал «қорқытыңдар» деген сөзге келер болсақ, бұл Аллаһтың дұшпандарына қатысты. «Аллаһтың дұшпанын қорқытыңдар» (8:60). Аллаһ мұсылмандарды немесе олармен келісімі барларды  (муахадин) қорқытыңдар деп айтқан жоқ. Аллаһ: «Аллаһтың дұшпанын және өз дұшпандарыңды қорқытыңдар», – деді. Ия.

Көру үшін сілтеме

Содан соң:

Балхаштағы оқиғаларды сөз етіп, осы оқиғалар орын алғанға дейін немесе орын алғаннан кейін олармен байланысты болғандардың барлығына айтпағымыз бар. Мейлі олар – бұл оқиғалардың қатысушылары, немесе осы уақиғаларды өздерінің көзқарастарының негізінде ашып көрсеткен БАҚ өкілдері, немесе олар – осы оқиғалардың барысын бақылылап отырған қарапайым Қазақстан азаматтары болсын. Мен осы мәселені қысқаша түрде, Құран мен Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетіне сүйеніп түсіндіргім келеді.

Тыңдау үшін сілтеме

Дәлел ретінде олар мына хадисті келтіреді:

Саләма ибн Нуфәйль былай баяндайтын: “Бірде мен Аллаһтың Елшісімен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бірге отырғанымда, бір ер кісі: «Уа, Аллаһтың елшісі, адамдар өздерінің аттарын босатып жіберді, қаруларын жинап қойды да, джихад жоқ және соғыс бітті деп айтты», – деді. Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оған бұрылды да: «Олар өтірік айтты! Қазір, қазір джихадтың уақыты келіп жетті. Және менің үмметімнен болған бір топ ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды, және Аллаһ олардан кейбір адамдардың жүректерін кері бұрып қояды, және олардың ризықтануы солардың есебінен болады, және осылайша болып Қияметке дейін жалғаса береді. Ал Аллаһ маған мен бұл дүниені таяу арада тастап кетінімді және сендер менің ізімнен бір-бірін желкесінен соғатын топтар болып ілесетіндеріңді білдірді. Ал мұсылмандардың орталығы Шам болады!» – деді”. Әхмәд 4/104, ән-Нәсәи 3561, Ибн Хиббән 1617. Хадис сахих. Қараңыз. “әс-Сильсилә әс-сахиха” 1935.

Және оған сүйеніп олар қазіргі уақыт қарулы джихадқа тура келмейді деп айтатын, немесе қазір жер бетінде шариғи джихад жоқ деген кез-келген ғалымды адасқан деп және олар осы және осы сияқты хадистерге қайшы келеді деп айтады.

Ал іс жүзінде бұл ғалымдар осы және осы сияқты хадистер туралы туралы жақсы біледі, бірақ бұл жас мұсылмандардан ерекше олардың мағынасын дұрыс түсінеді!

Бұл адамдардан біз былай деп сұрағымыз келеді: «Сендер айтып тұрғандай джихад үзіліссіз әр жылы, әр айда, әр сағатта, әр минутта Қияметке дейін жалғаса береді деп айтқан қандайда бір ғалым бар ма?»

Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтатын: «Менің үмметімнен болған бір топ Қияметке дейін ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды!» Муслим 1037.

Күмәнсіз, бұл – Қияметке дейінгі уақытты қамтитын жалпылама хадис.

Бірақ, біз Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өмір баянына (сира) жүгінетін болсақ, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және сахабалар үзіліссіз соғыспағандығын және Пайғамбардың өзі де (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Худайбия бітімі кезінде көпқұдайшылдармен 10 жыл мерзімге бітім жасасқанын көреміз. Ал бұл – Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өліміне таяу уақыт қалған кезде, Бәдр, Ухуд, Хандак, Бану Қурайзаға жорық сияқты ең атақты шайғастардан соң орын алған еді ғой.

Сондай-ақ басқа хадистер де Әһлю-Суннәның сенімдерінің бірі болған: «Джихад Қияметке дейін мәнгі!» - деген сөз міндетті түрде үзіліссіз болады дегенді білдірмейтінін түсіндіреді!

Өйткені, хадисте Қияметке дейін жалғасатын шайқасу туралы айтылған болса да, басқа хадистерде тіпті Қияметтің қарсаңында да мүлде соғысу болмайтын уақыт болатынтындығы туралы айтылады. Мысалы, Иса Даджәлді өлтіргеннен соң «Жеті жыл адамдардың арасында қастасу болмайды!» - деген хадис. Муслим 2940.

Демек, шайқасулар бәрәбір үзіледі екен ғой! Әлде біреу бидғатшылар сияқты хадистердің арасында қарама-қайшылық жасайды ма?! Аллаһ бізді мұндайдан сақтасын!

Үзіліссіз соғысу туралы хадистің мағынасы «кәпірлермен джихад» сияқты үкім Исламда Қиметке дейін болып, ешқашан күші жойылмайтынында. Бұл белгілі: «Тәубе қабыл етілгенше хиджра үзілмейді, ал тәубенің қабыл етілуі Күн Батыстан шықпайынша тоқтамайды!» - деген хиджра туралы хадистер сияқты. Әхмәд, Әбу Дауд. Хадис сахих. Қараңыз. «Сахих әл-джами’» 7469.

Сонда осы хадистен хиджра Қияметке дейін тоқтамай күн сайын жалғаса береді деп түсініледі ме? Ал енді кеше не бүгін қандайда бір мұсылмандар хиджра жасауға үлгермеген болса шы?!

Егер біз ғалымдарға жүгінсек, фақихтардың былай деп айтқанын көреміз: «Шабуыл джихадын ең аз дегенде жылына бір рет жасау қажет, бұл міндетті болып табылады, ал егер мүмкіндік және қалау болса, онда мұны көбірек жасау – абзал .Бұл мәселеде тіпті иджмәъ болмауына қарамастан». Олар да джихадты үзіліссіз, күнде, ай сайын, т.с.с жүргізу қажет деп айтпаған, ал мұны жылына бір рет жасау қажет, өйткені джизьяны жылына бір рет жинау қажет деген. Қараңыз. “әл-Инджәд фи әбуәбильль-джихад” 2/128.

Сондай-ақ көптеген имамдар да джихадтың үзілетін уақыты болады деп айтқан.

Имам Әбуль-‘Аббәс әл-Қуртуби Исламның бес ұстыны туралы хадиске жасаған түсіндірмесінде былай деген: “Міне осы бес ұстын – Ислам дінінің іргетасы құралған негіз. Және бізге тек осы бес ұстынның аталуы жетті, және олармен бірге джихад аталмады, ол дінді үстем етудің және кәпірлерді кемсітудің құралы болуына қарамастан, өйткені бұл бес ұстын қашан да фард болып қала береді, ал джихад фард кифая болып табылады, ол аз болса, кейбір жағдайларда джихад үзіледі!” Қараңыз “әл-Муфхим” 1/168.

Әл-Қуртубидің тура осы сөздерін имам Ибн Дақиқ әл-‘Ид те, оған келіскен түрде жеткізеді. Қараңыз “Шәрху әрба’инә-Ннәуәуи” 48.

Хафиз Ибн Раджаб «Дінде ең бастысы бұл – Ислам, оның тірегі – намаз, ал шыңы – джихад» – деген хадисті айтып, былай деген: ““Алайда джихад исламның негізі және ұстыны болып табылмайды, және мұның екі себебі бар: Біріншісі – джихад, ғалымдардың көпшілігінің айтуы бойынша, бұл – фард кифая, бірақ фард ‘айн емес, Исламның ұстындарынан айырықша. Басқа себеп – джихад Қияметке дейін үзіліссіз орындала бермейді. Және Иса (әлейһиссәләм) түскенде, ол кезде Исламнан басқа бір де бір дін қалмайды, және сол кезде соғыс өзінен жүгін тастайды және джихадта қажеттілік қалмайды. Исламның ұстындарына келер болсақ, олар иман келтіргендердің әрбіріне Аллаһтың әмірі (Қиямет) келгенше міндетті болады”. Қараңыз “Джәми’уль-‘улюми уәл-хикәм” 82.

Және осының барлығы имамдардың арасында: «Менің үмметімнен болған бір топ Қияметке дейін ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды!» Муслим 1037 – дегендей хадистерде сөз ғалымдар туралы болып тұр деп айтатын имамдар да бар еді дегеннің өзінде!

Мысалы, имам әл-Бухари осы хадисті келтіріп: «Олар – білім иелері», – деді. Қараңыз. “Фәтхуль-Бәри” 13/205.

Ал имам Ибн Хиббән бір тарауды: “Хадис білгірлеріне Қиямет күніне дейін көмек көрсетілетіндігі туралы ескерту» деп атап, мына хадисті келтірген: «Менің үмметімде үнемі жеңіске жететін бір топ болуын тоқтатпайды!» Қараңыз. “Сахих Ибн Хиббән” 1/153.

Ал тіпті кейбір бауырлар ол арқылы шайқасулардың үзіліссіз болатындығын дәйектейтін хадиске келер болсақ, оның өзінде не туралы сөз болып жатқандығы туралы түсіндірме және олардың түсінуін теріске шығару бар:

Саләмә ибн Нуфәйль былай баяндайтын: “Бірде мен Аллаһтың Елшісімен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бірге отырғанымда, бір ер кісі: «Уа, Аллаһтың елшісі, адамдар өздерінің аттарын босатып жіберді, қаруларын жинап қойды да, джихад жоқ және соғыс бітті деп айтты», – деді. Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оған бұрылды да: «Олар өтірік айтты! Қазір, қазір джихадтың уақыты келіп жетті. Және менің үмметімнен болған бір топ ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды, және Аллаһ олардан кейбір адамдардың жүректерін кері бұрып қояды, және олардың ризықтануы солардың есебінен болады, және Аллаһтың уәдесі жеткенінше осылайша болып Қияметке дейін жалғаса береді. Аттарда да Қияметке дейін игілік бар. Ал Аллаһ маған мен бұл дүниені таяу арада тастап кетінімді және сендер менің ізімнен бір-бірін желкесінен соғатын топтар болыпілесетіндеріңді білдірді. Ал мұсылмандардың орталығы Шам болады!» - деді”. Әхмәд 4/104, ән-Нәсәи 3561, Ибн Хиббән 1617. Хадис сахих. Қараңыз. “әс-Сильсилә әс-сахиха” 1935.

Осы хадисте де мұсылмандардың арасындағы фитна және өзара соғысу туралы айтылады ғой.

Хадистің мағынасынан, сондай-ақ бұл үзіліссіз орын алатыны түсініледі. Ал бұл жөнінде бұдан да анықтау басқа хадистерде айтылады. Мысалы, Субәннің Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Егер менің үмметімнің арасына қылыш түссе, ол Қияметке дейін көтерілмейді!» - деп айтқан хадисі. әт-Тирмизи 2202. Хадис сахих. Қараңыз. «Сахих әл-джәми’» 828.

Имам әс-Синди бұл хадис туралы былай деген: “Яғни мұсылмандардың арасында соғыс басталса, ол Қияметке дейін жалғасады. Усманның өлтірілу сәтінен бастап қылыш көтерілді және біздің күндерімізге дейін осылай болуын тоқтатпады!” Қараңыз. “Хашия ‘алә Ибн Мәджәһ” 4/329.

Ал бұл және осы сияқты хадистерді біз қалай түсінуіміз қажет? Осы хадисте мұсылмандардың арасында соғысу басталса, ол Қияметке дейін тоқтамайды деп анық айтылмайды ма?! Бірақ осы хадистен мұсылмандар Қияметке дейін бір-бірімен үзіліссіз соғысады деп түсінуге болар ма екен?!

Бұл жерде қалай істеуге болады:

Егер біреу аталған хадистерден джихад міндетті түрде бұл дүниеде Қияметке дейін болуы қажет деп табанды түрде айтса, ол Қияметке дейін жалғасатын мұсылмандардың үзіліссіз өзара соғысуы туралы хадисті де солай етіп түсінуге міндетті болады!

Бірақ парасатты адам айтылғандарды бойына сіңіріп алып, хадистердің арасында қайшылық жасап осылай істеуі екіталай болады, мұның үстіне анық хадисте жеті жыл бойы мүлде қастық болмайды деп айтылған.

Бірақ егер біреу бәрібір өзінің түсінуінде табандылық көрсетсе, онда ол бізге мұсылмандар өзара соғысып жатқан жерлерді көрсетуге міндетті болады.

Мысалы, Сауд Арабиясы жайындағыдай? Ол жерде кейде жарылыстар болады, бірақ бір неше жылға созылған тыныштықта болады, бұған қоса ол жерде жарылыс жасап жатқандар үшін Саудия – Ислам жері емес. Әрі қарай, Ирақта, бірақ ол жерде мұсылмандардың америкалықтарға және шиға-ирақтықтарға қарсы соғысы емес пе? Бұл да тура келмейді. Ал Ауғаныстан, ол жерде Солтүстік альянс Талибанмен соғысуда, бірақ кейбір адамдар бұл мұсылмандардың бір-бірімен соғысы емес дейді, өйткені, олардың айтуынша, Солтүстік Альянс – мұсылмандар емес және америкалықтардың жағында. Мүмкін Шешеністан мен Дагестан шығар? Бірақ мұны да мұсылмандардың бірі-бірімен соғысуы деп айта алмайсың, өйткені бауырлар муртад-менттермен соғысып жатырмыз деп айтады, сондықтан бұл да келмейді.

Сұрақ: Ал қай жерде қазір хадисте айтылғандай Усманның өлтірілу сәтінен басталған және Қияметке дейін жалғасатын мұсылмандардың арасындағы соғыс болуда?!

Қараңдаршы, қандай қауіпті жағдай! Өйткені егер мұсылмандардың бір-бірімен соғысатындығы туралы хадисті үзіліссіз соғысу туралы хадисті алғандай етіп алсақ, онда мына екеуінің біреуі шығады ғой:

1 – не қазір мұсылмандардың өзара соғысуы мүлде жоқ, онда бұл нәрсе келтірілген хадиске қайшы келеді.

2 – не осы кезде бар болып тұрған көптеген соғысулар – бұл мұсылмандардың бір-бірімен соғысуы.

Ал енді хадистердің арасында қайшылық жасамай, Құран мен Сүннеттің мәтіндерін дұрыс түсіну және соған қоса ғалымдарды да ақымақ етіп көрсетпеу қажет шығар?!

Енді осы күндерде шариғи джихадтың шарттарымен орындалып жатқан джихадты біздің кезімізде көріп тұрмағанын, ал қитал (шайқасуды) көріп тұрғанын өз кезінде айтқан адамның осы мәселені түсіндіруіне назар бұрайық, ал ол – шейх әл-Әлбәни.

Оған «Менің үмметімнен болған бір топ Қияметке дейін ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды!» – деген хадис туралы сұрақ қойылды. Ол былай деп жауап берді: «Хадистің мағынасы таифәтуль мансура (жеңісті топ) үзіліссіз шайқасу жүргізеді дегенде емес. Джихадтың мәңгі болуы белгілі бір уақытта қандайда бір үзіліс болмайды дегенді білдірмейді».

Бұл – «Егер менің үмметімнің арасына қылыш түссе, ол Қиямет күніне дейін көтерілмейді!» деген хадис сияқты. Алайда бұл – қылыш ешқашан көтерілмейді дегенді білдірмейді. Мұның мағынасы мұсылмандардың арасында үнемі фитна және соғысулар болады дегенді білдіреді, бірақ бұл – фитна мен соғысулар ешқашан тоқтамай үзіліссіз жалғаса береді дегенді емес.

Ал Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Менің үмметім жаңбыр сияқты. Оның басы қайырлы болады ма, соңы ма – білмейсің». Сондықтан жауаптың қорытындысы: Хадисте айтып кетілген соғысу, оны қарумен болған соғысу деп тапсірлесе, онда ол бір сәтке болса да тоқтамайды дегенді білдірмейді. Ақиқатында, мұның мағынасы кәпірлермен джихад Қиямет күніне дейін болады дегенде. Егер де хадистегі «соғысу» сөзінің түсіндірмесі «дәйекпен соғысу дегенді білдірсе», онда Аллаһқа мадақ, бұл қазір де бар және Қияметке дейін үзіліссіз болады да!” Тыңдаңыз “әр-Руя филь-мәнәм”.

Мына жерде шейх әл-Әлбанидің жауабын толығырақ тыңдап шығуға болады

http://live.islamweb.net/lecturs/malalbane/32/320002.rm

Шейх айтып жатқан нәрсе туралы одан біраз бұрын Нәдждық шейх Әбу Бәтын да айтқан болатын. Ол Қияметке дейін соғысатын «таифәтуль мәнсура» туралы хадистер жайлы былай деген: “Бұл олар ақиқатты тек қана қылыштың көмегімен шық ұстанады дегенді білдірмейді. Жоқ, дәйектің (худжә) көмегімен үнемі және қылыштың көмегімен әркезде!” Қараңыз. “әд-Дурару-ссәния” 10/399.

Шейх Салих әл-Фәузан да, оған: «Егер Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі және сәлемі болсын): «Джихад Қиямет күніне дейін жүре береді», – деген болса, неліктен ғалымдар біз қазір шабуыл джихадын жүргізе алмаймыз дейді?» – деген сұрақ қойылған кезде, былай деп жауап берген: “Ия, джихад үнемі жалғаса береді, егер оны орындауға қажетті шарттар болса! Алайда егер оның шарттары жүзеге аспаса, онда мұсылмандарда күш және дайындық болғанша күту қажет, ал содан соң ғана дұшпандармен соғысу қажет. Мысалы, сенде қылыш не мылтық бар делік, сен ұшақ және зымырандарға қарсы төтеп бере аласың ба?! Жоқ!” Қараңыз. “әл-Джихад уәдауәбитуху шәр’ия” 37.

Сөйтіп, қандайда бір маңызды мәселені дұрыс түсіну үшін, кейде болса да кітаптарға және сайттардағы ақпаратқа емес, өз заманыңның ғалымдарына жүгіну қажет.

Айтылғандардың негізінде шейх-доктор ‘Умар Бузмуль өзінің джихад туралы кітабында бұл үммет Қиямет күніне дейін джихад жүргізуді тоқтатпайды және күш (қууә) және қабілет (қудра) болған кезде ол қылышпен соғысады, ал әлсіздік және күштің болмаған кезінде тілмен және дәйекпен соғысады деп қорытындылаған. Қараңыз. “Дауәбитуль-джихад фи Суннәти-ннәбәуия” 11.

Алынған көзі: salaf-forum.ru

Аллаһ Тағала былай деді: «Сендер олармен (кәпірлермен) соғысасыңдар, немесе олар Исламды қабылдайды». (әл-Фәтх 48: 16)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ былай деп айтты: «Кітап берілгендерден, Аллаһқа, Ахирет Күніне иман келтірмегендермен және Аллаһтың әрі Елшісінің харам еткен нәрселерін харам деп білмегендермен және де хақ дінді (Исламды) дін деп мойындамағандармен олар сүмірейіп, өз қолдарынан салық бергенге дейін соғысыңдар!» (әт-Таубә 9: 29)

Аллаһ Тағала былай деді: «Олармен (көпқұдайшылдармен) бұзақылық қалмай, дін Аллаһқа тән болғанға дейін соғысыңдар. Егер олар тыйылса, дұшпандық тек залымдарға ғана». (әл-Бәкәра 2: 193)

Ибн Аббәс, Қәтада, Муджәхид, әс-Судди, Әбуль-Алия, Зайд ибн Әсләм, әл-Хәсан және әр-Раби’ ибн Әнәс Аллаһтың діні басқа діндердің барлығынан басым түспейінше көпқұдайшылдармен соғысу қажет деп айтқан! Қараңыз “Тафсир әт-Табәри” 2/194 және ”Тафсир Ибн Кәсир” 1/329.

Имам Ибн Джәрир әт-Табәри былай деген: «Бұл – пұтқа табынушылық жойылғанша және адамдар Аллаһтан басқа біреуге табынуды тоқтатпайынша соғысыңдар дегенді білдіреді. Пұттарға және жалған құдайларға табынушылық жойылмайынша және адамдар Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық қылып, мойынсынбайынша». Қараңыз “Тафсир әт-Табәри” 2/194.

Хафиз Ибн Кәсир былай деген: “Аллаһ мушриктермен фитна яғни ширк жойылмайынша соғысуды бұйырды!” Қараңыз ”Тафсир Ибн Кәсир” 1/329.

Хафиз Ибн ‘Абдуль-Бәрр былай деген: “Кәпірлермен олар Исламды қабылдамайынша немесе қорланған күйде джизья төлей бастамайынша соғысу керек”.

Мухаммад ибн әл-Хасан былай деген: “Джихадтың мақсаттарынан – Ислам дінін ұлықтау және көпқұдайшылдарды қорлау!” Қараңыз “әс-Сируль-кабир” 1/188.

Шейх Ибн әл-Қайим былай деген: “Джихадтың мақсаты болып Аллаһтың сөзін ол барлық нәрседен биік болуы және дін түгелімен Аллаһқа тән болуы үшін ұлықтау табылады”. Қараңыз “Әхкәму әһли-зиммә” 1/18.

Шейх ‘Абдур-Рахмән әс-Са’ди былай дейтін: “Джихад кәпірлердің қанын төгу және олардың мал-мүлкін иемдену үшін жүргізілмейді. Джихад Аллаһтың діні басқа діндердің үстінен салтанат құруы және жер бетінде пұтқа табынушылық пен хақ дінмен үйлеспейтін нәрсенің барлығы жойылуы үшін жүргізіледі. Дәл осы – бүлік (фитна), ал егер осы бүлік өмір сүруін тоқтатса, онда мұсылмандар қантөгіс пен соғысуды тоқтатуы қажет”. Қараңыз “Тайсируль-Кәрими-Ррахмән” 78.

Әбу Мусаның баяндауынан бірде Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бір адам келіп, мынандай сұрақ қойғаны жеткізіледі: «Бір адам олжа үшін соғысады, өзге біреу данқ үшін, ал үшіншісі рия (өзгелерге көріну үшін көзбояушылық) үшін. Ал осылардың қайсысы Аллаһтың жолында соғысушы?!» Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Кім барлық нәрседен Аллаһтың сөзі ұлық болуы үшін соғысса, сол Аллаһтың жолында!» – деп жауап берді. әл-Бухәри 2810, Муслим 1904.

Хафиз Ибн Хаджәр былай деген: “«…барлық нәрседен Аллаһтың сөзі ұлық болуы үшін…» - деген сөздермен таухид (бірқұдайшылдық) тұспалданады, бұл жөнінде Аллаһ Тағала былай деп айтқанындай: ««Әй Кітап иелері! Біздің арамызбен сендердің араларыңа бірдей бір сөзге келіңдер; жалғыз Аллаһқа құлшылық қылайық, Оған еш нәрсені ортақ қоспайық. Сондай-ақ Аллаһтан өзге бір-бірімізді тәңір тұтпайық», – деп айт». (Әли Имран 3: 63)”. Қараңыз ”Фәтхуль-Бәри” 13/451.

Ибн Умардан Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқаны жеткізіледі: «Маған адамдар Аллаһтан өзге құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мухаммад – Аллаһтың Елшісі деп куәлік бергенше, намаз орындап, зекет төлегенше олармен соғысу бұйырылды». әл-Бухәри 2946, Муслим 1/22.

Джубәйр ибн Хайя ‘Умардың өз кезінде оларды Хосройға қарсы жорыққа жібергенін және оларға әмір етіп ән-Ну’мән ибн Муқарринді тағайындағанын баяндаған. Олар дұшпанның жеріне келген кезде оларға қарсы Хосройдың әміршісі қырық мың әскерімен шығып, аудармашылары былай деген: “Сендерден біреуі менімен сөйлессін”. Бұған әл-Муғира: “Қалағаныңды сұра”, – деп жауап берген. Ол: «Сендер кімсіңдер?» – деп сұрады. Әл-Муғира былай деп жауап берді: “Біз – кезінде қайғылы жағдайда болып, қасіретке толы өмір сүрген арабтардан болған адамдармыз. Аштықтан қайыс пен құрма дәнектерін шайнауымызға мәжбүр едік. Біз түйе мен ешкінің жүнінен тоқылған киім киюші едік, ал құлшылықты тастар мен талдарға жасайтын едік. Және біз осындай жағдайда болған кезімізде көктер мен Жердің Раббысы бізге біздің ортамыздан әкесі мен шешесі бізге белгілі болған пайғамбарды жіберді. Раббымыздың Елшісі бізге сендер Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық етпейінше, немесе джизья төлеуге келіспейінше сендермен соғысуды бұйырды”. әл-Бухәри 3160.

Сөйтіп Аллаһ Тағаланың, Оның Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), сахабалардың және үмметіміздің имамдарының сөздерінен біз джихадтың әмір етілуінің мақсаты Аллаһтың дінін ұлықтау және көпқұдайшылықты (ширкті) тамырымен жою болды, ал онда Исламға және мұсылмандарға ешбір пайдасы болмаған кәпірлерді жәй өлтіру және оларға зиян тигу емес екендігін түсіндік!

Аталған аяттар мен хадистерде, сондай-ақ джихадтың мәні мен мақсатын тек өзін қорғаумен шектейтіндерге де қарсы дәйектер бар.

2. Ислам дінін сыртқы дұшпандардан, сондай-ақ ішкі дұшпандардан да қорғау

Аллаһ Тағала былай деді: «Сонда кім сендерге соқтықса, сендер де олар сендерге соқтыққандай соқтығындар және біліңдер, шәксіз Аллаһ тақуалармен бірге». (әл-Бәкәра 2: 194)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ былай деп айтты: «Егер Аллаһ адамдарды бірін-бірі арқылы қорғамаса, манастырлар, шіркеулер, синагогалар және ішінде Аллаһтың аты көп-көп зікір етілетін мешіттер құлатылар еді». (Хадж 22: 40)

Аллаһ Тағала былай деді: «Егер мүміндерден екі топ соғысса, дереу араларын жарастырыңдар; егер екі жақтың бірі екіншісіне қастандық жасаса, қастандық жасаушыларға қарсы олар Аллаһтың әміріне қайтқандарына дейін соғысыңдар». (әл-Худжурат 49: 9)

3. Жәбір және қысым көріп жатқан мұсылмандарға көмек көрсету

Аллаһ Тағала былай деді: «Сендерге Аллаһ жолында соғыспайтын не болды? «Раббымыз! Бізді тұрғындары залым болған осы кенттен шығар! Және бізге өз қасыңнан бір би тағайында. Әрі өз қасыңнан бір көмекші бер!» - дейтін (Меккедегі) шамасыз ерлер, әйелдер және балалар үшін». (ән-Ниса 4: 75)

Имам әл-Мәрғинәни былай деген: “Джихад – бұл хақ дінге шақыру және жанмен және мал-мүлікпен оны қабылдауға қарсы болушылармен соғысу. Және ол (джихад) өзіндік мәні үшін әмір етілген жоқ, өйткені онда зиян, яғни қалалардың қирауы және құлдардың жойылуы бар. Алайда ол Аллаһтың дінін ұлықтау және Оның құлдарынан жамандықты тойтару үшін әмір етілген”. Қараңыз «әл-Хидая» 3/13.

Алайда әскери джихад мәселелерінде үш нәрсені ескеру қажет екендігінде күмән жоқ:

1. Бұл мәселелерді тек мұсылмандардың әмірлері және үммет ғалымдары шешеді!

Аллаһ Тағала былай деді: «Қашан оларға (мұсылмандарға) аманшылықтан немесе қауіп-қатерден хабар келсе, олар оны жайып жібереді. Егер олар оны, Пайғамбарға не өздерінің іс басындағыларына ұсынса, олардан оның мән-жайын зерттей алатындар білер еді». (ән-Нисә 4: 83)

Іс басындағылар – бұл ғалымдар және мұсылмандардың әмірлері. Қараңыз “Тафсир әл-Қуртуби” 3/341.

Осы аят әмір де, ғалым да болмағандар ауыздарын жабуы үшін жеткілікті емес пе?

Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Ақиқатында, адамдар үшін олар өтірікшілерге сеніп, шыншылдарға сенуді қоятын; қиянатшылдарға аманат тапсырып, сенімге лайық болғандар жайлы опасыз ба деп күдіктенетін; және сөз рууәйбидаларда болатын сондай бір замандар келеді». Одан: “Рууәйбида деген кім?” – деп сұрағанда, ол: «Жаппай адамдарға қатысты мәселелер туралы сөйлейтін ақымақ!» – деді. Әхмәд 2/291, Ибн Мәжжәһ 4036. Хафиз Ибн Хаджәр, хафиз Ибн Кәсир, шейх Әхмәд Шәкир және шейх әл-Әлбәни хадисті сахих деді.

Ал шейхуль-Ислам Ибн Таймия джихад мәселелері бойынша былай деген: “Бұл нәзік мәселелердегі зерттеулер – үлкен ғалымдардан болған мамандардың жұмысы”. Қараңыз “Минхаджу-Ссуннә” 4/504.

Шейх Ибн әл-Қайим былай деді: “Аллаһтың Кітабын, Оның Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетін және сахабалардың айтқан сөздерін білуші – тек осындай адам ғана мұсылман үмметі душар болған күрделі мәселелерді (нәуәзиль) шешуге құзырлы болып табылады, және тек солардан ғана осы мәселелер бойынша пәтуә алуға болады”. Қараңыз “И’ләмуль-мууәкқи’ин” 4/212.

Шейх Мухаммад ибн ‘Абдуль-Уаххаб былай дейтін: “Джихад ісі әмірге жүктелген, және сондықтан оның қоластындағылары ол шешкен нәрседе оған мойынсынуы кажет”. Қараңыз «Мәджму’ әл-муалифәт» 2/360.

2. Джихад жүргізу үшін күш-қуат қажет!

Бұл шарттың болуы усуль әл-фиқхты бір рет болса да өткен адамда күмән туғызбайды. Исламда қабілеттілік пен мүмкіндікпен шартталмайтын бірде бір ғибадат жоқ! Осыған орай шариғатта ол жөнінде барлық ғалымдар бір ауызды келіскен мынандай маңызды ереже бар: “Қандайда бір нәрсе, егер оны орындау үшін қабілеттілік болмаса, міндетті (уәжіп болмайды)!” Қараңыз “Усуль әл-фиқх әл-мухиммә” 37.

Аллаһ Тағала қабілеттілікпен тіпті тақуалықты да байланыстырып: «Шамаларың жеткенше Аллаһтан қорқыңдар!» – деді. (әт-Тағәбун 64: 16).

Шейх ‘Абдур-Рахмән әс-Са’ди былай деген: “Аллаһ Өзінен қорқуды, яғни Оның әмірлерін орындауды және оның тыйымдарынан қашықтауды бұйырды, және мұны қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шарттады. Бұл аят Аллаһтың құлы орындай алмайтын кез-келген міндеттілік оның мойнынан түсетініне нұсқайды”. Тайсируль-Кәрими-Ррахмән” 974.

Аллаһ Тағала былай деді: «Аллаһ кісіге шамасы келмейтінді жүктемейді». (әл-Бәқәра 2: 286)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ былай деп айтты: «Аллаһ сендерге ауырлық жасауды қаламайды». (әл-Мәидә 5: 6).

Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Мен тыйым салған нәрселерден қашыңдар, ал мен әмір еткен нәрселерден өздеріңнің орындай алатындарыңды істеңдер». әл-Бухәри 7288, Муслим 1337.

Шейх Ибн ‘Усәймин былай деп айтатын: “Джихад фәрду кифәя немесе фәрду ‘айн болсын, бәрібір оның шарттары болуы керек, олардың ең маңыздысы болып қабілеттіліктің (қудраның) болуы табылады. Және егер адамдарда қабілеттілік (қудра) болмаса, олар өздерін опат болуға тастамауы керек!” Қараңыз “Бәбуль-мәфтух” 2/420.

Ал шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деген: «Кімнің дінді күшпен және джихадпен орнатуға мүмкіндігі болмаса (әлсіз болса), жүрегімен насихат айту, үммет үшін дұға ету және игілікті қалау сияқты шамасы жететін нәрселерді істейді. Ол күші жететін игі істерді орындайды және оған күші жетпейтін нәрселер жүктелмейді!» Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 28/396.

3. Пайда мен зиян мәселесін ескеру, тіпті күш-қуат болғанның өзінде!

Ұлы Аллаһ: «Олардың Аллаһтан өзге сиынғандарын боқтамаңдар. Олар білмей шектен шығып Аллаһқа тіл тигізеді», - деп бұйырды. (әл-Ан’ам 6: 108).

Имам әш-Шәукәни бұл аятты тәпсірлеп, былай дейтін: “Бұл аятта егер ақиқатқа шақырып, бидғатқа тыйым салушы (адам) өзінің әрекеті одан да көбірек харам істелуіне, ақиқатқа қайшы келуге және одан да артық адасушылыққа салынуға алып келуінен қауіптенсе, онда ол үшін мұны тастау (қалдыру) абзал болады дегенге дәлел бар. Тіпті бұл – міндетті (уәжіп) болады”. Қараңыз “Фәтхуль-Қадир” 2/214.

Пұттарды сөгу – о бастан рұқсат етілген іс, тіпті Аллаһқа жақындататын амал, бірақ, ол одан да үлкенрек болған жамандыққа, нақты айтқанда Аллаһтың өзіне тіл тигузуге әкелуі мүмкін болғандықтан, бұл іс харам болады.

‘Аиша, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бірде оған: «Йә, ‘Аиша, егер сенің халқың соншалықты надандыққа (жәһилиетке) жақын болмағанда, мен міндетті түрде Қағбаны бұзуды бұйырар едім, ал кейін оған одан ажыратылған нәрсені қосар едім, және оның есігін жердің деңгейіне дейін түсірер едім, және онда екі – батыс және шығыс есіктерін жасар едім, және оны Ибраһим қалаған іргетастың негізінде қайта көтетер едім», – деп айтқанын баяндаған. әл-Бухари 1586, Муслим 1333.

Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұл сөздерді Меккені бағындырғаннан кейін, яғни мұсылмандарда күш те, билік те болған кезде айтты, бірақ бұған қарамастан, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), пайда мен зиянды ескеріп, пайдадан көбірек зиян келтіруі мүмкін болған нәрсені істеуден бас тартты.

Сондай-ақ, Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның сахабалары: “Біз не үшін екіжүзділерді өлтірмейміз?!” – деп сұрағанда, ол: «Сендер сонда адамдар: «Мухаммад өзінің сахабаларын өлтіріп жатыр», – деп айтуларын қалайсыңдар ма?!» - деп жауап берді. Муслим 2584.

Екіжүзділер Аллаһтың дініне кәпірлерден де көбірек зиян тигізетін, бірақ, бұған қарамастан, Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оларды өлтірудің салдарынан келуі мүмкін болған зиянды ескеріп, оларды өлтіруге тыйым салды!

Пайда мен зиян мәселесі барлық кезде және барлық жерде ескерілуі керек: джихадта да, күнәлі істерден тыйюда да, кәпір болған әмірді құлатуда да, барлық нәрседе!

Имам әл-‘Изз ибн ‘Абду-Ссәләм былай деді: “Дұшпанға шығын әкелмейтін кәпірлермен кез-келген шайқасуды қалдыру қажет, өйткені өмірді қауіпке салу тек дінді ұлықтауға және мүшриктерге шығын алып келуге пайдалы болса ғана рұқсат етіледі. Егер осылар болмаса, шайқасуды қалдыру міндетті болып табылады, өйткені онда жандардың бос шығыны, кәпірлерге қуаныш әкелу және мұсылмандар үшін қорлық болады. Және бұл – ешбір пайдасы жоқ түгелімен зиян болады!” Қараңыз “Қауа’идуль-ахкәм” 1/95.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай дейтін: “Бүлікшілердің тобымен соғысу әмірі қабілеттілік пен күштің болуымен шартталады, және олармен жүргізілетін соғыс көпқұдайшылар және кәпірлермен жүргізілетін соғыстан маңыздырақ емес, ал бұл да, сондай-ақ, қабілеттілілік және күшпен шартталатыны белгілі. Кейде шариғи пайда (кәпірлерге) алым-салық төлеуде де, немесе бітімдесуде, немесе келісім-шарт жасасуда да болуы мүмкін, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) осылайша бірнеше рет істегеніндей. Және егер имам (әмір) күштің болуын көріп, бірақ (шайқасудан) пайда келуін көрмесе, онда оны қалдыру абзалрақ болады! Және кім шайқасу пайдадан көбірек зиян келтіретінін көріп тұрса, және бұл шайқас – бүлік (фитна) екенін көріп тұрса, ол әмірге бағынуға міндетті болмайды”. Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 4/442.

Шейх Ибн әл-Қайим былай деді: “Аллаһ Тағала мұсылмандарға Меккеде шайқасуға тыйым салды, және олардың шайқасуы зұлымдыққа сабыр ету қажеттілігінен де үлкен зиянға әкелмеуі үшін, оларға сабыр етуді бұйырды. Және олардың жандарын, дінін және ұрпақтарын сақтаудың пайдасы оларға шайқасу алып келетін пайдадан басым еді”. Қараңыз “И’ләм әл-мууәқи’ин” 2/150.

Қорытынды

Сөйтіп, біз Аллаһ Тағала джихадты ол Оның құлдарынабұл дүниеде де, Ақыретте де пайда келтіруі әмір етті. Ол Ұлы Раббыға жек көрінішті нәрселердің жойылуының және Аллаһ Тағала сүйетін нәрселерге жетудің себебі болуы үшін.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деген: “Джихадтың шынайымәні болып – иманнан және игі амалдардан болған Аллаһ Тағала жақсы көретін нәрселерге қол жеткізуге ұмтылуға, сондай-ақ күпірліктен, бұзықтықтан және мойынсұнбаушылықтан болған Аллаһ Тағала жек көретін нәрселерді тойтаруға күш-жігер жұмсау болып табылады”. Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 10/192.

Имам ән-Нәйсабури: “Дәлелмен және бірқұдайшылдықтың жемістеріне шақырумен жүргізілетін джихад, өзінің нәтижесімен шайқастан жақсы. Сондықтан Аллаһтың Елшісі, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, Алиге, Аллаһ одан разы болсын, былай деп айтты: «Ақиқатында, егер Аллаһ сен арқылы бір адамды тура жолға салса, бұл сен үшін олардың үстінен күн көтерілетін барлық нәрседен жақсы!» Және қылышпен (жасалатын) джихад оның алдында дәлелмен (жасалатын) джихад болмағанға дейін көркем болмайды. Өйткені адам – ардақты жаратылыс, сол үшін оны кесірлі сипаттарынан оның өзін сақтай отырып тазарту мүмкін болса, ол оның мәнін жоюдан абзалрақ.

Өлексенің кейбір нәрселерге жарамды бола алатын терісін шариғат сақтауға қалайша бұйыратынын көрмейсің бе, бұл жөнінде Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Оның (өлексенің) терісін, пайдалану үшін илеу арқылы тазартып алмайсыздар ма?!» “Тәфсир ән-Нәйсәбури” 4/209.

Хафиз әд-Думьяты былай деп айтты: “Джихад – бұл құрал, бірақ мақсат емес. Ал шайқасудың мақсаты – тура жолға нұсқау және шахидтік өлім болып табылады. Ал кәпірлерді өлтіруге келер болсақ, бұл өздігінен мақсат болып табылмайды. Ал сондықтан, егер тура жолға дәлел арқылы джихадсыз нұсқау мүмкіндігі болса, онда бұл джихадқа қарағанда дұрысрақ және абзалрақ болып табылады!” “И’анәту-тталибин” 4/181.

Ал соңында әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ!

«Аспаннан жаңбыр тамшылап тұрғанша жихад тәтті және жасыл болып қала беруін тоқтатпайды. Алайда адамдар үшін сондай уақыттар келіп жетеді: сол кезде олардың арасындағы ғалымдар: «Бұл – жихадтың уақыты емес», – деп айтады. Ендеше кімде-кім сондай уақытты көріп үлгерсе, ол – жихад жүргізу үшін ең жақсы уақыт екенін білсін». Сахабалар: «Уа, Аллаһтың Елшісі! Шынымен де, осыны біреулер айтады ма?» – деп сұрады. Ол: «Иә, мұны Аллаһтың, Оның періштелерінің және барша адамдардың лағынеті болған адам айтады», – деді.

Бұл хадис өтірік болып табылады, оның Ибн ән-Нухас “Мәшәри’уль-әшуақта ” келтірген нұсқасының сахих та, әлсіз де, тіпті өтірік те, яғни ешқандай иснады (жеткізушілерінің тізбегі)  жоқ. Ибн ‘Асакир “Тариху-дДимашқта ”  43/347 және әд-Дәни “әс-Сунәнуль-уәридә филь-фитанда ” 3/751 келтірген нұсқаларының иснадтары бар, бірақ олар сенімді емес. Олардың иснадтарында хафиз Ибн Хажжәр әлсіз деп атаған Язид әз-Зурқаши және имам Ахмад ол туралы: «Өтірік хадистерді жеткізуші», – деп атаған Убад ибн Касир, сондай-ақ Ибн ‘Асакир онда әлсіздік бар деп айтқан ‘Амар ибн Насыр бар. Бұл – хадис туралы ілім жағынан.

Мұның үстіне, бұл хадис шариғаттың басқа сенімді мәтіндеріне және сау қисынға қайшы келеді. Умар соғысуды ұсынуына қарамастан, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) көпқұдайшылдармен Худайбия  бітімін жасасты. Алайда Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)  сол уақыт соғысу үшін тура келмейді деп санады. Ендеше, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өзіне кейін қайшы  келетін сөздерді айтты  ма сонда?! Осы өтірік хадистен Пайғамбардың өзі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Аллаһтың, періштелердің және барша адамдардың лағынетіне түскендердің қатарына түскені келіп шығып тұр ғой! Аллаһ бізді Оған және Оның Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өтірік жапсырудан сақтасын!

Сондай-ақ, егер Аллаһ Тағала Құранда соғысуды бізге жек көрінішті деп  айтса, қалайша жихад  тәтті және жасыл болуы мүмкін?! Аллаһ Тағала былай деді: «Сендерге соғысу әмір етілді, сендерге бұл жек көрінішті болса да!» (әл-Бәқара 2: 216). Және біреудің: «Бұл – жихадтың уақыты емес», – деп айтуынан қалайша уақыт өз шарттары бар жихад жүргізу үшін ең қолайлы бола қалады?!

Олар сондай-ақ ешқандай иснады жоқ тағы бір хадисті дәйек ретінде келтіреді, ол да «Мәшари’уль-әшуәқта» келтірілген:

Анас ибн Маликтен Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқаны жеткізіледі: «Кімде-кім Аллаһтың жолындағы жалғыз шайқасқа қатысқан болса, Аллаһқа мойынсұнудың барлық  әрекеттерін жолдады». Сахабалар: «Біз сенен естіген нәрселерден кейін, кім жихадты қалдырып, артта отырып қала бермек?» – деп сұрады. Ол: «Оларды Аллаһ лағынеттегендер, оларда Оның қахары болғандар және оларға Ол жазасын әзірлегендер.  Ақыр заманда пайда болатын және жихадты жоққа шығаратын адамдар. Менің Құдайым Өзінің қандай да бір құлын осындай жағдайда қарсы алса, міндетті түрде оны бұл әлемдерден ешкімді жазаламағандай етіп жазалайтындығы туралы Өзінен ант алды және Ол оны бұзбайды!» – деді».  (Ибн Асакир жеткізген, «Машари-уль-Ашуақ», Жихадтан бас тартудың ауырлығы туралы тарау. Ибн Нухас, 1-басылым, 107-бет).

Шейх Абдуль-Мухсин ‘Аббадтқа, Аллаһ оған рахым етсін, қойылған сұрақ: «Ауғанстанда «Талибан» қозғалысы жүргізіп жатқан жихад дұрыс болып табылады ма? Мен олармен бірге жихад жасасам болады ма?»

Жауап: “Өз еліңде қал, дініңді оқып-үйрен, дінді түсінуіңді арттыр және пайдасы жоқ болған бір жерлерге барумен өзіңді әурелеме. Өз жанұяңмен қал, соғысушылармен немесе өздерін соғысып жатқан деп көрсетушілермен бірге соғысу үшін жаныңды мазалама”.

 Таспаны тыңдап шығу

Пайда мен зиян туралы мәселе діннің негізінде жатыр, бірақ, өкінішке орай, көптеген мұсылмандар бұл мәселеге ешқандай назар бөлмейді, және нәтижесінде Исламға да, мұсылмандарға да үлкен зиян тигізетін істерді жасайды. Хасан әл-Бәсри былай дейтін: “Бүлік (фитна) орын алайын деп жатқанда, ол туралы тек ғалым біледі, ал ол бітіп жатқанда ол туралы енді әрбір джахиль біледі”. Ибн Са’д “әт-Табәқат” 7/166.

Имам Ибн әл-Мубәрак былай дейтін: “Шынайы ғалым – халәл мен харам мәселелерін түсінуші емес, өйткені бұл мәселелерді көпшілік біледі. Алайда, шынайы ғалым – пайда мен зиян мәселесін түсінуші!” Қараңыз “Әлуияту-ннәср” 1/103.

Үмметіміздің ұлы имамдары тарапынан пайда мен зиян тақырыбында көптеген еңбектер жазылған, олардың арасында Ибн Таймияның, Ибн әл-Қайимнің, әш-Шәтыбидің т.б. еңбектері де бар.

Ұлы Аллаһ: «Олардың Аллаһтан өзге сиынғандарын боқтамаңдар. Олар білмей шектен шығып Аллаһқа тіл тигізеді», – деп бұйырды. (әл-Ән’ам 6: 108).

Имам әш-Шәукәни бұл аятты тәпсірлеп, былай дейтін: “Бұл аятта егер ақиқатқа шақырып, бидғатқа тыйым салушы (адам) өзінің әрекеті одан да көбірек харам істелуіне, ақиқатқа қайшы келуге және одан да артық адасушылыққа салынуға алып келуінен қауіптенсе, онда ол үшін мұны тастау (қалдыру) абзал болады дегенге дәлел бар. Тіпті бұл – міндетті (уәжіп) болады”. Қараңыз “Фәтхуль-Қадир” 2/214.

О бастан пұттарды сөгу – рұқсат етілген іс, тіпті Аллаһқа жақындататын амал, бірақ, ол одан да үлкенрек болған жамандыққа, нақты айтқанда Аллаһтың өзіне тіл тигузуге әкелуі мүмкін болғандықтан, бұл іс харам болады.

Кейбіреулер: «Ғалымдар белгілі пәтуаларын араб елдерінің әмірлеріне, немесе Америкаға, немесе тағы біреулерге жағу үшін беріп жатыр!» – деп айтады, ал шын мәнінде олар тек дінді ол қандай болса солай жеткізуде. Осында мынандай сұрақ туындайды: Сонда Аллаһ: «Олардың Аллаһтан өзге сиынғандарын боқтамаңдар», – деген аятын, мушриктерге жағу үшін түсірді деп айтуға олардың батылы барады ма екен?!

‘Аиша, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бірде оған: «Йә, ‘Аиша, егер сенің халқың соншалықты надандыққа (жәһилиетке) жақын болмағанда, мен міндетті түрде Қағбаны бұзуды бұйырар едім, ал кейін оған одан ажыратылған нәрсені қосар едім, және оның есігін жердің деңгейіне дейін түсірер едім, және онда екі – батыс және шығыс есіктерін жасар едім, және оны Ибраһим қалаған іргетастың негізінде қайта көтерер едім», – деп айтқанын баяндаған. әл-Бухари 1586, Муслим 1333.

Бұл сөздерді Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Меккені бағындырғаннан кейін, мұсылмандарда күш те, билік те болған кезде айтты, бірақ бұған қарамастан, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), пайда мен зиянды ескеріп, пайдадан көбірек зиян келтіруі мүмкін болған нәрсені істеуден бас тартты.

Сондай-ақ, Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның сахабалары: “Біз не үшін екіжүзділерді[1] өлтірмейміз?!” – деп сұрағанда, ол: «Сендер сонда адамдар: «Мухаммад өзінің сахабаларын өлтіріп жатыр», – деп айтуларын қалайсыңдар ма?!» – деп жауап берді. Муслим 2584.

Екіжүзділер Аллаһтың дініне кәпірлерден де көбірек зиян тигізетін, бірақ, бұған қарамастан, Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оларды өлтірудің салдарынан келуі мүмкін болған зиянды ескеріп, оларды өлтіруге тыйым салды!

Пайда мен зиян мәселесі барлық кезде және барлық жерде ескерілуі керек: джихадта да, күнәлі істерден тыйюда да, кәпір болған әмірді тақтан құлатуда да, барлық нәрседе!

Мынау – ғалымдардың барлық нәрседе пайда мен зиян мәселесін қалайша ескергенінің мысалдары:

Имам әл-‘Изз ибн ‘Абду-Ссәләм былай деді: “Дұшпанға шығын әкелмейтін кәпірлермен кез-келген шайқасуды қалдыру қажет, өйткені өмірді қауіпке салу тек дінді ұлықтауға және мүшриктерге шығын алып келуге пайдалы болса ғана рұқсат етіледі. Егер осылар болмаса, шайқасуды қалдыру міндетті болып табылады, өйткені онда жандардың бос шығыны, кәпірлерге қуаныш әкелу және мұсылмандар үшін қорлық болады. Және бұл – ешбір пайдасы жоқ түгелімен зиян болады![2]” Қараңыз “Қауа’идуль-ахкәм” 1/95.

Имам әл-‘Иззаның бұл сөздерінде «Джихадты жүргізу үшін қарсылық көрсетуге деген қабілет (қудра) болса жеткілікті!» дейтіндерді әшкерелеу бар. Бұл – қателік, өйткені қарсылық көрсетуге деген қабілеттілік меккелік кезеңде пайғамбарымызбен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның жанындағы сахабаларында да болды, алайда Аллаһ оларға шайқасуға тыйым салды, өйткені олардың шайқасуы көбірек зиян келтіруі мүмкін еді. Ибн әл-Қайим былай деді: “Аллаһ Тағала мұсылмандарға Меккеде шайқасуға тыйым салды, және олардың шайқасуы зұлымдыққа сабыр ету қажеттілігінен де үлкен зиянға әкелмеуі үшін, оларға сабыр етуді бұйырды. Және олардың жандарын, дінін және ұрпақтарын сақтаудың пайдасы оларға шайқасу алып келетін пайдадан басым еді”. Қараңыз “И’ләм әл-мууәқи’ин” 2/150.

Аллаһ Тағала джихадты ол арқылы дінді ұлықтау үшін әмір етті. Шейх ‘Абдур-Рахман әс-Са’ди былай дейтін: “Джихад кәпірлердің қанын төгіп, олардың мал-мүлкін меншіктену үшін жүргізілмейді. Джихад Аллаһтың діні басқа діндерден үстем болу үшін және жер бетінде көпқұдайшылық және хақ дінге қайшы нәрсенің барлығы жойылу үшін жүргізіледі. Міне осы – бүлік (фитна), және егер осы фитна жойылса, мұсылмандар қан төгуді және шайқасуды тоқтатуы міндетті болады”. Қараңыз “Тайсируль-Кәрими-Ррахмән” 78.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай дейтін: “Бүлікшілердің тобымен соғысу әмірі қабілеттілік пен күштің болуымен шартталады, және олармен жүргізілетін соғыс көпқұдайшылар және кәпірлермен жүргізілетін соғыстан маңыздырақ емес, ал бұл да, сондай-ақ, қабілеттілілік және күшпен шартталатыны белгілі. Кейде шариғи пайда (кәпірлерге) алым-салық төлеуде де, немесе бітімдесуде, немесе келісім-шарт жасасуда да болуы мүмкін, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) осылайша бірнеше рет істегеніндей. Және егер имам (әмір) күштің болуын көріп, бірақ (шайқасудан) пайда келуін көрмесе, онда оны қалдыру абзалрақ болады! Және кім шайқасу пайдадан көбірек зиян келтіретінін көріп тұрса, және бұл шайқас – бүлік (фитна) екенін көріп тұрса, ол әмірге бағынуға міндетті болмайды[3]”. Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 4/442.

Шейхуль-Ислам сондай-ақ, былай дейтін: “Әмірге қарсы шығатын топ олардың шығуында өздері түзеткісі келгеннен де көбірек зиян болуы мүмкін екенін білуі керек!” Қараңыз “Минхаджу-Ссуннә” 3/391.

Сондай-ақ, Ибн Таймия Бәну Умәйя әмірлеріне қарсы шыққан Ибн әл-Аш’ас пен Ибн әл-Мухалләб туралы былай деді: “Олар, өздерімен бірге болғандар сияқты, жеңіліске ұшырады! Олар дінді де орнатпады, дүниеге қатыстыны да түзетпеді. Ал Аллаһ Тағала дінге немесе дүние тіршілігіне пайда келтірмейтін нәрсені істеуді әмір етпейді, тіпті осыны істеуші – Аллаһқа жақын адамдардан, тақуалардан және Жәннәт тұрғындарының![4] қатарынан болса да! Олар Алиден, Айшадан, Тәлхадан, әз-Зубәйрдан және бүлік кезінде соғысқандығы үшін, мақталмағандардың басқаларынан жақсырақ емес еді, және олар Аллаһтың алдында ұлы орынға ие болуына және басқа кез-келген біруден жақсырақ ниетте болғанына қарамастан!” Қараңыз “Минхаджу-Ссуннә” 4/528.

Шейх Ибн ‘Усәймин кәпір болған әмірге қарсы шығу туралы айтып, былай деді: “Егер біз оны құлатуға қабілетті болсақ, онда біз оған қарсы шығамыз, ал егер мұны істеуге қабілеттілігіміз жетпесе – онда жоқ, өйткені шариғаттың барлық міндеттері (уәжібәт) мүмкіндіктің (қудра) болуымен шартталады. Әрі қарай, егер біз шықсақ, бұл осы әмірдің тұсында болғаннан да көбірек зиянға әкелуі мүмкін. Және біз оған қарсы шықсақ, ал ол бізден күштірек болса, онда осыдан кейін біз бұрыңғыдан қорланған күйге түсеміз, ал ол өзінің күпірлігінде және жауыздығында бұрыңғыдан да табанды түрде тұрып алады. Бұл сұрақтар шариғатты басшылыққа алатын ақылға мұқтаж. Және осындай мәселелерде біз өзіміздің сезімдерімізден қашықтауымыз керек. Бізге сезімдер рухтандыру үшін керек, бірақ біз опат болуға жетелейтін сезімдердің соңынан ілесіп кетпеуіміз үшін ақыл мен шариғатқа мұқтажбыз!” Қараңыз “Бәбуль-мәфтух” 3/126.

Сондай-ақ, Ибн Таймия да айыпталатын нәрсені түзетуде пайда мен зиян туралы маңызды ережені ескерудің керемет үлгісін көрсетті. Ол былай деп баяндайтын: «Монғол-татарлар Дамаскке шабуыл жасап, оны алған соң мен өзімнің жақтаушыларыммен бірге олардан болған бір шарап ішіп отырған топтың жанынан өттім. Және менің жолдастарымның біреуі оларға сөгіс айтайын деді, бірақ мен оған: «Ақиқатында, Аллаһ шарапты, ол намаздан және Аллаһты зікір етуден тосып қалатын болғандықтан, тыйым салды, ал мыналарды шарап адам өлтіруден, балаларды тұтқындаудан және мал-мүлікті тартып алудан тосады. Сондықтан оларды қоя сал», – дедім.”. Қараңыз “әл-Истиқамә” 2/168.

Сондай-ақ, пайда мен зиян туралы мәселесіне байланысты көптеген ережелерді шейх Ибн әл-Қайим де өзінің «»“И’лямуль-мууаққи’ин” 3/145-173 кітабында қарастырған.

Мақала «www.toislam.ws» дайындаған «Ғалымдар және олардың Исламдағы орны еңбегінен алынған»

Ескертпелер:

[1] Бұл жерде екіжүзділігі жүректерінде болған, яғни сырттай иман келтіргенін көрсетіп, кәпір болып ала берген шынайы екіжүзділер туралы айтылуда. Ал «екіжүзді» деген сөзге келер болсақ, белгілі бір мұсылманға қатысты оны қолдануға тыйым салынған, өйткені Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Кім өзінің бауырына: «Кәпір!», немесе: «Екіжүзді!», немесе: «Жексұрын!», немесе: «Аллаһтың дұшпаны!» – деп айтса, ал ол ондай болмаса, онда бұл – айтушының өзіне қайта оралады». Муслим 1/79.

Ал «Мына төрт сипат тән болған адам шынайы екіжүзді болады, ал олардың біреуімен ерекшеленетін адам одан құтылмайынша екіжүзділіктің бір сипатымен байқалады. Бұл сипаттармен: оған сеніп тапсырылғанда сатқындық жасайтын; бір нәрсе туралы баяндағанда өтірік айтатын; келісім-шарт жасағанда қиянат жасайтын және біреумен жауласқанда рұқсат етілгеннің шекарасын бұзып шығатын (адам) ерекшеленеді», – деген хадиске келер болсақ (әл-Бухари 34, Муслим 57), бұл хадисте жүректегі емес, амалдардағы екіжүзділік туралы айтылып тұр. Имәм ан-Науауи былай деп айткан: “Бұл сипаттар ізгі мұсылмандар да көрініп қалуы мүмкін. Кім тілінде және жүрегінде шыншыл болса, бірақ осы сипаттардан біреуін істесе, ол туралы: «Ол – күпірліке түсті, немесе ол – Тозақта мәнгі қалатын екіжүзді», – деп айтылмайды. Және, ақиқатында, бұл сипаттардың барлығы Юсуф пайғамбардың бауырларының барлығында көрінді!» “Шәрх Сахих Муслим” 1/235.

Екіжүзділік екі түрлі болады: үлкен және кіші. Үлкен екіжүзділік – бұл адамның иман келтіргенін сырттай танытып, бірақ жүрегінде кәпір болуымен сипатталатын жүректегі екіжүзділік. Мұндай еіжүзділік туралы тек Пайғамбар ғана (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) біле алатын еді, өйткені жүректердің жағдайын Өзінің уахиларын тек пайғамбарларға жіберген Аллаһ ғана біледі. Сондықтан да, мұндай сипаттар бойынан көрінетін мұсылманға: «Сен – екіжүздісің!» – деп айтпай: «Бұл – екіжүзділіктің көріністері болып табылады», – деп айту керек, өйткені ол иманының әлсіздіген бұл жаман сипаттардан әлі арылып үлгірмеген болуы мүмкін.

[2] Имам әл-‘Иззаның бұл сөздерінде «Джихадты жүргізу үшін қарсылық көрсетуге деген қабілет (қудра) болса жеткілікті!» дейтіндерді теріске шығару бар. Бұл – қателік, өйткені қарсылық көрсетуге деген қабілеттілік меккелік кезеңде пайғамбарымызбен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның жанындағы сахабаларында да болды, алайда Аллаһ оларға шайқасуға тыйым салды, өйткені олардың шайқасуы көбірек зиян келтіруі мүмкін еді. Ибн әл-Қайим былай деді: “Аллаһ Тағала мұсылмандарға Меккеде шайқасуға тыйым салды, және олардың шайқасуы зұлымдыққа сабыр ету қажеттілігінен де үлкен зиянға әкелмеуі үшін, оларға сабыр етуді бұйырды. Және олардың жандарын, дінін және ұрпақтарын сақтаудың пайдасы шайқасу оларға алып келетін пайдадан басым еді”. Қараңыз “И’ләм әл-мууәқи’ин” 2/150.

Аллаһ Тағала джихадты ол арқылы дінді ұлықтау үшін әмір етті. Шейх ‘Абдур-Рахман әс-Са’ди былай дейтін: “Джихад кәпірлердің қанын төгіп, олардың мал-мүлкін меншіктену үшін жүргізілмейді. Джихад Аллаһтың діні басқа діндерден үстем болуы үшін және жер бетінде көпқұдайшылық және хақ дінге қайшы нәрсенің барлығы жойылуы үшін жүргізіледі. Міне осы – бүлік (фитна), және егер осы фитна жойылса, мұсылмандар қан төгуді және шайқасуды тоқтатуы міндетті болады”. Қараңыз “Тайсируль-Кәрими-Ррахмән” 78.

[3] Егер бүлік және мұсылмандар үшін таза зиян болған шайқаста әмірге мойынсұнбау рұқсат етілген болса, онда өз негізінде әмір болып табылмайтын, оған қоса зиян тигізуші болып табылатынға мөйынсұну туралы не айтуға болады?!

[4] Ал бүгінгі күні қандайда бір адамның кесірлі ақидаға ие болуына, немесе оның жер бетінде бұзақылық таратуына қарамастан ізгі амалдарына және ыждағатты ғибадатына сүйсініп, ол дұрыс істеп жатыр деп ойлайтындар қаншама көп десеңізші!

Аллаһтың Пайғамбары (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтатын: «Оның ненің үстінде өлгенін көрмейінше ешкімнің амалына сүйсінбеңдер!» Әхмәд, Ибн Әбу ‘Асым. Хадис сахих. “әс-Сильсилә әс-сахиха” 1334. Имәм әл-Ауза’и былай деп айткан: “Маған, шайтан бидъат жасаушының ғибадатын жақсы көруге мәжбүрлейтіні жетті. Ол оны бой ұсынушылыққа және жылауға салып, сол арқылы оны азғырады». Суфьян әс-Саури былай деп айткан: “Жылау он түрлі болады. Оның оны Аллаһ үшін емес, біреуі ғана Аллаһ үшін. Ал Аллаһ үшін жау жылына бір рет орын алса, бұл да көп!» “әл-Хилия” 7/11.

«Шәһидтік» актілерді жақтаушылардың кейбіреулері Иорданиядағы жиырма сегіз ислам ғалымдарының докторлары Палестина жерінде мұндай актілерді өткізуге ерекше рұқсат етілгендігі туралы пәтуа шығарғандығына сілтеме жасауы мүмкін. Бұл дәйекке жауап беру үшін, осы пәтуаның мәтінін келтіру керек, ал онда нақтырақ айтқанда былай деп айтылады:

1. Бүгінгі күні Палестина жеріне отырып алған яхудилер Ислам тұрғысынан кәпірлер, дұшпандар, мұсылмандармен соғысушылар (мухарибтар) және басқыншылар болып табылады. Олар Палестина жерін толығымен, соның ішінде әл-Қудсты (Иерусалимді), басып алды және онда Израиль деп аталатын қарақшылылық және басқыншылық жасандысын құрды. Олар әл-Қудсты өздерінің яхуди мемлекетінің мәнгі астанасы деп есептеген және есептейді де.

Аллаһ Тағала былай деп айтқан:«Шын мәнінде Аллаһ сендермен дін үшін соғысқандарды, жүрттарыңнан шығарғандарды және шығарылуларыңа көмекші болғандарды ғана дос тұтуларыңа тыйым салады. Кімдер оларды дос көрсе, солар – залымдар». (әл-Мумтахана; 9).

Раббымыз, сондай-ақ, былай деп айтқан: «Оларды (көпқұдайшылдарды) кездестірген жерлеріңде өлтіріңдер және олар сендерді қуып шығарған жерден оларды қуып шығарыңдар». (әл-Бәқара; 191)». {пәтуаның соңы}. «Әл-Амән» журналы, Бейрут. № 199 29.03.1996 ж., 25-бет.

Бұл дәйекке жауап беріп, мынаны айту қажет: ешкім жоғарыда келтірілген фактілерді жоққа шығармайды да, алайда мынандай сұрақ туындайды: «Не үшін басым жағдайларда әскерилер емес, азаматтық тұрғындар шабуылдау объектілеріне айналады?» Біздің қарсыластарымыз, әрине, араб әскерлері әлсіз және Израиль армиясына қарсы соғысуға қабілетсіз деп айтады. Аллаһ Ұлы! Бірақ, осыны істеуге араб мемлекеттерінің қарулы күштері дәрменсіз болса, онда мұны істеуге қалыптасқан әскері де, территориясы да, қажетті дайындығы да жоқ бір, немесе екі топтың күші жетпек пе?!

Бұл пәтуаны шығарған докторлар адамдарға дұрыс насихат берсе, оларды дұрыс жолға бағыттаса, оларға Исламдағы джихад жүргізудің ережелері мен принциптерін түсіндіріп берсе – дұрыс болар еді. Ал бұл принциптерге топтасқандық және бөлінудің болмауы жатпайды ма? Бұл принциптерге қажетті қаруды және жарақты әзірлеу, сондай-ақ әмірге бағыну жатпайды ма? Топтардың көбі «шәһидтік» актілерді өздерінің үкіметтерінің және басшыларының рұқсатынсыз жасайды, ал оларға бағыну, біз алдын айтып кеткеніміздей, джихадтың шарттарының бірі болып табылады ғой.

Пайғамбардың жары, мүминдердің анасы Айшаның, Аллаһ оған разы болсын, мына хадисіне ой салыңыздар. Бірде ол Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Сен үшін Ухуд (соғысы) күнінен ауырлау күн болды ма?» – деп сұрады. (Бұған жауап ретінде Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын)) былай деп айтқан: «Мен сенің руластарың тарапынан (көп нәрселерді басымнан өткіздім), бірақ бәрінен ауыр – мен Ибн ‘Абд Йәләйлге (өзіме ілесуді) ұсынған, бірақ ол маған мен одан күткен жауапты бермеген ‘Акаба күні болды. Сонда мен ренішпен кетіп, тек Карн әс-Са‘алибке жеткен кезімде ғана өзіме келдім. Сол жерде мен басымды көтердім, сөйтсем, бұлттың саясына тұр екенмін. Сол бұлтқа қараған кезімде, онда Джәбраильді көрдім. Ол (маған қарап) былай деді: «Ақиқатында, Аллаһ саған тайпаластарың не айтқанын және олар саған нендей жауап бергенін біледі, және Аллаһ саған тау періштесін, сен оған олармен қалаған нәрсеңді істеуді бұйыруың үшін, жіберді». Ал содан соң тау періштесі маған сәлем берді де, былай деді: «Уа, Мухаммад, қалағаныңды (бұйыр)! Егер қаласаң, мен оларға екі тауды тастаймын!» Мен оған: «Жоқ, мен тек Аллаһ олардан Аллаһқа ғана құлшылық қылатын және Онымен қатар ешкімге құлшылық қылмайтындарды шығаруын сұраймын!» – дедім». әл-Бухари.

Не үшін Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өзінің иман келтірмеген тайпаластарының опат болуын қаламады? Өйткені Аллаһ оны адамдарды тура жолға насихаттау үшін жіберді. Ал «шәһидтік» актілер адамдарды Исламнан кері бұрғызады, оларды Аллаһтың жолынан тайдырады. Мұсылмандардың дұшпандары оларды өзінің Исламға қарсы үгітінде көзір қарта ретінде пайдаланады және «шәһидтік» актілер адамдардың ақиқатқа ілесуден бас тартуының себебіне айналуда.

Әлде біреу мұнымен келіспей: «Мені адамдардың не айтатыны және Ислам туралы не ойлайтыны қызықтырмайды! Мен үшін мақсатқа жету және жерімді азат ету – ең бастысы!» – деп айтуы мүмкін.

Мұндай сөздер Макиавеллидің ізбасарларының айтатындарына ұқсас, бірақ олар біздің саф дінімізге жат, өйткені Ислам бүкіл адамзат үшін нәзіл болған дін. Аллаһ Тағала Пағамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқан: «Біз сені әлемдерге рахым ретінде ғана жібердік» (әл-Әнбия; 107). Сондықтан, біз дініміздің адамдарға бұрмаланған және ұсқынсыз түрде емес, өзінің алғашқы тап-таза саф күйінде жетуі үшін оның жақсы аты шығуына қамқорлық танытуымыз қажет.

Осы орайда Джәбир, Аллаһ оған разы болсын, баяндаған мына хадисті келтіру орынды: «(Бірде) біз пайғамбармен (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын бірге) бір әскери жорыққа қатысқан кезімізде, оның алдында көп мухаджирлер жиналды. Олардың арасында қалжыңдасуды жақсы көретін адам болды, ол (қалжыңдап) ансарлардың біреуін арқасынан төмендеу жерінен ұрды. Әлгі ансар қаты ренжіді де, (іс) олардың (көмекке басқаларды) шақыруымен аяқталды. Ансар: «Уа, ансарлар (көмектесіңдер)!» – деп айқайлады, ал мухаджир: «Уа мухаджирлер (көмектесіңдер)!» – деп айқалады. (Сонда өз шатырынан) Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) шығып: «Не үшін олар джәхилиет кезінің сөздерін (айтып тұр)?» - деді де, содан кейін: «Оларға не болды?» - деп сұрады. Оған мухаджирдің ансарды ұрғаны туралы айтып берді. Сонда Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «(Мұндай сөздерді айтуды) доғарыңдар, өйткені, ақиқатында, олар – жиіркенішті!» – деп бұйырды. Ал Абдуллаһ ибн Убәйя Ибн Салюльге келер болсақ, ол: «Олар (бірін-бірі) бізге (шабуыл жасау үшін) шақыруда, бірақ, ақиқатында, біз Мәдинаға оралған соң, құдыреттілеріміз жексұрындарды одан қуып шығарады!» – деді. (Мұны естіген) ‘Умар: “Уа, Аллаһтың Елшісі, бұл оңбағанның басын шаппаймыз ба?» – деді. (Бұған) Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Жоқ, өткені адамдар: «(Мухаммад) өзінің сахабаларын өлтіріп жатыр!» – деп айтады», – деді». әл-Бухари.

Назар бұрыңыз, құрметті оқырман! Абдуллаһ ибн Убәйя ибн Салюль -Мәдина екіжүзділерінің басшысы еді. Ол Исламның құдыретінен қорқандығынан өзінің оған қатыстылығын сырт көзге көрсетіп, Аллаһқа және Оның пайғамбарына (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) иман келтірмеген және мұсылмандардың жеңілуін аңсайтын еді. Бұл екіжүзді құрайштықтармен және Мәдина яхудилерімен келісімге кіріп, дұшпандарды Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) айдап салып отырды. Бұл деректе оның ашық түрде өзін құдыретті екендігін және Пайғамбарды (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) меңзеп, жексұрынды Мәдинадан қуып шығатынын айтты. Оның сөздері нендей жиіркенішті және өтірік еді! Көптеген өркениетті елдерде мұндай адамдар мемлекетке сатқындық жасағаны және мемлекеттік құрылысты шайқалтқаны үшін қатаң жазаға, тіпті өлім жазасына дейін, кесіледі. Алайда қарапайым адамдардың көбі, әдетте заттардың шынайы орнын біле бермейді. Оларға кім екіжүзді екені және оның әрекеттері беймәлім. Егер Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Абдуллаһ ибн Убәйяны өлім жазасына кескенде, адамдар Мухаммад (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өз сахабаларын өлтіруге кірісті деп айтар еді және бұл оларды ақиқат дініне кіруден кері қарай тартар еді. Сондықтан да, Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бізге берген сабағынан өнеге-ғибратты пайда алуымыз қажет!

Адамдардың арасында Ислам туралы жақсы пікірді сақтап қалу – біздің Шариғатымыздың міндеттерінің бірі. Оны адамдармен қарым-қатынаста және саясатта орындау міндетті болып табылады. Мысалы, құрметті оқырман Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Қағбаны Ибраһимнің салған негізінде қайта құрғысы келгенін, алайда оны арабтардың: «Мухаммад Аллаһтың үйін бұзып жатыр», – деп айтатыны тоқтатып тұрғанын білсе керек.

Айша, Аллаһ оған разы болсын, былай деп айтқаны жеткізіледі: «Мен Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Қабырға Қағбаның бөлігі болып табылады ма?» – деп сұрадым. Ол. «Ия», – деді. Мен: «Ендеше не үшін олар оны Қағбаға қосып қоймады?» – деп сұрадым. Ол: «Өйткені сенің руластарың қаржыдан жетіспеушілік көрді», – деді. Мен: «Не үшін оның есігі жерден биік көтерілген?» – деп сұрадым. Ол: «Сенің руластарың ішіне қалаған адамдарын кіргізу үшін және қаламаған адамдарын (Қағбаға) кіргізбеу үшін осылай істеді. Ал егер сенің руластарың жәхилиетке (соншалықты) жақын болмағанда және мен олардың жүректеріне мұндай нәрсе ұнамай қалуынан қорықпағанымда, мен бұл қабырғаны Қағбаға қосар едім, ал есікті жерге дейін түсірер едім», – деп айтты». әл-Бухари және Муслим.

Исламның жақсы атын сақтау біз тарапымыздан міндетті түрде назарға алынуы керек. Бүгінгі күні бұқаралық ақпарат құралдары осы «шәһидтік» актілер туралы жар салып, мұсылмандарды рахымшылдықтан жұрдай қанпезер және аяусыз адамдар ретінде көрсетуде. Ең сорақысы – адамдардың басым бөлігі бұқаралық ақпарат құралдары таратып жатқан фото және бейне материалдарға қарап және олардың түсіндірмесін тыңдап осыған сенетіндігі.

Бұқаралық ақпарат құралдары қалыптасқан жағдайды шынайы бейнелемейді, көп жағдайда ақпаратты керісінше етіп бұрмалап тастайды: жәбірлеуші қаналған болып, ал жәбір шеккен қанаушы болып көрсетіледі. Бұқаралық ақпарат құралдары дұшпанның мұсылман балаларына, әйелдеріне, қарттарына қатысты жасап жатқан қылмыстары туралы, олардың үйлері мен бақтарын не істеп жатқандығы туралы үн қатпайды. Мұның барлығы шынайы жәбірленгендерді және ақиқатында қаналғандарды біз куә болып жатқан әрекеттерді жасауға итермелейді, өйткені адамдардың сабыры таусылды және олар «дұшпан менімен бірге опат болсын» деген принциппен күресуде.

Сөйтіп, көп жағдайда жартылай болған шешім шешімнің болмауынан жаман, ал «шәһидтік» актілерді импровициялау және олардың жасалуын жетілдіруге бағытталған сәтсіз талпыныстар олардан бас тартуға қаранда жаман.

ҚОРЫТЫНДЫ

Соңында осы еңбек оқырмандарға пайдалы болар және олар көтерілген мәселе бойынша шариғи көзқарастарды біліп, болып жатқан оқиғаларды дұрыс және сауатты түрде түсінер деп үміт етеміз. Бұл әсіресе бүгінгі күнде ерекше маңызды болып табылады, өйткені түрлі себептермен орыс тілді оқырмандарда бұл тақырыпқа арналған жеткілікті әдебиет жоқ, ал оны бұрыс түсіну ауыр және қайта түзелмес зардаптарға әкеп соқтыруы мүмкін ғой.

Ескертпелер:

1. Қағбаның солтүстік-батыс қабырғасының жанында орналасқан, бірақ оған қосылмаған жартылай дөнгелек, аласа қабырға айтылып тұр. Қағбаның есігі солтүстік-шығыс қабырғасында, жерден екі метрдей биіктікте орналасқан. Ғибадатхана осындай бейнесін 603, немесе 605 жылда меккеліктер оны қайта құрған кезде алды.

2. Сөз Исламға дейінгі кезеңде Қағбаның қорушылары болған құрайштықтар туралы болуда.

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТІҢ ТІЗІМІ:

1. Қасиетті Құран.

2. Әл-Бухари. Әл-Джәми әс-Сахих.

3. Муслим. Әл-Джәми әс-Сахих.

4. Әбу Дауд. Әс-Сунән.

5. Ибн Мәджәһ. Әс-Сунән.

6. Ән-Нәсәи. Әс-Сунән әл-Кубра.

7. Әт-Тирмизи. Әс-Сунән.

8. Әл-Әлбәни. Сахих Сунән Әбу Давуд.

9. Әл-Әлбәни. Сахих Сунән әт-Тирмизи.

10. Әл-Әлбәни. Сахих Сунән ән-Нәсәи.

11. Әл-Әлбәни. Сахих Сунән Ибн Мәджәһ.

12. Ибн Таймийя. Мәджму әл-Фәтауә.

13. Ибн Хаджәр. Фәтх әл-Бәри.

14. Әл-Изз ибн Абд әс-Саләм. Қауәид әл-Ахкәм.

15. Әл-Куртуби. Джәми әл-Бәйән.

16. Ибн Кәсир. Тафсир әл-Қуран әл-Азым.

17. Әт-Табәри. Тафсир әл-Кәбир.

18. Ибн әл-Усәймин. Әл-Ликә әл-Мәфтух.

19. Мәшхур Хасан Суләймән. Әс-Саләфиййун уә Кадийят Филистин.

20. Хасан Айюбин Исламдағы джихад және ерлік.

21. Хасан Айюбин Әл-Инджәд фи Әхкәм әл-Джихад.

22. Әл-Әлбәни, Сахих әл-Джәми әс-Сағир.

23. Әш-Шәфии. Әл-Умм.

24. Ибн әл-Усәймин. Шәрх Рияд әс-Салихин.

25. Әз-Зубейди. Мухтасар әс-Сахих әл-Бухари.

26. Әз-Зубейди. Итхаф әс-Садат әл-Муттақин Шәрх Ихйя Улюм әд-Дин.

27. Саләх Фәтхи Халәл. Әл-Имлә фи әл-Кабәир уә әл-Мәнәхи әш-Шәрийя ли ән-Нәсәи.

28. Фәйсал ибн Казар әл-Джәсим. Кәшф әш-Шубухат фи Мәсәил әл-Әхд уә әл-Джихад.

29. Мухаммад ибн Хусейн әл-Кахтани. Фәтауә әл-Аиммә фи ән-Нәуәзил әл-Мудалхимә (Салих ибн Фәузан әл-Фәузанның редакциясында). Әр-Рияд, 1424 г.

30. Ибн Қуддамә. Әл-Муғни (Абдуллаһ Ибн Әл-Мухсин Әт-Турки және Абд әл-Фәттах Мухаммад Әл-Халуә редакциясында).

31. Идрис Мухаммад Али, Мухаммад Халид Истанбули. Ибн Наххастың «Мәшәри әл-Ашуәк илә Мәсари әл-Ушшәк» (диссертация).

32. «Әл-Муджтамә» журналы, Кувейт.

33. «Әл-Амән» журналы, Бейрут.

34. «Әл-Асалә» журналы, Иордания.

35. «Ән-Нәхар» газеті, Ливан.

«Шәһидтік» актілерді рұқсат етушілер, сондай-ақ, дәлел ретінде Аллаһ Тағаланың мына сөздерін келтіреді: «Сендер де оларға қарсы шамаларың келгенше әр түрлі күш әрі ат байлаумен әзірлік көріңдер. Аллаһтыңның дұшпанын және өз дұшпаңдарыңды қорқыту үшін». (әл-Әнфәл; 60)

Бұл аятқа қатысты айтар болсақ, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оны тәпсірлеп, ондағы «күш» дегенде не аталып тұрғанын түсіндірді. Жоғарыда аталған аятты оқып болып, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Күш – бұл атуға қабілетті болудан өзге ешнәрсе емес», – деді де, осыны үш рет қайталады. Муслим.

Сөйтіп, күш әзірлеу (жинау) туралы бұйрық мұсылман адамға мергендікпен атып үйренуді білдіреді. Ал, жарылыстарға келер болсақ, онда бұл принцип бұл жерде жүрмейді, өйткені, оларды ұйымдастыру үлкен ептілікті (машықтықты) және жаттығуларды талап етпейді және оларды тіпті әйелдер де жасай алады(1).

Бұдан тыс біздің дінімізде кез-келген істің Исламның принциптеріне сәйкес келуі қажеттігі туралы ешқандай келіспеушіліктер жоқ. Мұндай принциптерге өзін-өзі өлтіруге деген қатаң тыйым жатады. Бұл жөнінде Құранның аяттары және Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) хадистері айтады.

Әбу Хурайра, Аллаһ оған разы болсын, Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын баяндаған: «Кім өзін таудан (арнайы) тастап, өлтірсе, өзі мәнгілікке (тасталатын) Тозақтың (отына) үздіксіз төмен қарай құлай береді; кім (арнайы) у ішіп өзін опат етсе, (өзі) мәңгілікке (тасталатын) Тозақтың (отында) оны өз қолымен үздіксіз ішеді; кім өзін темірмен өлтірсе, (өзі) мәңгілікке (тасталатын) Тозақтың (отында) өз қолымен сол темірмен өзінің қарнына үздіксіз соға (шанша) береді». әл-Бухари және Муслим.

Мұсылман адамға өзін-өзі өлтіруге тыйым салынады, тіпті ол осыған баруға мәжбүр болса да, мысалы, егер ол тұтқынға түскен және әскери құпияның жария болуынан қауіптенген ірі қолбасшы болса да. Ғалымдар кез-келген жағдайда өзін-өзі өлтіруге тыйым салады, тіпті бұл әрекет армияның құтқарылуына алып келсе де.

Пәлен М.Х.М. деген мырза Мысыр Пәтуалар Академиясына осы мәселе бойынша сұрақ қойып, жүгінеді. Оған жауап беріп, Академия алдымен Құран мен Сүннеттің дәлелдерінің үш бет мәтінді алған түсіндірмесін келтірді де, соңынан мынадай қорытынды шығарды: «Мұндай адам өзін-өзін өлтіруіне рұқсат етілмейді. Шариғатқа сәйкес, қинаулар мен азаптауларға сабырлықпен төтеп беріп, құпияны ашпауы қажет. Мүмкін Аллаһ оның жағдайын жақсартар. Сабырлық танытып, ол Аллаһтан болған ұлы сыйға ие болады және Раббы, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), дін және отан риза болатын әрекет жасайды». «әл-Фәтауә әл-Исләмия» (74/527-2530). Пәтуаны шейх Хасан Мә’мун (№ 74-585-сұрақ, 384-бет; 1 раджәб, 1375 жыл (13 ақпан 1965 жыл).

Шейх Салих бин Фәузанға мына сұрақ қойылды: «Дұшпан елдерінде (жасалып жатқан) адамдарды өлтіру және үкіметтік мекемелерді жару сияқты әрекеттер – қажеттілік болып табылады ма, және осыны джихад деп атауға болады ма?»

Шейх былай деп жауап берді: «Адам өлтіру мен жарылыстар – тыйым салынған (харам) болып табылады, өйткені, олар мұсылмандарға қайғы-қасірет шақырады және олардың өлтірілуіне, сондай-ақ, қудалануына әкеледі. Ал Аллаһтың жолындағы джихадқа қатысты айтар болсақ, онда тек ашық шайқас және тек белгілі шарттарға сәйкес амалдар болуы тиіс. Бұл істе Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) өнегесіне ілесу міндетті болып табылады. Ол (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Мәдинаға көшуге дейін Меккеде, кәпірлердің арасында болған кезде мына аяттар түсті: «Сондай оларға: «Қолдарыңды тыйындар, намазды орындап, зекет беріңдер!» – делінгендерді көрмедің бе?» (ән-Нисә; 77)

Сөйтіп, оған кәпірлермен соғысудан бас тарту бұйырылған еді, өйткені олардың біреуі өлтірілсе де, кәпірлер барлық мұсылмандарды опат қылар еді. Мұсылмандар өмір сүріп жатқан елдердегі адам өлтірулер, мұсылмандардың өлтірулеріне әкеп соғады, ал бұл қазір де орын алып жатыр. Мұның Ислам шақыруына ешбір қатысы жоқ, және де ол – Аллаһ жолындағы джихад болып табылмайды. Мұсылмандарды қайғы-қасіреттің қойнауына тастап жатқан зорлық пен жарылыстар туралы да осыны айтуға болады.

Ал, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Мәдинаға көшкен және онда армия мен көмекшілер пайда болған кезде Аллаһ мұсылмандарға қарсы дұшпандық танытып, соғысып жатқан көпқұдайшылдарға қарсы қарулы күресті бастауды бұйырды.

Ал, енді, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) және оның сахабалары Меккеде болған кездерінде кейбір мұсылмандар бүгінгі күні жасап жүрген әрекеттерге ұқсас нәрселер жасады ма? Жоқ! Керісінше, дұшпандарға қарсы кез-келген әрекеттерге тыйым салынған еді. Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Меккеде бола тұра, кәпірлерге материалдық зиян тигізді ме? Жоқ! Оларға мұндай нәрсе тыйым салынған еді. Оларға Исламға шақыру және адамдарға ақиқатты жеткізу әмір етілген еді. Күш қолдану және жаулармен шайқасу тек мұсылман мемлекеті пайда болған мәдиналық кезеңде мүмкін болды!» «Фәтауә әл-әиммә фи ән-Нәуәзил әл-Мудалхимә», с. 41

Қазіргі замандағы «шәһидтік» актілер сияқты әрекеттер Мекке кезеңінде Исламға жат болғаны айдай анық, өйткені олар, дұшпандардың күштілігінің және мұсылмандардың әлсіздігінің себебінен, мұсылмандарға өте үлкен қайғы-қасіреттер және шығындар алып келер еді. Сондай-ақ, олар Мәдина кезеңінде де Исламға жат болғаны – әп-айқын. Өйткені, сол кезде мемлекет құрылған еді және қолбасшысы бар армия пайда болған еді, ал олардың болуы тұсында жеке шешім қабылдау мүмкін болмайды және радикалдық топтарға бірігуге жол берілмейді. Мемлекеттің және армияның болуы тұсында не жеңіс, не дін үшін қаза болу мүмкін болған джихад және әскерлердің соғыс майданында шайқасуы мүмкін болады. Ал Аллаһ Өзінің құлдарынан қалағанына жеңісті сыйлайды.

Әлде-кім: «Пайғамбардың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) тұсында бикфорд баулары болмады ғой!» – деп пәлсапалауға түсіуі мүмкін.

Жауап ретінде біз: «Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) біреуге жасырынған түрде дұшпанның территориясына, зорлық жасап, немесе адам өлтіріп, кейіннен өзін-өзі өлтіруі үшін кіріп баруды бұйырды ма?!» – деп сұраймыз. Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) біреуді кемені батыруға және сонымен қоса өзіде суға кетуге жіберді ме?! Хузәйфә ибн әл-Йәмән, Аллаһ оған разы болсын, Аллаһтың Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай дегенін баяндаған: «Соғысқа қатысудың екі түрі бар. Кім тек қана Аллаһ үшін соғысса, әмірге бағынса, ең қымбаттысын (Аллаһ үшін) жұмсаса және серігіне қатысты жұмсақтық танытса, өзінің ұйықтағаны үшін де, ояу сәттеріне де сауап алады. Ал кім мақтауға ие болу және өзгелерге көрсету үшін соғысса, әмірге бағынбаса және жер бетінде бұзақылық таратса, сарп еткеніне мұндай (сауапты) ала алмай оралады». Бұл хадисті ән-Нәсаи жеткізген. Шейх әл-Әлбәни «Сахих Сунән ән-Нәсәи» атты жинағында бұл хадисті хасан деген. (3911).

Жоғарыда келтірілген хадисте баяндалған соғысты жүргізудің екінші түрі қастандықтар мен жарылыстар ұйымдастырушы радикалдық қозғалыстарға тән. Егер сіз, құрметті оқырман, олардың мәні туралы ой жүгіртсеңіз, бұл топтардың барлығы өз мемлекеттерінде қудаланатынын, өздерінің үкіметтеріне қарсы жүретінін, жер бетінде ешбір қақысыз бұзықтық таратып жүргенін көресіз.

Шейх-уль-ислам Ибн Таймийя былай деген: «Адамдарды басқару – ең ұлы діни міндеттілік екенін білу керек. Діннің тіршілік етуі және дүние тіршілігін реттестіру әмір болған жағдайда ғана мүмкін болмақ. Адамдардың мүдделері, егер олар бір-бірінің мүдделерін қанағаттандыру үшін біріксе ғана, толық мөлшерде сақталады. Мұндай бірігуде олар әмірсіз амалдай алмайды.

Аллаһ Тағала жақсылыққа үндеуді және жамандықтан ұстап қалуды бұйырды. Бұл міндеттілікті орындау күш-қуат және билік болса ғана мүмкін болмақ. Бұл – Аллаһтың басқа да – джихад, қажылық, жұма және айт намаздарын өткізу, жәбірленгенге көмек көрсету және қылмыстар үшін шариғат белгілеген жазаларды іске асыру сияқты әмірлеріне де қатысты. Мұның барлығы тек күш пен биліктің болуы тұсында ғана мүмкін болады». «әс-Сийәсә әш-Шәрийә фи әр-Раи уә әр-Раийя»

Ескертпе:

1. Сонғы кездерде мұндай фактілер жиілене түсті, мұның үстіне кейбір жакешті-әйелдер өздерін-өздері уақыттан бұрын жарып жіберуде.