Бізге 11-қыркүйекте АҚШ-та орын алған уақиғаларға қатысты өте көп сұрақтар келіп түсуде. Адамдар: «Шариғат бұған қандай қарайды?» және «Осы сияқты істерді ислам діні мақұлдайды ма?» – деп сұрайды.

Мен Аллаһтан көмек сұрап, мынаны айтамын: адамдарға Исламды сыйлаған Аллаһ бізге рахым етті. Ол бұл діннің іске асуы ретінде кез келген орын мен кез-келген уақытқа жарамды, жеке адамдармен қауымдардың жағдайларын жақсылыққа қарай өзгерте алатын, ізгілікке, әділеттілікке және қайырымдылыққа шақыратын, көпқұдайшылықтан, жамандықтан, зұлымдықтан және қиянатшылдықтан бас тартуға үндейтін кемел шариғатты бекітті.

Аллаһ бізді осы дінге қарай бағыттағаны және оның ұстанушылары мен жақтаушылары еткені – Оның ұлы нығметтерінің бірі болды, өйткені шариғаттың үкімдеріне бағынатын, Аллаһтың Елшісінің Сүннетіне ілесетін және ешбір нәрседе бұл діннен ауытқымайтын мұсылман екі дүниеде де ешбір зиян шекпейді.

Мыңдаған адамдардың өліміне әкеп соқтырған АҚШ-тағы  қайғылы уақиға, күмәнсіз,  шариғат құптамайтын амалдардың қатарына жатады, Исламға ешқандай қатысы жоқ және оның шариғат негіздерімен үйлеспейді. Бұл төменде келтірілген нұсқаулармен расталады:

1. Аллаһ Тағала әделеттен таймауға бұйырды, өйткені әделетке жер мен көктер сүйеніп тұр, және әділетке адамдарды оларға жіберілген елшілер мен көктен түскен Кітаптар шақырып отырды.

Аллаһ Тағала айтты:

«Негізінде Аллаһ әділетті, игілікті және ағайынға қарайласуды бұйырады. Және де арсыздықтан, қарсылықтан және зорекерліктен тыяды. Сендерге насихат береді. Әрине, түсінерсіңдер». (Нәхл сүресі, 90-аят)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ, былай деді: «Расында, елшілерімізді ашық мүғжизаларымызбен[1] жібердік. Және елшілермен бірге адам баласының әділ тұруы үшін Кітапты, мизанды (әр нәрсенің өлшеуін) жібердік». (Хадид сүресі, 25-аят)

Сондай-ақ, әділеттілігі мінсіз кемел Аллаһ ешкімге өзгенің күнәсін жүктеу болмайтындығы туралы үкім етті: «Ешкім басқаның (күнәсының) жүгін көтермейді». (Нәжм сүресі, 38-аят)

2. Аллаһ, Оған мадақтар болсын, зұлымдықты Өзіне Өзі харам етті және оны құлдарының өзара қатынасында да харам деп жариялады. Бұл жөнінде сахих хадистердің бірінде Аллаһтың былай дегені жеткізілген:  «Әй, Менің құлдарым, ақиқатында, Мен зұлымдықты Өзіме харам еттім және Оны сендердің араларыңда харам еттім; ендеше, біріңе бірің езгі жасамаңдар!» Муслимнің «Сахихы», №6572 хадис.

Бұл Оның барлық құлдарына қатысты айтылған, мейлі олар мұсылман болсын яки болмасын, сондықтан да олардың ешбіріне басқа біріне қатысты зұлымдық жасауға рұқсат етілмейді және де  ешкім бұған, дұшпандықтың немесе өшпенділіктің әсерімен болса да,  жол бермеуі керек.

Аллаһ Тағала былай деді:

«Әй мүміндер! Аллаһ үшін куәлікте туралық үстінде мықты тұрыңдар. Және бір елдің өшпенділігі сендерді әділсіздікке тартпасын. Әділдік істеңдер. Сол тақуалыққа жақынырақ.…» (Мәидә сүресі, 8-аят)

Сөйтіп, дұшпандық немесе өшпенділік сезімдері зорлық пен зұлымдыққа заңды негіз бола алмайды.

Жоғарыда баяндалғандарды ескеріп, барлық елдер мен халықтар, олар Исламды ұстанатынына немесе ұстанбайтынына қарамастан, мыналарды білуге тиіс:

1. АҚШ-та орын алған, сондай-ақ осыған ұқсас басқа да: ұшақтарды басып алып қашу, бейбіт тұрғындарға үрей салу немесе жазықсыз адамдарды өлтіру сияқты іс-әрекеттер зұлымдық пен езгінің бір түрі болып табылады. Мұндай әрекеттерді шариғат құптамақ түгілі, оларға тыйым салады және ең ауыр күнәлар қатарына жатқызады.

2. Өз дінінің қағидаттарымен таныс болған және де іс жүзінде Құран мен өзінің пайғамбарының Сүннетінің нұсқауларын ұстанатын  мұсылман мұндай әрекеттерге қатысудан қашады, өйткені олар адамға Аллаһтың қаһарын төктіреді және зиян келтіреді.

3. Мұсылман үмметінің ғалымдары мұндай оқиғалардың шынайы мәнін көрсетуге міндетті, бүкіл әлемге шариғаттың ұстанымын және Ислам діні мұндай әрекеттерді еш құптамайтынын түсіндіруі керек.

4. Бүлік тарату, Исламды және мұсылмандарды қаралау және адамдардың жүрегінде дұшпандық сезімдерді лаулату мақсатымен мұсылмандарға қарсы айып тағып, бұл ақиқат дінді қаралап, Исламға қатысты болмаған нәрсені оған таңаған ақпарат құралдарының артында тұрғандар ақылға тоқтап, өз дінінің ереже-қағидаттарымен таныс болған кез-келген әділетті және ақылды адам туралы былай айтуға жол берілмейтіндігін, сол сияқты оған қарсы мұндай айып тағуға болмайтындығын түсінуге тиісті. Өйткені, Исламды ұстанатын халықтар, ғасырлар бойы үнемі адамдардың құқықтарын құрметтейтін еді және зұлымдық пен зорлық көрсетуден сақтанатын еді.

Айтылғандардың барлығы ақиқатты түсіндіреді және түсінбеушіліктерді жояды. Аллаһтан бізге ақыл-парасат беруін, бізді бейбітшілік жолдарымен жүргізуін, Өзінің дінін нығайтуын және Өзінің Сөзін ұлықтауын тілеймін. Пайғамбарымыз Мухаммедке, оның отбасына және оның сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын.

Абд әл-Азиз бин Абдуллах бин Мухаммед Әл әш-Шейх,

Сауд Арабиясы Корольдігінің Бас мүфтиі,

Ең ірі ғалымдар Комитетінің және

Ғылыми зерттеулер мен пәтуа бойынша

Басқарманың басшысы

Мысалы, Аллаһ Тағала былай деді:

«…және кім бұл Мешітте зұлымдықпен жолдан шығуды қаласа[1], оған жан түршігерлік азаптың дәмін таттырамыз». (Хаж сүресі, 25-аят)

Ал қорлаушы азап қасиетті аймақта жаман бір-нәрсе істеуді қалаған әрбір адамға уәде етілген болса, мұны іс жүзінде істеген адам туралы не айтуға болады? Мұндай қылмыс ауырлау болатындығы және қорлаушы азапқа лайықтырақ екендігі – анық. Аллаһтың Елшісі (Оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өз үмметінің мүшелерін зұлымдық танытудан сақтануды қатаң ескерткен, бұл жөнінде көптеген хадистерде баяндалады.

Осындай ескертудің бірі болып Аллаһтың Елшісі өзінің қоштасу қажылығында мұсылмандарға берген түсіндірмесі табылады. Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқаны жеткізіледі:

«Ақиқатында, сендердің өмірлерің, мал-мүліктерің және ар-намыстарың тура осы айдағы, тура осы қаладағы, тура осы күндей қасиетті (болуы керек). Мен (осыны сендерге) жеткіздім ба?»

Бұған сахабалар былай деп жауап берді:

«Сен жеткіздің, және (өзіңе жүктелгенді) орындадың, және (үмметіңе) игі насихат бердің  деп күәлік береміз».

Содан соң Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Я, Аллаһ, күәгер бол, я, Аллаһ, күәгер бол!» – деп қайта-қайта айтып, саусағымен бірде аспанға, бірде жерге көрсете берді. әл-Бухари «Сахих», №1741 хадис; Муслим «Сахихы», №1679 хадис.

Жарылғыш заттарды қолданып Аллаһтың қасиетті Үйінің қасында жасалған бұл жиіркенішті қылмыс аса ауыр қылмыстар және аса үлкен күнәлар қатарына жатады. Бұған Аллаһқа және Ақырет Күніне иман келтірген адам бара алмас еді, ал мұндай қылмысты Исламды, мұсылмандарды, және Аллаһтың қасиетті Үйіне қарай бет алған қажыларды  жек көретін кімсе ғана жасай алалады. Ол қандай ұлы зиянға ұшырады және қандай ауыр қылмыс жасады!

Біз Аллаһтан бұл қылмыскердің жаман пиғылды  амалдарын өзіне қарсы бұруын, оны өз руластары арасында масқара қылуын және Екі қасиетті Мешіттердің Қызметкерінің Үкіметіне айыптыны табуға және Оны Аллаһ белгілеп қойған жазаға тартуға көмектесуін жалбарынып сұраймыз, өйткені бұл – Аллаһқа тәуелді және Ол мұны істей алады.

Пайғамбарымыз Мухаммедке, оның отбасына және оның сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын.

Абд әл-Азиз бин Абдуллах Ибн Баз,

Ислам әлемі Лигасының Бас Хатшысы,

Сауд Арабиясы Корольдігінің ғылыми зерттеулер,

пәтуалар, Ислам шақыруы және бағдарлауы

бойынша Басқармаларының Бас директоры[2]

[2] Шейх Абд әл-Азиз Ибн Баздың, Аллаһ оған рахым етсін, пәтуалары мен мақалаларының жинағы.

Ең ірі ғалымдар Комитетінің Кеңесі 13.02.1417 х.ж. (29.06.1996 ж.) сенбі күні ат-Таиф қаласында өткен өзінің төтенше 10-отырысында Шығыс ауданында орналасқан әл-Хубар қаласында хижра бойынша  09.02.1417 ж. (25.06.1996 ж.) сейсенбіде орын алған және қирауларға, көптеген мұсылмандар мен мұсылман емес адамдардың опат болуына, жарақат алуына және үрейленуіне әкеп соқтырған жарылыс туралы мәселені қарады.

Аталған мәселені қарап және зерттеп, Кеңес бір дауыстан төмендегі шешімді қабылдады:

1. Аталған жарылыс – қылмыстық ақция болып табылады деген пікірге мұсылмандар бірауызды келіседі, бұған төмендегі жағдайдайлар нұсқайды:

а) Аталған жарылыс баршаға аян болуға тиіс болған Ислам тыйымдарын бұзу болып табылады. Мұндай әрекеттерді жеке тұлғаға қол сұғылмауға қастандық, қоғамдық қауіпсіздікті бұзу, сондай-ақ бейбіт тұрғындардың өміріне қарсы және адамдар оларсыз тұра алмайтын қоғамдық қызметтерге қарсы қастандық  болып табылады. Аллаһтың тыйымдарын бұзуға қорықпай бет алған, Оның құлдарына қатысты зұлымдыққа жол береген  және мұсылмандар мен олардың арасында өмір сүретін басқа тұрғындарды қорқытып-үрейлендіруге кіріскен кімсенің қылмысы нендей жиіркенішті және ауыр болып табылады! Оған окініш, тағы да өкініш болсын, өйткені оны Аллаһтың жазасы, кек алуы және Оның лағнеті күтіп тұр, ал біз Аллаһтан қылмыскерді әшкерелеуін және оны қорлауын тілейміз.

б) Шариғатқа сәйкес әрбір мұсылман және де мұсылмандармен бейбіт өмір сүріп жатқандардың барлығы қол сұғылмаушылық құқығына ие болып табылады; бұл жөнінде Аллаһ Тағала былай деген:

«Кім бір мүмінді әтейге өлтірсе, оның жазасы – ішінде мүлде қалатын Тозак болады. Сондай-ақ, оған Аллаһтың ашуы, қарғысы болып және оған зор қинау әзірлеп қойған!» (Ниса сүресі, 93-аят)

Мұсылмандардың қорғауында болған адамды^[1] білместікпен өлтіру туралы айтар болсақ, бұл жөнінде Аллаһ Тағала былай деді: «Ал егер ол (өлтірілген) сендермен олардың арасында келісім болған бір елден болса, өлгеннің иесіне құн тапсырып, әрі бір мүмін құл азат етуі керек». (Ниса сүресі, 92-аят)

Ал егер қорғау астында болған адамды білместікпен өлтіргені үшін құн төлеп, айыпты өтеу амалдарын жасау қажет болса, онда мұндай адамды әтейі өлтіру туралы не айтуға болады?  Мұндай адам өлтіру едәуір ауыр қылмыс және едәуір салмақты күнә болып табылады, ал сахих хадистердің бірінде Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Муахадты[2] өлтірген (адам) қырық жылдық жолдан жұпар иісі сезілетін Жәннәттың иісін де сезбейді» – дегені хабарланады. (әл-Бухари «Сахих», №3166 хадис)

Сонымен, қорғау астында болған адамды өлтіріп, өте ауыр және жиіркенішті қылмыс жасау түгілі, оны ренжітуге де болмайды. Муахадты өлтірген адамға өте қорқынышты үрейлендірулер жолданған, өйткені мұндай күнә өте ауыр күнәларға жатады, және оны жасаған адамға Жәннәтқа кірмейтіндігі туралы қорқытылып айтылады, ал біз Аллаһтан пана іздейміз және Ол бізді қолдаусыз қалдырмауын тілейміз!

в) Мұндай қылмыс Ислам тыйым салған бірқатар амалдардың жасалуымен байланысты. Олардың қатарына қиянат, сатқындық, зұлымдық пен өшпенділіктің көрініс беруі, мұсылмандарды қорқыту т.б. жатады. Бұл амалдардың барлығы Аллаһ, Оның Елшісі және муминдер қайтаратын және жек көретін,  сөгіс айтылатын өте жиіркенішті істер болып табылады.

2. Кеңес мұндай қылмыстық әрекеттер шариғатпен тыйым салынғандығына анық нұсқайды және әлемге төмендегіні жариялайды:

Исламның мұндай іс-әрекеттермен ешбір ортақтығы жоқ, сол сияқты Аллаһқа және Соңғы Күнге иман келтірген кез келген мұсылманның да онымен ешқандай ортақтығы жоқ. Мұндай амалдарды тек қана бұрмаланған көзқарасқа және бұзылған сенімге ие болған адам ғана жасай алады. Ол өзінің күнәсына және өзінің қылмысына жауапкершілік тартады және оның әрекеттерін Исламмен де, іс жүзінде Исламның бекіткен ережелерін басшылыққа алып Құран мен Сүннеттің нұсқауларын ұстанатын мұсылмандармен де байланыстыруға болмайды.

Мұндай іс-әрекеттер – нағыз пасықтық және қылмыс болып табылады және шариғатпен де, адамның табиғатының өзімен де тәрк етіледі.  Дәл сол үшін де Құран мен Сүннет мұндай әрекеттерге үзілді-кесілді тыйым салады және оларды жасап жүргендермен байланыста болудан сақтану керектігі туралы қатаң ескертеді. Өйткені Аллаһ Тағала:

«Адамдардан кейбіреулерінің дүние тіршілігіндегі сөзі өзіңді таңырқатады да, Аллаһты жүрегіндегісіне айғақ қылады. Ол – өте сотқар қаскүнем. Қашан беті бұрылса, жер жүзінде сотқарлық істеуге, сондай-ақ егінді, малды жоқ етуге тырысады, ал Аллаһ жауыздықты жақсы көрмейді. Ал қашан оған: «Аллаһтан қорық!» – делінсе, оның паңдығы ұстап, өзін күнәкар етеді. Оған тозақ жетеді, нендей жаман орын», – деді.  (Бақара сүресі, 204-206-аяттар)

Аллаһ Тағала сондай-ақ былай деді:

«Аллаһ және Елшісімен соғысқандардың және жер жүзінде бұзақылық жасап жүргендердің жазасы – өлтірілулері, не асылулары, яқи, қол-аяқтарының қиғашталып кесілулері, немесе жерден айдалулары. Бұл – олардың дүниедегі жапасы. Және олар үшін Ахиретте ірі азап бар…» (Мәида сүресі, 33-аят)

Аллаһ Тағаладан осындай істермен айналысып жүрген адамдарды шариғат бойынша соттау үшін әшкерелеп және ұстап алуға көмектесуін жалбарынып сұраймыз. Сондай-ақ, біз Одан бұл елден де, басқа мұсылман елдерінен де қайғы-қасіреттің бетін аулақ етуін, екі Қасиетті мешіттердің қызметшісі болған король  Фахд бин Абд әл-Азизге, оның үкіметіне барлық мұсылман әмірлеріне елдерге және Аллаһтың құлдарына пайда әкелетін істерді орындауға, бұзақылық пен бұзықыларды басып тастауға көмектесуін, осы әмірлер арқылы Оның дініне көмектесуін, Оның сөзін ұлықтап-биіктетуін және барша мұсылмандардың істерін ретке келтіруін тілейміз, өйткені бұл Оған ғана тәуелді және Ол мұны істей алады.

Пайғамбарымыз Мухаммедке, оның отбасына және оның сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын.

Ең ірі ғалымдар Комитетінің Кеңесі[3]

[2] «Муахад» – исламды қабылдамаған, бірақ мұсылман территориясында келім бойынша өмір сүріп жизья (жеке басына төленетін салық) төлеп тұратын адам.

[3] «Әд-Дава» журналы, №1548 18.06.1997 ж. (х. 12.02.1418 ж.).

Мұсылман және мұсылман емес мемлекеттеріндегі жарылыстар және қопарушы іс-әрекеттер туралы мәселеге байланысты  шешімге қатысты имамдардың берген жауаптары

Ең ірі ислам ғалымдары Комитетінің

жарылыстар және қопарушы әрекеттер жөніндегі шешімі

Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ! Тақуаларды соңында игілік күтеді, ал жауласуды тек қана залымдарға қатысты көрсету керек, және Қиямет күніне дейін Аллаһтың игілігі мен сәлемі Оның жаратқандарының ішіндегі ең абзалы болған Пайғамбарымыз Мухаммедке, оның отбасына, барлық сахабаларына және оның ең дұрыс болған жетекшілігінің арқасында тура жолға түскендердің барлығына болсын.

Хижра жыл санауы бойынша 1409 жылы, мухаррам айының 12- нен 18-дейін (1988 жылдың 24 тамызынан 30 тамызына дейін) ат-Таиф қаласында өткен Ең ірі ислам ғалымдарының  Комитеті Кеңесінің 32-сессия мәжілісі террористік актілердің орын алғандығы жөніндегі анықталған фактілері бойынша өткізілді. Бұл терактілердің салдарынан көп мұсылман және мұсылман емес мемлекеттерінде көптеген жазықсыз адамдар құрбан болды және қоғамдық мүліктің және қоғамдық мекемелердің жойылуы орын алды. Бұл келеңсіз уақиғаларға иманы пәс, немесе тіпті иманнан жұрдай, нәпсілерін дерт және жеккөрушілік жаулап алған адамдар жауапты.

Үйлерді жару, қоғамдық мүлікті өртеу, көпір мен туннельдерді жару, сондай-ақ, ұшақтарды жару немесе басып алу – қопарушылықтың осындай іс-әрекеттерінің мысалы  бола алады. Бірнеше алыс және жақын елдерде осындай қылмыстар жиілігендіктен және Сауд Арабиясы басқа да елдер сияқты осындай қопарушылық іс-әрекеттерінің объектісі болғандықтан, ең ірі ислам ғалымдарының Кеңесі, ол іс-әрекет зиян тигізу немесе қоғамдық тыныштықты бұзу мақсатымен, мейлі қоғамдық және үкіметтік мекемелерге қарсы бағытталсын, мейлі – басқа бір нәрселерге бағытталсын, қопарушылық іс-әрекетімен айналысатын адамдарға бұлтарғыш бастау бола алатын жазаны орнату мәселесін қарастыруды міндетті деп тапты.

Кеңес шариғат қағидалары жалпы алғанда бес міндетті нәрсені: атап айтқанда  – дінді, өмірді, ар-намысты, ақыл-есті және мүлікті қорғау және сақтау міндетіне қатысты екендігі туралы ғалымдардың нұсқауларымен танысты. Кеңес мұсылмандардың өміріне, ар-намысына және мал-мүлкіне қол сұғу қандай ұлы қауіптермен қаншылықты қатерлі екендігіне, сондай-ақ қопарушылық іс-әрекеті қоғамдық тыныштықтың бұзылуына, анархияға, бүлікке, мұсылмандарды үрейлендіруге және олардың мал-мүлкіне қауіп төнуіне әкелетіндігіне өзіне толық есеп береді.

Аллаһ Тағала, оған мадақтар болсын, жазаларды, олар арқылы қоғамдық және жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін,  қолдануды заңдастырып, адамдардың дінін, денелерін, өмірлерін, ар-намысын, ақыл-есін және мал-мүлкін қорғады.  Аллаһтың мына сөздері осының түсіндірмесі болады: «Соның салдарынан Исраил ұрпақтарына: «Кім кісі өлтірмеген, немесе жер жүзінде бұзақылық қылмаған[1] біреуді өлтірсе, сонда шынайы түрде барлық адамды өлтіргенмен; және кім оны тірілтсе[2], барлық адамды тірілткенмен тең», – деп жаздық». (Мәида сүресі, 32-аят)

Аллаһ Тағала айтты: «Аллаһ және Елшісімен соғысқандардың және жер жүзінде бұзақылық жасап жүргендердің жазасы – өлтірілулері, не асылулары, яқи, қол-аяқтарының қиғашталып кесілулері[3], немесе жерден айдалулары. Бұл – олардың дүниедегі жапасы. Және олар үшін Ахиретте ірі азап бар…» (Мәида сүресі, 33-аят)

Осы аяттарда аталған жазаларды қолдану қауіпсіздік пен тыныштықты қамтамасыз етуге және мұсылмандардың өмірі мен мал-мүлкіне қол сұғуға нәпсісі итермелеген кез келген адамды жүгендеуге кепілдеме береді.   Негізінде, ғалымдар  қалалардың ішінде соғыс әрекеттерін жүргізудің басқа жерлерде соғыс әрекеттерін жүргізуден ешбір айырмашылығы жоқ дейді, өйткені Аллаһ Тағала: «…және жер жүзінде бұзақылық жасап жүргендердің …», – деді.

Аллаһ Тағала сондай-ақ: «Адамдардан кейбіреулерінің дүние тіршілігіндегі сөзі өзіңді таңырқатады да, Аллаһты жүрегіндегісіне айғақ қылады. Ол – өте сотқар қаскүнем. Қашан беті бұрылса, жер жүзінде сотқарлық істеуге, сондай-ақ егінді, малды жоқ етуге тырысады, ал Аллаһ жауыздықты жақсы көрмейді», – деді.  (Бақара сүресі, 204-205-аяттар).

Аллаһ Тағала сондай-ақ: «Жер жүзі түзетілгеннен кейін[4] бүлікшілік қылмаңдар», – деп бұйырды. (Ағраф сүресі, 56-аят).

Ибн Касир, Аллаһ оны рахым етсін: «Аллаһ Тағала жер бетінде бұзақылық (жасауға) және ол (жер) түзетілгеннен кейін оған зиян тигізетін нәрселерді таратуға тыйым салады, өйткені, егер алғашында істер дұрыс бағытта жүрген болса, ал кейіннен барлығы бұзылған болса, бұл – Аллаһ құлдары үшін ең зиянды болып табылады, сөйтіп Аллаһ Тағала бұған тыйым салды» , – деді.

Әл-Куртуби [5]: «Аллаһ Тағала, Оған мадақтар болсын, түзетуден кейін қандай болса да, кез келген бұзақылық жасауға тыйым салды, және бұл (үкім) барлық (адамға) қатысты», – деді.

Жоғарыда баяндалғандарға негізделіп және жоғарыда аталған іс-әрекеттер материалдық немесе өзге де мүдделер үшін соғысып жатқандардың іс-әрекеттермен салыстырғанда қауіптірек болып табылатынындығына сүйеніп, өйткені, қопарушылық іс-әрекетімен айналысып жүрген адамдар қоғамдық қауіпсіздікті бұзуға, мұсылман үмметін қиратуға, оның ақидасын жоюға және оны Раббымыз көрсеткен жолынан ауытқызуға ұмтылып жатқандығы себепті, Кеңес төмендегідей шешім шығарды:

1. Егер адамның қоғамдық қауіпсіздікке қауіп төндірген: үйлерді, мешіттерді, мектептерді, ауруханаларды, көпірлерді, қару қоймаларын, сумен қамтамасыз ету көздерін және мұнай құбырларын немесе ұшақтарды жару яки басып алу және соған ұқсас іс-әрекеттер арқылы өзге адамдардың өміріне және жеке немесе қоғамдық мүлікке қарсы қастандық жасау жолымен қопарушылық іс-әрекетімен айналысып жүргені, немесе жер бетінде бұзықтықты таратып жүргені шариғатқа сәйкес анықталса, осыған күнәлі адам өлім жазасына лайықты.

Бұған осындай әрекеттерді істеп жүргені үшін күнәлі адам өлім жазасына лайықты болады деген жоғарыда келтірілген Құранның аяттары және қопарушылық іс-әрекетімен айналысып жүрген адамдар үлкен қауіп төндіретіндігі және қарақшылардан да көп зиян әкелетіндігі нұсқау бола алады.

Жеке адамға ғана оны өлтіру немесе тонау арқылы қастандық жасаған қарақшыға Аллаһ осындай жазаны бекіткен болса, ал көптеген жазықсыз адамдарға қайғы-қасірет тигізетін террористер оған тіпті лайық.

1. Бірінші тармақта айтылған жазаны қолданудан бұрын шариғат соттары, тергеу органдары және Жоғарғы сот тарапынан іске асатын дәлелдерді жинақтау жұмыстарын жүргізу қажет.  Бұл өз парызымызды толық өтеу үшін, абай болудың  қажетті іс-шараларын  орындау үшін және бұл мемлекет қылмыстарды тергеуге және оларға жаза белгілеуге  байланысты шариғат бекіткен барлық рәсімдерді ауытқымай ұстанатынын көрсету үшін қажет.
2. Кеңес мұндай жазаның бекітілгендігі туралы бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жариялану қажет деп есептейді.

Аллаһтың игілігі мен сәлемі Оның құлы және елшісі – пайғамбарымыз Мухаммедке, оның отбасына және сахабаларына болсын.

Ең ірі ғалымдар комитетінің Кеңесі[6]

[2] Яғни оның өмірін сақтап қалады.

[3] Оң қолы мен сол аяғы айтылып тұр.

[4] Яғни адамдарға Аллаһтың елшілері жіберілгеннен кейін.

[5] Ибн Касир және Әл-Куртуби – Құранның  көпке әйгілі және көрнекті тәпсіршілері.

[6] Ислам фикхы қоғамының журналы, № 2, 181-бет. ,№ 148 – Шешім, 32-ші сессиясында қабылданған  24.08.1988 ж. (х. 12.01.1409 ж.)

Одан кейін:

«Ислам жері» (дәрул-Исләм) және «кәпірлердің жері» (дәрул-куфр, дәрул-харб) анықтамалары түсінігінде ғалымдар бірнеше пікірге бөлінеді.

Дегенмен, ең күшті және дәлелдерге негізделген, көптеген ғалымдардың пікірі болып табылатыны – ол жерді мекен еткен адам Исламды ашық ұстанып жүре алса, сол жер «Ислам жері» (дәрул-Исләм) болып табылады. Бұған Құран мен Сүннет дәлел болады. Аллаһ Тағала Өз пайғамбары Мусаға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтады: «Мен саған кәпірлердің жерін көрсетемін» дейді (әл-Ағраф 7/145).

Аллаһ ол жерді дәл сол кезде мекендеген адамдардың себебінен солай атайды. Ал кейіннен Аллаһ ол жерді қасиетті деп атайды.

Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жорықтың алдында әскер басшысына насихат жасай отырып: «Әуелі оларды (көпқұдайшылдарды) Исламға шақыр, егер олар қабылдаса, тиіспе, бейбітшілік бер. Кейіннен оларды өз жерлерінен мухаджирлердің жерлеріне қоныс аударуға шақыр. Егер де олар мұны жасаса, мұхаджирлер пайдаланатын барлық құқыққа ие болады» – деді (Муслим 1731).

Бұл хадисте Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Мединаны – мухаджирлердің жері деп атады!

Бұлар осы тақырыпқа арналған анық және тура дәлелдер.

Ал Исламды ашық ұстануға қойылатын талаптарға келер болсақ, бұл талаптарға дәлел Әнәстан (оған Аллаһ разы болсын) келетін хадис болып табылады. Бұл хадисте Әнас (оған Аллаһ разы болсын): «Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бізбен бірге адамдарға қарсы жорыққа шыққан кезде, оларға таң атқанша шабуылдамай, күтетін. Егер азан даусын естісе, оларға тиіспейтін, ал егер азан даусын естімесе, шабуылдайтын» – деді (Бухари 610).

Аталмыш хадис, жерді анықтаудың да басты дәлелі болып табылады. Хафиз Ибн ‘Абдул-Барр былай деп жазды: «Мен кез – келген елдімекеннің Ислам жері немесе кәпірлердің жері екендігін ажырату үшін Азан міндетті екендігіне байланысты ғұламалар арасындағы келіспеушілікті білмеймін» (Қараңыз:“аль-Истизкар” 4/18 и “ат-Тамхид” 3/61). Осындай пікірді әл-Мәзири, әз-Зурқани секілді және т.б. имамдар айтқан  (Қараңыз: «Шарх әз-Зурқани» 1/147).

Бірақ Шейх Ибн ‘Усәймин қазіргі кезде кейбір кәпір елдерде де азан шақыруға рұқсат етіледі, алайда соған қарамастан ол елдер мұсылмандық болып табылмайды дейді. Дегенмен Пайғамбарымыздың  (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) кезінен бастап азан – Исламдық жерді кәпірлердің жерінен ажырататын талап болып табылған. Сондықтан ғалымдар осы талапты негізгі талап ретінде қалдыра отырып, егер де бір жерде басым көпшілік мұсылмандар болса, Исламды ашық ұстанып жүруге мүмкіндік болса, бұл жер – Исламдық жер болып табылады деген. (Қараңыз: Ибн ‘Усайминнің “Шарх Сәләсәтул-усул” 97 кітабы).

Сондықтан бір жердегі Исламның рәсімдерінің ашық ұстанылуы – жерді анықтаудың ажырамас шарты болып табылады.

Сонымен бірге ол жер мұсылмандарға тиісті болу керек, себебі кей ғұламалар пікірі бойынша бір жерде мұсылмандардың оған иелік етпей, жай ғана өмір сүруі ол жерді Исламдық жер қылмайды. Оған дәлел ретінде Пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)  Хайбар және т.б. иудейлердің жерін басып алған кезінде ол жерлерде иудейлердің өмір сүргеніне қарамастан аталмыш жерлерде мұсылмандар билік жүргізгеніне байланысты Исламдық жер болып табылғанын келтіреді.

Дегенмен шафиилердің имамы әр – Рамли мұсылмандар Ислам бойынша өмір сүретін жер, кәпірлерге тиісті болғанына қарамастан, Исламдық жер болып табылады деп есептейді. Одан «Андалусияның христиан адам басшы болып табылатын Аргун қаласында тұратын мұсылмандардың жағдайлары қандай? Бірақ оларға қысым көрсетпейді, олардың мешіті бар, олар Рамазанда ораза ұстайды, садақа береді, ережеге сай худуд (жазалау) жасайды» – деп сұрайды.

Сұраққа имам былай жауап қатады: «Олар өз діндерін ашық ұстанып жүре алуларына байланысты тұрып жатқан қалаларынан һиджра жасаулары парыз емес! Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Худайбия бітімшарты кезінде Усманды Меккеге өз дінін ашық ұстанып жүре алатын болғандығы үшін де жіберген жоқ па?! Одан өзге, ол жер тұрғындарына тұрғылықты мекендерінен хиджра жасауға рұқсат болмады, және олар сол мекенде өмір сүре жүріп өзгелерге Исламды уағыздайды, осылайша Дәрул Исләм болады. Ал егер де олар ол мекендерінен һиджра жасап кетер болса, тұрғылықты жерлері Дәрул куфр болып қала береді» (Қараңыз: “Фәтәуа әр-Рамли” 4/52).

Осылайша, жерді анықтауда ол жердің кімге тиістілігі міндетті шарт болып есептелетіндігіне байланысты ғалымдар арасында әртүрлі пікір бар. Алайда, жер мұсылмандарға тиесілі болу керек деген ғалымдар пікірі күштірек болып келеді, себебі олай болмаған жағдайда Исламды ашық ұстанып жүре алуы – оларға рұқсат беретін немесе бермейтін жердің қожайынына байланысты болып қалады. Имам Әбу Бәкр әл-Исма’или өзінің мухаддис имамдар ақидасы туралы белгілі жолдауында: «Хадис білгірлерінің му’тазалиттерден айырмасы – хадис білгірлері Исламдық жер деп намазға ашық шақырылатын және намаз ашық оқылатын, мұсылмандар орныққан және қауіпсіз тіршілік ететін жерді айтады» дейді. (Қараңыз: “И’тиқаду аиммати аһлил-хадис” 26).

Имам әс-Сархаси: «Исламдық жер дегеніміз – мұсылмандарға тиесілі екендігін көрсететін белгісі бар елдімекен не жер атауы, ал оның белгісі болып (жердің мұсылмандарға тиесілі екендігін көрсететін белгісі) ол жерде мұсылмандар қауіпсіз және бейбіт өмір сүруі болып табылады» (Қараңыз: “Шарх әс-Сияр” 3/81).

Осы жерде айта кетерлік жайт, кейбір мұсылмандар шариғатпен төрелік жасалмайтын немесе басшысы кәпір болса, ол жерде мұсылмандар өмір сүріп, діндерін ашық ұстанса да Исламдық жер болып табылмайды деген кейбір имамдар пікірлерін дәлел ретінде келтіріп, күмән салады.

Дәлел ретінде олар кейбір ғалымдар пікірлерін келтіреді, мысалы Әбу Я’ланың: «Куфрдың заңы емес, шариғат заңы үстемдік ететін кез – келген жер Исламдық жер болып табылады. Ал, Шариғат заңы емес, куфрдың заңы үстемдік ететін кез – келген жер куфрдың жері болып табылады» деген сөзін келтіреді (Қараңыз: “әл-Му’тәмид фи усули-ддин” 267).

Немесе олар имам әл – Қасанидің: «Кез – келген жер не Исламға, не куфрға тиесілі. Егер ол жерде Шариғат заңдары қолданылса Исламға тиесілі, ал куфр заңдары қолданылса куфрға тиесілі болады» деген сөзін келтіреді (Қараңыз: «Бәдәи’у әс-сәнаи’» 9/375).

Бұл сөздерге бірнеше ескертулер бар:

Біріншіден: Имамдар сөздері өздігінен дәлел бола алмайды, оған ғалымдар арасында ешқандай талас жоқ, және олардың сөздері жоғарыда келтірілген дәлелдерге қарсы тұра алмайды және оларды жоққа шығара алмайды.

Екіншіден: Аталмыш имамдар сөздері дұрыс аударылмаған, оған біз ол сөздердің түпнұсқасын тексеру арқылы көз жеткіздік. Олар «шариғат заңдары» деп емес, «ахкәмул-Исләм» деп айтады, яғни Исламның рәсімдері мен заңнамалары.

Үшіншіден: «ахкәмул-Исләм» терминінің мағынасын мазһаб имамдарының өздері-ақ түсіндіреді:

Мысалы, Имам аль-Касанидің өзі: «Ислам ахкамдары анық көрініс берген кезде дәрул-куфр дарул-Исламға айналатындығы жөнінде біздердің (ханафиттардың) арамызда талас жоқ!» дейді (Қараңыз: «Бәдаи’у-ссәнаи’» 7/130).

«Ахкәмул-Исләм» сөзінің мағынасы тек «шариғатпен төрелік» етумен ғана шектелмейді, алайда бірінші кезекте: азан, жұма және айт (‘ид) намаздары және т.б. діни рәсімдерді орындау болып табылады. Ғалымдар, оның ішінде ханафиттік имамдардың өздері де бұл терминді нақ осылай түсінеді: “Дәрул куфрде жұма және айт (‘ид) намаздарын өткізу сынды Ислам ахкәмдары бекітілген кезде ол Дәрул-Исламға айналады” (Қараңыз: Ханафиттік кітап “әд-Дурул-мухтар” 4/130).

Дәл сол секілді қазы Абу Я’лянің сөздері жайында да айтса болады. Ханбалиттік фиқһ кітабында: “Дәрул-куфр жұма және айт намаздары секілді мұсылман ахкәмдарынан соң дәрул-Исламға айналады” делінген (Қараңыз: “әд-Дурарул-хуккәм” 1/331).

Шейх Ибн ‘Усаймин «Тафсир» сабағының 13 кассетасының 26 минутында «Ислам жері мен кәпірлер жерінің ажырау шекарасы қандай?» деген сұраққа: “Исламдық жер – ол билеушісінің кім екеніне қарамастан Ислам рәсімдері орындалатын жер. Тіпті ол жер билеушісі кәпір болса да, бірақ ол жерде Ислам рәсімдері орындалатын болса, онда ол жер Исламдық жер! Мысалы, азан айту, намазға тұру, жұма және айт намаздары, ораза ұстау, Хаджға аттану және т.б. болса, ендеше бұл билеушісі кәпір болса да Исламдық жер! Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) егер біз билеушінің анық күпірлігін көрсек, онда онымен соғысуға бұйырды. Мұның түпкі мағынасы жер Исламдікі болып қала береді, алайда билеушімен соғысады және оны тағынан түсіреді!”деп жауап берді.

Сондықтан да басында келтірілген пікір ең дұрысы болып табылады және ол пікір көпшілік ғалымдардың, сонымен бірге  шейхул-Ислам Ибн Тәймияның да ұстанған пікірі болып табылады.

Шейхул-Ислам Ибн Тәймия: “Қандай да бір территорияның кәпірлердің жері (даруль-куфр), Исламның жері (дәрул-Исләм) немесе пасықтардың жері (дәрул-фәсиқин)  болып анықталуы айнымас анықтама емес. Жоқ, керісінше, мұндай анықтама ол жерді мекендеуші халықтарға тікелей байланысты. Иман келтірген және Аллаһтан қорқатын адамдар тұратын жер Аллаһқа жақын адамдар жері болып табылады. Дәл осылайша кез-келген кәпірлер тұратын жер сол өмір сүру уақыты аралығында кәпірлердің жері, ал кез-келген пасықтар мекен ететін жер сол уақыт ішінде  пасықтардың жері болып табылады. Егер де бір жердің халықын келесі бір халық алмастырар болса, онда ол жер алмастырған халықтың жері болып есептеледі. Егер бір жерді мекендеуші халықты басқа бір халық ауыстырса, онда аталмыш жер сол ауыстырған халықтікі болады. Бұл мешітті шарапхана қылған, қоғамдық үй жасаған, пасықтық пен әділетсіздік орнына айналдырған немесе Аллаһтан өзге тәңірлерге табынатын шіркеу қылған секілді; мұндай жағдайда мешіт – ішін толтыратын адамдарға байланысты статусын өзгертеді. Және керісінше, кез-келген шарапхана, қоғамдық үй немесе сол секілді ғимарат сәйкесінше ондағы өзгеріске байланысты Аллаһқа құлшылық ететін мешітке айналып, статусын өзгертеді” (Қараңыз: “Мәджму’ул-фәтәуа” 18/281).

Шейхул-Ислам тағы да: “Бұл, оны білу міндетті болып табылатын маңызды негіз, шындығында қала оны мекендеушілерге байланысты белгілі-бір уақыт аралығында мақтаулы немесе даттаулы болуы мүмкін! Ал тұрғындардың жағдайы өзгерген кезде, қаланың да жағдай өзгереді. Мақтау да, даттау да, сыйлық та, жаза да иман мен ізгі істерге немесе күпірлікке, пасықтыққа және бағынбаушылыққа байланысты!” - деп айтты (Қараңыз: “әл-Фәтәуа әл-кубра” 2/446).

Сонымен бірге Шейхуль-Ислам: “Аллаһ Тағала Муса (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбарға «Мен саған кәпірлердің жерін көрсетемін» - деді (аль-Ағраф 7: 145). Бұл жер оны мекендеушілер себінен солай болды, алайда артынша ол жер мұсылмандардың жеріне айналды! Және Құранда айтылатын бұл жер - ардул-муқаддәса (қасиетті). Жердің жағдайы адамдардың жағдайлары секілді! ” – деді  (Қараңыз: “Мәджму’ул-фәтәуа” 18/282).

Сонымен қатар фикх бойынша белгілі кітаптардың бірі «Қауа’идул-фуқаһада» 1/288 жер анықтау тұрғысында “Ислам жері – тұрғындардың көпшілігі мұсылмандар болатын, өздерін ол жерде қауіпсіз сезінетін жер. Ал кәпірлердің жері мұсылмандар жерінің жағдайына қарама-қарсы, яғни тұрғындарының көпшілігі мұсылман емес жер” – деп айтылған.

Шейх әл-Әлбәни: «Шындығында, қазіргі таңдағы Ислам жерлері бұрынғыдай емес! Дегенмен не болса да, ол жерлер кәпірлердің жері болып саналмайды, ол Исламның жерлері» деді.

Шейх әл-Әлбәни тағы да: «Шейхул-Ислам Ибн Тәймияның патуаларынан, бізге белгілі-бір жер оның ішкі жағдайымен емес, оның тұрғындарымен төрелік етілетіні түсінікті болады. Егер қала тұрғындарының көбі мұсылмандар болатын болса, олардың басқарылуы Исламға сай келмейтін болса да, ол жер дәрул-Исләм» – деп айтты (Қараңыз: “Силсиләтул-һудә уә-ннур” № 771).

Шейх әл-Әлбәнидан: «Кейбір адамдар бір жердің көпшілік тұрғыны кәпір болғанымен, егер ол жерде Аллаһтың заңымен төрелік етілетін болса, онда ол жер Ислам жері, ал көпшілік тұрғыны мұсылман болғанымен Аллаһтың заңымен төрелік етпейтін болса, онда ол жер кәпірлердің жері деп айтады. Осы дұрыс пікір ме?» деп cұрағанда Шейх: «Жоқ! Бұл дұрыс пікір емес!» - деп жауап қатты  (Қараңыз: “Силсиләтул-һудә уә-ннур” № 355).

Шейх Ахмад ән-Нәджмиден Алжир және Мағриб секілді елдерде Аллаһтың заңымен төрелік етілмесе де, олар исламдық елдер болып табылады ма деп Франциядан сұрағанда, Шейх: “Егер ел “Лә иләһә иллә Ллаһты” ашық көрсетсе, ол елде азан ашық шақырылса, мешіттерде намаз оқылса және т.б. онда ол ел Ислам елі деп айтылады!” деп жауап берді.

Аллаһ Тағала: «Ол (Иброһим): ‘О, Елшілер, сендердің мақсаттарың қандай?”-деді. Олар (періштелер): “Біз күнәһар адамдарға балшықтан жасалған тастар жаудыруға етуге жіберілдік, бұл сенің Раббыңның қылмыскерлер үшін белгілегені” – деп жауап берді. Біз ол жерден барлық иман келтіргендерді шығардық, бірақ ол жерден тек бір мұсылман үйін таптық» деді (әз-Зәрият 51: 31-36).

Шейх Ибн ‘Усаймин: “Бұл аяттан шығатын пайда: егер де бір қалада мұсылмандар басшылық қылса, онда ол қалада христиандар, яһудейлер, көпқұдайшылдар мен атеисттер (құдайды жоққа шығаратындар) өмір сүрсе де, ол қала Ислами қала. Себебі Аллаһ әйелі кәпір болғанына қарамастан Луттың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) үйін Ислами үй деп атады емес пе?!” – деді  (Қараңыз: “Шарх әл-әрбә’ина ән-Нәуәуия”, хадис № 2).

Ал хауаридждерге келер болсақ, олардың алдыңғы және соңғы буынының сенімі бойынша егер ислами жердің басшысы кәпір болса, перғауын мен оның әскерлері секілді, ол жер де, ол жерді мекен ететін барлық тұрғындары да кәпір болып кетеді.

Имам Әбул-Хасан әл-Аш’ари хауаридж секталарының бірі «Бәйхасияның» белгілерін атап: “Олар: «Егер билеуші (имам) кәпір болса, оның халқының да барлығы кәпір болады» деп, сонымен қатар олар «Бұл жер көпқұдайшылдардікі, ал оның барлық тұрғыны көпқұдайшылдар» деп айтады” – деді (Қараңыз: “Мақоләт әл-исләмийин” 1/194).

Шейхул-Исләм Ибн Тәймия: “Хауаридждер мен бид`а иелері мұсылман жерлерін – кәпірлер жерлері деп, ал өздерінің жерлерін – иман жерлері деп санайды” (Қараңыз: “Мәджму’ул-фәтәуа” 19/72).

Әрі соңында, бүкіл әлемдердің Раббысы Аллаһқа мақтаулар болсын дейміз!

Ұлы өкінішке орай, қазіргі күндері, біз діннің қарапайым негіздерін де білмейтін надан адамдардың, ислам үмметіне төнген ауыр мәселелерді талқылап, шешуге батылы барып жүргеніне жиі куә болып жатырмыз. Тағы да, осы адамдардың бар жеңілдікпен, қан төгу, мұсылман елдерінің басшыларын имансыздықта айыптау мен оларға қарсы шығу мәселелерін, олардың пайғамбарлардың мирасқорлары мен дін қорғаушылары болып табылатын үмметіміздің ғалымдарымен келіспей, тіпті өз түсініктері мен тәсілдеріне сүйеніп оларға қарсы жауап қайтарып жүргендерін көріп жүрміз. Бұл адамдар, айтқандары шындықпен сәйкес келсе де, ижтиһадтарын орынсыз жерлерде қолданады.

Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтқан: «Егер қазы (үкім шығаратын адам) ижтиһад (тырысу) жасап, бір үкім шығарса, әрі (шешімі) шындықққа сай келсе, онда ол екі есе сауаб алады. Ал егер ол ижтиһәд жасап, қателесіп қалса, онда бір ғана сауап алады» (әл-Бухари 7352, Муслим 1716).

Қадый `Ийәд былай деді: «Білім иелері: Бұл хадис ижтиһад етуге рұқсаты бар ғалым –қазыға қатысты екенінде еш қандай қарама-қайшылықтар мен күдіктер жоқ. Ал джәһил (надан) туралы айтар болсақ, онда ол кез-келген жағдайда да жасаған ижитиһады үшін күнә алады», – деген» (“Икмаль аль-му’лим” 5/572).

Имам Әбул-`Аббас әл-Қуртуби айтқан: «Осы хадистен алынатын ұлы пайдаларының бірі – ол қазы міндетті түрде ижтиһад жасай алатындардың қатарынан болу керек.  Егер ол сондай болса (яғни мужтәһидтердің қатарынан), әрі бір үкім шығарса, онда міндетті түрде сауап алады. Дұрыс шешім үшін екі сауап, ал қателескені үшін бір сауап алады. Алайда, егер бұл джәһил (надан) немесе толық муджтәһид емес біреу болса, онда ол шығарған әрбір үкімі үшін, қабылдаған әрбір шешімі үшін күнәһар болады. Джәһил туралы айтар болсақ, онда ол бұған жауапты болмағандығы үшін сондай болады. Ал толықтай муджтәһид дәрежесіне жетпеген біреу болса, иджтиһад шарттарының орындалмағаны үшін күнә алады. Осы екі адам да, Аллаһтың түсіргенімен үкім етпейді. Бұған қоса, олар өтірікке негізделіп үкім еткен адамдар!» (“әл-Муфһим” 5/168).

Имам Ән-Нәуәуи быалй деген: «Ғалымдар айтатын: «Бұл хадисте, ижтиһад жасай алатын  ғалым-қазы туралы айтылып жатқанында мұсылмандардың барлығы бір аузыздан келіскен. Ал енді оларға қатысы жоқ адамдар жайында айтар болсақ, онда оған үкім шығару рұқсат етілмейді, ал егер ол үкім шығаратын болса, онда ол ешқандай сауап алмайтыны аздай, дұрыс айтса да, қателессе де шешімі қабылданбайтын күнаһар боп саналады!» (“Шарх Сахих Муслим” 12/378).

Расында, Исламда анархия үшін орын жоқ, сол үшін әрбір адам өз орнын білу тиіс! Біздің уақытта «жастары кіші, ақылдары кем» адамдардың талқылап, шешім қабылдап жүрген мәселелері түгіл, Аллаһ Тағала олардан да жеңіл әрі маңызы аздау мәселелердің өзін талқылауды қайтарған! Әрі Аллаһ қарапайым мұсылмандарды емес, ішіндегі ең сауатсыздары біздің арамыздағы кез-келгенімізден де ізгі және дана болып табылатын пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сахабаларына сөгіс айтты.

Аллаһ Тағала былай деді: «Оларға (мұсылмандарға) қауіпсіздік пен төніп тұрған қауіп-қатер жайлы хабар жеткенде, оны жан-жаққа таратады. Егер де олар, оны елші мен араларындағы билік иелеріне қайтарғанда, онда оны зерттей алатын адамдар, ол туралы біліп алған болар еді» (Ниса 83).

Ибн `Аббас «араларындағы билік иелеріне» деген сөздердің мағынасы туралы: «Яғни, ақыл иелері және дін мен фиқһта түсінігі бар адамдар», – деген (“Тәфсир әд-Дуррул-мансур” 4/82).

Тағы да Хасан әл-Басри мен Қатада осы сөздер туралы: «Яғни, оны ғалымдарға қайтару», – деген (Ибн әл-Мунзир 2048, Ибн Әби Хатим 5689).

Ал ас-Судди мен Ибн Зәйд айтқан: «Яғни, оны шешсін деп, мұсылман басшысына қайтару» (“Тәфсир Ибн Әби Хатим” 5688, “Тәфсир Ибн `Атыйя” 2/85).

Имам әл-Бағауи мен Ибн `Адил «оны зерттей алатын адамдар, ол туралы біліп алған болар еді» деген сөздер жайлы былай деген: «Бұл, нені таратып, ал нені үндемеу керектігіне бағыттайтын ғалымдар» (“Тәфсир әл-Бағауи” 2/255, “Тәфсир Ибн `Адил” 6/522).

Сонымен, бізде «билік иелері» деген сөздердің сәләфтардан жеткен екі тәфсиірі бар, олар: ғалымдар мен басшылар!

Имам Әбу Хайән айтты: «Аяттың мағынасы: Егер мұсылмандар, оларға жеткен хабарларды талқылауға кірісуден бас тартып, ол мәселені зерттеп, сосын оның мән-жайын хабарлайтын елші мен билік иелеріне қайтарғанда» (Тәфсир әл-Бахр әл-мухит” 3/218).

Имам Джәмәлуддин әл-Қасими, өзінің тәфсирінде  қауіпсіздік пен қауып-қатерге байланысты жаңалықтарды таратудың сөгіске лайықты болған көптеген себептерін атап өтіп былай деді: «Осының себебімен, Аллаһ бұны таратуды қайтарып, оған тыйым салды» (“Махасин әт-тоуил” 5/1411).

Шейх `Абдур-Рахман әс-Са`ди бұл аятқа қатысты мынадай сөздер айтты: «Бұл Аллаһтың осындай төмен қылықтары үшін өз құлдарына жасаған сөгісі! Егер мүміндерге, олардың қауіпсіздігі мен қуанышымен немесе қауіп-қатермен байланысты жалпылай игілікке қатысы бар маңызды хабар жетсе, онда олар оны асығып бірден тарата бермеуі қажет. Олар алдымен жаңалықтың сенімділігін анықтап, кейін оны білім-санаға ие, айналада болып жатқан жағдайлардан хабары бар, пайда мен зиян мәселелерінде түсінігі бар елшіге (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және адамдар арасындағы билік иелеріне тапсыру керек. Егер осындай адамдар бұл мәліметтерді тарату нәтижесінде мүміндерге пайда болады, олардың күш пен қуатттары артады, оларға қуаныш әкеліп, жауларға қарсы тұруға көмек болады деп шешсе, онда ол (мәлімет) халық деңгейінде жарияланады. Ал егер олар, оны халық арасында жаюдан еш қандай пайда болмайды, керісінше одан да қатты зиян болады деп шешсе, онда бұл жаңалық таратылмайды. Міне сол үшін Аллаһ Тағала: «оны зерттей алатын адамдар, ол туралы біліп алған болар еді», – деп айтқан, яғни өздерінің дұрыс көзқарастары мен ізгі білімдерінің себебімен зерттей алатын адамдар білу керек. Бұл тағы да, кез-келген мәселені оны шешуге шамасы жететін адамға тапсыру керек деген, ұлы қағидаға дәлел болады. Және осы адамдардан бұрын ешкімге маңызды сұрақтарды шешуіне болмайды. Себебі ол адамдар басқаларға қарағанда дұрыс шешімге жақынырақ әрі қателерден де қаттырақ сақтанған. Бұл тағы да, естіген нәрсенің барлығын тарата берудің тыйым салынғанына (дәлел). Мұсылмандар, сөздерін айтудан алдын, олардың пайда әкелетіні не әкелмейтіні жайлы ойлануы тиіс» (“Тәфсир әс-Са’ди” 185).

Ал үмметтің жапылай мәселелерін талқылап, шешу құқығын өз арқаларына жүктеп алғандар, осы талдап жатқан аятымыздың түсу себебін біледі ме екен?! `Умар ибн әл-Хаттаб айтқан: «Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өз әйелдерін (сабақ беру ретінде) қалдырып қойған кезде, мен мешітке кірген едім, ал адамдар тастарды жерге лақтырып: «Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өз әйелдерімен ажырасты», – деп отырған. Сонда мен мешіт есіктерінің жанына тұрып, қатты дауыспен айқайладым: «Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өз әйелдерімен ажыраспады!». Осыдан кейін «Оларға (мұсылмандарға) қауіпсіздік пен төніп тұрған қауіп-қатер жайлы хабар жеткенде, оны жан-жаққа таратады» аяты түсті» (Муслим 1479).

Егер Аллаһ Тағала пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мүміндер аналарымен ажырасуын талқылап, таратуды «қауіпсіздік» пен «қауіп-қатер» мәселелеріне жатқызса, онда джиһад, тәкфир, басшыларға қарсы шығу және т.б. мәселелер бұған тіптен, ең тікелей қатысы бар екенінде, еш күдік жоқ.

Міне осылай, белгілі мәселелерді, Аллаһ оларды сол істерде жауапты еткен адамдарға тапсыру жолымен үмметіміздің сәләфтары жүрген! Хишәм ибн `Уруә айтқан: «Мен ешқашан әкемнің өз пікіріне сүйеніп бір нәрсе жайлы сөйлегенін естімедім!  Кейде одан бір нәрсе туралы сұрағанда, ол: «Бұны басшы шешеді», – деп жауап берген» (Ибн ‘Абдуль-Барр в «аль-Джами’» 2059).

Егер бұны, Мединанң атақты жеті фақиһтерінің бірі болған, `Уруә ибн Хишәмның өзі айтып жатса, онда біздің уақыттағы Аллаһ оларға тапсырмаған істерді өз арқаларына жүктеп алған надан жастар туралы не айтсақ болады?!

Әбу Һурайра жеткізген хадисте, пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Расында, адамдарға сондай бір уақыттар келеді. Ол кезде (адамдар) өтірікшілерге сеніп, шыншылдарға себейтін болады; аманатшылдарға күдіктеніп, опасыздарға (аманаттарын) тапсыратын болады және сөз рууәйбидәға беріледі». Адамдар: «Ал рууәйбида деген кім?», – деп сұрайды. Сонда пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Ғаламдық (глобальды) істер жайлы сөйлейтін ақымақ!», – деді (Ахмад 2/291, Ибн Мәджәһ 4036. Хадистің сенімділігін хафиз Ибн Хаджар, хафиз Ибн Кәсир, шейх Ахмад Шәкир мен шейх әл-Әлбәни растаған).

Ал енді біз, көптеген рууәйбидалардың ғаламдық істер жайында сөйлеп жүргеніне куә емеспіз бе?!

Осы жерде бір сұрақ туындайды: Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Ахырет күнінің жақындау белгілері туралы хадистерді не үшін айтқан, әрі олардың мағынасы не?

Ғалымдар бұның даналығын былай түсіндірген:

Біріншіден: Ахырет күнінің белгілері туралы хадистер, мұсылмандар оған дайын болулары үшін айтылған;

Екіншіден: пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) атап өткен нәрселер, міндетті түрде орын алатынына қарамастан, бәрі-бір де олардан аулақ болу үшін айтылған (“әл-Мууафақат” 2/450).

Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) тағы айтқан: «Адамдардың алдында (үш адамнан басқа) ешкім сөз сөйлеймейді: мұсылмандардың басшышы (әмир), әмирдің бұйрығымен келген кісі және өзін (жұрт алдында) көрсеткісі келіп жүрген адам» (Ахмад 6661, Әбу Дәуд 3665, Ибн Маджәһ 3753. Хадистің сенімділігін хафиз әл-Хайсәми, хафиз әл-‘Ирақи, имам әс-Суюты, шейх Ахмад Шәкир, шейх әл-Альбани мен шейх Шу’айб әл-Арнаут).

Имам әл-Мунәуи былай деді: «Адамдардың алдында (үш адамна басқа) ешкім сөз сөйлейді» дегеннің мағынасы: адамдарға өсиет айтып, фәтуә  бермейді. Әт-Тыби айтқан: «Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) «сөз сөйлемейді» деген сөздері тыйымды білдірмейді, бірақ аталған адамдардан басқа біреулердің осылай жасайтынын теріске шығаруды білдіреді» (“Фәйдул-Қодир” 6/587).

Тыйым салудың себебі анық болды, өйткені адамдар, әсіресе мұсылмандарға қиссаларменсөз айтып, маңызды мәселелер жайында сөйлейтіндер (қуссас), үлкен бүлік туғызып мұсылмандар арасындаға бөлінушілікке себеп болып табылады. Осы себеппен, басшылардың қатарынан болған сахабалар кез-келген біреуге үмметіке сөз айтып шығуға рұқсат етпеген.

`Амр ибн Динәр айтқан: «Бір күні Тәмим әд-Дәри деген сахаба `Умар ибн әл-Хаттабтан адамдар алдында сөйлеуге рұқсат сұрады, алайда `Умар рұқсатын бермей қойды. Сосын ол тағы да сұрады, бірақ `Умар қайтадан рұқсат бермеді. Ал Тәмим одан үшінші рет сұраған кезде, `Умар: «Егер қаласаң», – деді де, өз мойнынан қолымен өткізді» (әт-Тәбәрани “әл-Кәбир” 2/49, әт-Туртуши «әл-Хауәдис уәл-бада’» 109. Хафиз әл-Хәйсәми бұл хабардың жеткізушілері Бухари мен Муслимнің жеткізушілері болып табылатынын айтқан. Қараңыз: “Маджма’у-ззәуәид” 1/189).

Хафиз әл-`Ирақи былай деген: «Әрқайсысы шыншыл әрі лайықты сахабалардың қатарынан болған кісіге, тыйым салған `Умардың бұл ісіне назар аударшы! Таби`индерден немесе олардан кейін келген адамдардың ішінен Тәмимге тең келетін біреу бар ма?!» (“Тәхзир әл-хәуәс” 223).

Әбу `Амир әл-Хузани айтқан: «Бір күні мен Му`ауия ибн Суфьянмен бірге қажылық жасауға аттандым, сонда біз Мекке қаласына жетіп қалғанда, оған Бәну Маһзум тайпасынан шыққан бір қиссашы Меккенің тұрғындарына түрлі қиссалар айтып жүргені туралы хабар жетеді. Сонда Му`ауия оны шақырсын деп біреуді жібереді, сосын ол адамды ертіп келгенде, ол оған былай деді: «Саған бұны жасауға әмір етілді ме?». Ол : «Жоқ»,- деді. Му`ауия: «Онда менің рұқсатымсыз адамдар алдында сөз сөйлеуге сені не итермеледі?», – деп сұрады. Сонда әлгі кісі: «Біз, Аллаһ үйреткен білімдерді таратып жүрміз!», – деп жауап берді. Сонда Му`ауия оған былай деді: «Егер де мен осы жерге ертерек келгенімде, онда сенің денеңнің бір жерін кесіп алар едім!» ( әл-Хаким “әл-Мустәдрак” 1/128, Ибн Наср  “әс-Сунна” 51. Иснад хасан).

Шейх Солих әл-Фәузан айтқан: «Жәһил (надан) мен білім іздену жолына жаңадан түскен адамдар иджтиһад жасай алмайды, әрі бұл оларға рұқсат етілмеген! Және бұндай адам дұрыс айтса да, қателессе де өз иджтиһадының себебімен күнәһар болады, өйткені олар өздері жауапты болмаған іспен айналысты!» (“Иннә һәзә әл-‘илм дин” 32).

Осыдан кейін, ислам үмметінің ғаламдық (жалпылай) проблемаларын талқылап, шешуді өз мойнына алғандардан сұрағымыз келіп тұр: «Сендер ғалымсыңдар ма, әлде мұсылмандардың басшыларысыңдар ма?! Қауіпсіздік пен қауіп-қатердің мәселелерін шешуде, Аллаһ оларды жауапты еткен адамдардың қай санатына жатасыңдар?!».

Ал егер сендер: «Бұны біз, замандас басшыларының барлығы – діннен қайтқан (муртадд), ал ғалымдар – сатқын болып кеткендіктері үшін жасап жүрміз», – деп жауап берсеңдер, онда бұның өзі де сендерге, ол туралы шешім қабылдауға шамаларың жетпейтін нәрселерді, арқаларына жүктеп алуға құқық бермейді! Бұл жағдайда, егер қазір шынымен де сендер айтқандай, басшылары – муртадд, ал ғалымдары – сатқын болып кеткен заман болса, онда сендер үмметтің басшылары мен ғалымдарының орнын өздерің толтырмақ ойларың бара ма?!

Енді, егер қазір шынымен де, сендер айтқандай уақыт болса, одан Аллаһ сақтасын, онда `Абуллаһ ибн `Амр жеткізген белгілі хадисі бойынша амал етуіміз керек. Бір күні, сахабаларының арасында отырған Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бүлік (фитна) туралы айта келіп, былай деді: «Қашан, адамдардың өз келісімдерін бұзатынын, сенімділіктен айырылғандарын және осындай болып кеткенін көрсең», – деп  саусақтарын бір-біріне кіргізді. Сонда `Абдуллаһ тұрып, пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жақындап, одан: «Сол кезде мен не істейін?!», – деп сұрады. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай жауап берді: «Өз үйіңде отыр, тіліңе байқап (сөйле) де, қайтарған нәрселеріңді қалдыр. Және өзіңе қатысты істермен айналысып, жалпылай (ғаламдық) істерді таста!» (Ахмад 2/212, Әбу Дәуд 4342, Ибн Мәджәһ 3957, әл-Хаким 4/525. Хадистің сенімділігін әл-Хаким, әл-Мунзири, әл-‘Ирақи, әз-Зәһаби, әл-Мунауи, Ахмад Шәкир, әл-Әлбәни мен Шу’айб әл-Арнаут растаған).

Міне бұл, қазіргі күндері, шынымен де ол туралы Аллаһтың алдында сұралатын өздері мен отбасыларын ұмытып, жалпылай істермен айналысып жүрген  адамдардың әрекеттеріне толығымен қайшы келетін, пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) әмірлерінің бірі болып табылады: «Және өзіңе қатысты істермен айналысып, жалпылай (ғаламдық) істерді таста!».

Әрі соңында, әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мақтаулар болсын!

Комитет:  «Бұл қастандық – күнә, жиіркенішті қылмыс, қиянаттың көрінісі, сатқындық және адамдардың өмірі мен мүлкіне қол сұғылмаушылыққа, сондай-ақ қоғамдық қауіпсіздік пен тұрақтылыққа қатысты діни тыйымдарды бұзу болып табылады», – деп шешті.

Мұндай қылмысты бойын жеккөрушілік, қиянатшылдық, көреалмаушылық, әділетсіздік, дұшпандық және өмір мен игілікке деген жиіркеніш баулап алған пасық қана істей алады. Мұсылмандар бұл қылмыстың тыйым салынғандығы, жиіркеніштілігі және өте үлкен күнә екендігі жөнінде бірауызды пікірді ұстанады, ал осы және осы сияқты қылмыстарға тыйым салынғандығына нұсқайтын Құранның аяттары және хадистер өте көп және аян.

Осыдан шыға келе, Комитет бұл қылмысқа тыйым салынатындығы жөнінде шешім шығарады,  әйгі (жаман) ағымдарға,  бұзақы идеялық көзқарастарға және опатқа соқтыратын бағыт-бағдарларға ілесуден сақтану керектігін ескертеді, өйткені егер адам жамандыққа үндейтін өз нәпсіне ерік берсе, ол оны опат болуға жетектейді. Тұла бойын жеккөрушілік баулап алған адамдар осы әрекеттерде өздері үгіттеп жүрген жақсаруға деген шақырулары түріндегі өздерінің мақсаттары мен қалауларын іске асыруға мүмкіндік табады.  Ал осы қопарғыш элементтер туралы бір нәрсе болса да білген әрбір адам, олар туралы құзырлы органдарға мәлімдеу керек.

Құранда  Аллаһ адамдарды жамандыққа шақыратындардан және жер бетінде бұзақылық пен пасықтық жасап-таратушылардан сақтануды ескертті. Аллаһ Тағала айтты: «Аллаһ және Елшісімен соғысқандардың және жер жүзінде бұзақылық жасап жүргендердің жазасы – өлтірілулері, не асылулары, яқи, қол-аяқтарының қиғашталып кесілулері немесе жерден айдалулары. Бұл – олардың дүниедегі жапасы. Және олар үшін Ахиретте ірі азап бар…» (Мәида сүресі, 33-аят)

Аллаһ Тағала сондай-ақ: «Адамдардан кейбіреулерінің дүние тіршілігіндегі сөзі өзіңді таңырқатады да, Аллаһты жүрегіндегісіне айғақ қылады. Ол – өте сотқар қаскүнем. Қашан беті бұрылса, жер жүзінде сотқарлық істеуге, сондай-ақ егінді, малды жоқ етуге тырысады, ал Аллаһ жауыздықты жақсы көрмейді. Ал қашан оған: «Аллаһтан қорық!» – делінсе, оның паңдығы ұстап, өзін күнәкар етеді. Оған тозақ жетеді[1], нендей жаман орын», – деді.  (Бақара сүресі, 204-206-аяттар)

Біз Оған ғана мадақтар айтылатын және Одан ғана дұға тілейтін Аллаһ Тағаладан бейтбіт тұрғындарға қастандық қылатындарды әшкерелеуін, бізден және барша мұсылмандардан зұлымдықтын бетін бұруын, осы және өзге де мұсылман елдерін барша жаман және қайтарылатын нәрселерден қорғауын және біздің мұсылман  әмірлерімізге сондай-ақ барлық мұсылман мемлекеттерінің әмірлеріне адамдар мен мемлекеттерге пайда беретін амалдар жасауға көмектесуін жалбарынып сұраймыз. Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және сахабаларына Аллаһтың сәлемі мен игілігі болсын.

Ең ірі діндарлар Комитетінің Кеңесі

“Құрметті шейх, біз кәпір елінде өмір сүреміз әрі бүлінушілік те көбейіп жатыр, осы (Сауд Арабиясы) елінің ғұламалары туралы адамдардың ашық тіл тигізудерін жиі еститін болдық. Олар үлкен ғұламалар туралы: «Үлкен жұмысшылар(кибар ‘умаля)» дей келе, ғұламаларды жағымпаз деп кінәлайды. Тіпті, олардың арасында ғұламаларды күпірлікте айыптайтындары да бар, сондай-ақ олар зәбірлеуші залымдарға көмектеседі дейді. Осындай пікірлерді қалайша дұрыстасақ болады және оларды қалай теріске шығаруға болады?”

Шейх Салих әл-Фаузанның жауабы:

“Ондай сөздер бұл елдің ғұламаларына еш зиянын тигізбейді! Осы сөздер оларды айтқандардың өздеріне зиянын тигізеді және арқалаған жүктері өздеріне қарсы айналып қайтады! Сіздерге олардың күнә мен жамандыққа батып кеткендеріне қызғанудың еш қажеті жоқ және олар үшін қайғырмаңыздар! Аллаһ Елшісі, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, туралы бұдан да жаман сөздер айтылғанан еді. Адамдар оны сиқыршы, жынды(мәджнун), өтірікші деп айтқан. Сондықтан, бұндай сөздер – таңқаларлықтай нәрсе емес және еш уақытта бұл елдің ғұламаларына зиянын тигізбейді! Аллаһқа мадақ, бұл сөздер оларды айтқандардың өздеріне қарай күнә мен зиян болып қайтады, ал сіздер олардың сөздері үшін қайғырмаңыздар!”

http://www.sohari.com/nawader_v/fatawe/ … 3ulama.ram

Ақпарат көзі: salaf-forum.ru

Осы хадиске сүйене отырып, көптеген мұсылмандар жиһадтағы әскери әрекеттердегі айла мен сатқындық және опасыздық түсініктерін шатастырып алды. Бірақ та, Құран аяттары мен пайғамбар хадистерін дұрыс түсіну үшін, әсіресе осындай маңызды мәселелер жөнінде сөз болғанда, осы үмбеттің имамдарының сөзіне назар аудару қажет:

Къады Ийяд жоғарыда айтылған хадис жөнінде былай дейді: “ғалымдар осы хадис негізінде соғыста алдаудың мүмкін болған барлық түріне рұқсат, егер де келісімшарт (ахд) және қауіпсіздік кепілдігі (аман) сақталатын болса,- деген”. Қараңыз: “әл-икмал” 6/42.

Имам ан-Науауи айтқан: “ғалымдар егер де келісімшарт пен қауіпсіздік кепілдігі бұзылмайтын болса, соғыста кәпірлерді кез келген әдіспен алдауға болады деген бірауызды пікірде болған. Одан басқа жағдайда рұқсат берілмейді. Жалған айтуға үш жағдайда, соның бірі-соғыста, рұқсат екені хасан хадистерден белгілі.” Қараңыз: “Шарх Сахих Муслим” 12/45.

Ғалымдар жиі айтқандай, соғыстағы алдаудың да шегі бар. Мысалы, имам Ибн Джаузий фикх бойынша аса танымал “аль-Къауанинуль-фикъхия” кітабында былай деп жазған: “қауіпсіздік кепілдігін (аман) бұзу мен әскери айла арасындағы айырмашылық, қауіпсіздік кепілдігі дұшпанға сенімділік беретінінде. Ал, әскери айла -әскери құпияны жасыру бойынша шаралар болып табылады. Бұл шаралар жауды дұрыс ойдан жаңылыстырады және қарсыластары артқа шегінді немесе соғысудан бас тартты деген қате пікірде қалдырады. Бұл –аңдаусызда жаудың үстіне түсу үшін жасалынады. Әскери айла түрлеріне негізгі міндеттен жауды алдандыру мақсатымен, (қандай да бір әрекетті) сылтаурату, жау қатарына бүлік салу, торуыл ұйымдастыру, ұрыс барысында тактикалық шегіну және т.б. жатады. Ал, бұған мынадай шаралардың қатысы жоқ: өзін дұшпанының дінін ұстанатындай көрсету, дұшпанының сенімін пайдалана отырып, дұшпанының алдында шынайы кеңесші рөлінде болу, оларға опасыздықпен сазайын тартқызу. Барлық осы әдістерді қолдану кешірілмейді және ол сатқындық болып табылады.” Қараңыз: “Кашфу шубухат фи масаиль аль –ахд уаль-джихад ” 57.

Хафиз Ибн Абдуль-Барр: “имамдар опасыздық жасауға тыйым салынған деген бірауызды  пікірде”,-деп айтқан. Қараңыз: “ат-Тамхид” 24/233.

Имам Абу Бакр ибн аль –Араби: “мұсылмандармен соғысып жатқандарға да, соғыспағандарға да әділеттілік көрсету-парыз!”,-деген. Қараңыз: “Ахкамуль-Къуран” 4/288.

www.Salaf-forum.ru

Содан соң:

Шын мәнінде сөздердің ең жақсысы – Аллаһтың кітабы, ал ең жақсы жетекшілік – ол пайғамбарымыз Мұхаммедтің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) жетекшілігі. Амалдардың ең нашары – дінге жаңалық енгізу (бидғат), ал кез-келген бидғат – адасушылық. Ал әрбір адасушылық тозақта.

«Фиқхуль-уақи’» деген ұғымды «Нақты қалыптасқан жағдайды білу» деп аударуға болады. Бұл жаңадан ойлап табылған термин. Оны біреулер ғалымдардың ауызын жабу үшін: «Олар (ғалымдар) ол жақта (немесе бізде) қалыптасқан нақты жағдай жөнінде хабардар емес!», – деп қолданып жүргені де белгілі.

Бұл терминге үлкен ғалымдардың пікірімен келіспеген кез келген біреу жүгінеді. Өйткені, ол адам ғалымдардың сөзін білім арқылы теріске шығара  алмағандықтан: «Ол ғалымдар біздегі жағдайды білмейді ғой!» – деп айтуынан басқа шарасы қалмайды. Сөйтіп, ондай адам, өзінің қалыптасқан жағдай туралы  «керемет» хабардар екендігін алға тартып, білгенін істеуге рұқсат алады.

Шейх Хамад әл-Ансари: “Біздің заманымыздың ғалымдары нақты қалыптасқан жағдайды (уақи’) түсінбейді және білмейді», – дейтіндер бұл мәселеде қателеседі, және бұндай сөз рұқсат етілмеген!» («әл-Мәджму’» 2/584.)

Шейх Муқбиль: “Қалыптасқан жағдайды білу жайында ең білушілер – бүгіңгі күні басшалығында шейх ибн Баз және шейх әл-Әлбани тұрған Сүннетті жақтаушылар болып табылады!» – деген. (“Фадаиху уа насаих” 110)

Шейх Салих Али Шейхқа соңғы кезде кең таралған «фиқхуль-уақи’» термині туралы сұрақ қойылғанда, ол былай деп жауап берген:  “Бұл сөз тіркесі «фиқх» және «уақи’» деген екі сөзден құралады, және оның әрқайсысын біздің үмметіміздің саляфтары (алдыңғы бұыны) қолданған. Олар «уақи’» сөзін жеке қолданған, сондай-ақ «фиқх» сөзін де қолданған, мысалы, «фиқхуль-Китаб», «фиқху-Ссунна», «фиқхуль-акбар», яғни ‘ақида и т.с.с. Алайда, олар (бұл сөздер) бірге «фиқхуль-уақи’» сөз тіркесі түрінде қолданылмаған. Біздің үмметіміздің ғалымдары 14 ғасырдан бері «фиқхуль-уақи’» деп аталатын терминді пайдаланбаған, осының өзі бұл атаудың жаңалық енгізу екендігіне көрсетіп тұр. Ал Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Кез келген жаңалық енгізу – бидғат!»” – деген». (”Шарху масаилиль-джахилия” қысқартылған)

Сонда не, қажылық пен умраның үкімдерін Кұран мен Сүннеттен білетін ғалым, кедейлігіне байланысты қажылықты да умраны да өзі жасай алмағандығының себебінен, оларға басқаларды үйретуге құқығы жоқ па?!

Және де хайыз мәселелерінде нақты бір әйелге байланысты үкімді білу үшін ғалым нақты жағдайды (уақи’) білу мақсатында оны көріп шығып, сосын ғана оған байланысты пәтуа шығару керек деп ойласыздыр ма?!  Әлде оның өзінен шешім шығаруға қажетті барлық нәрселерді біліп алудың өзі жеткілікті ма? Надандар мен өз әуестерінің жетегінде жүргендердің дәйексіз сөздерін қабылдасақ, міне осындай көңілге қонбас, ақылға сыймас жәйттарға жетуіміз мүмкін.

Мәдинада өмір сүрген сахабаларға адамдар халифаттың түкпір-түкпірінен пәтуа алу үшін келетін еді, бірақ олардың ешқайсысы: «Сендер ол жерде не болып жатқанын білмейсіңдер ғой!» – деп айтпайтын.

Сондай-ақ  Ибн Таймия өзінің отанына ғана емес өзге де жерлерге байланысты пәтуалар беріп: “Мен – белгілі бір жердің адамы емеспін, Мен -Сүннеттің адамымын», – деген.  (“әл-Уқуду-ддария” 177)

Кез келген ақыл иесі қалыптасқан жағдайды білетін, бірақ шариғатты білмейтін адам еш уақытта өздігінше шешім шығара алмайтынын түсінуі керек. Олар жағдайдан шығу жолын өз ойынан шығармай, қалыптасқан жағдай туралы білімді (уақи) ғалымдарға жеткізіп, олардың шешімін күтуі қажет. Өйткені, Аллаһ қасиетті Құранда ан-Нахль сүресінің 43-аятында: «Егер білмесеңдер – білім иелерінен сұраңдар», – деп,   осылай істеуді бұйырып тұр. [1]

Өзге және бұдан да өзекті болған проблема – дінде надан болған адамдар өздерін надан деп сезінбей, ғалымдардан бас тартып, мұсылмандардың жаһандық проблемаларын шешуді өз мойындарына алатындығы. Ең көп зиян мен жамандықты дәл осындай өзінің білімді екеніне күмәнсіз сенген надандардың қабылдаған үкімдерінің салдары әкеледі.

Шейх Ибн ‘Усаймин былай деп айтқан екен: “Кейбір адамдар «фиқхуль-уақи’ді» ілімге енгізіп: «Қалыптасқан жағдай туралы білімге ие емес адам, білуші емес!» – деп айтады. Олар Пайғамбарымыз (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Кімге Аллаһ игілік қаласа, оны Ол дінде факих (дінде дұрыс түсінік иесі) қылады», – деген сөздерін ұмытқан.  Адам үшін діннің фикхын, дұрыс ғибадат жасауды, таухидті және ихласты білу – қалыптасқан жағдайды зерттеумен айналысудан, және қалыптасқан жағдай туралы білімді радио, қандай да бір парақшаларды оқу, немесе біреулердің жеткізген сөздері сияқты әлсіз және жалған көздер арқылы алудан, пәленше мен пәленше немен айналысып жүргенді зерттеуден жақсырақ! Фиқхуль-уақи’ шындығында – әуестерге еру! Және әрбір адам қалыптасқан жағдайды өзінше бейнелейді ”. (“Шарх Хилия талиб әл-‘ильм” 41)

Әсіресе осындай «өздігінен үкім шығарып сөйлеу» джихад мәселесіне де келіп тиді.

Мұсылмандар, айтыңыздаршы, бұл күрделі мәселелерді кім шешу керек?

Расында да, мұсылмандар қолына қару алып жасап жатқан істерінің барлығы джихад па? Расында да, тақия киіп қолына жайнамаз алған кез келген адам намазхан  ба?   Джихадта да, намаздағыдай, және ғибадаттың басқа кез келген түріндегідей, өзінің шарттары бар емес пе?

Имам әл-Бухари өзінің сахих хадистер жинағында бір бапты «джихадты жүргізудің, жаулармен бітімдесудің шарттары және осы шарттарды жазу туралы» деп атаған.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия: “Құран мен Сүннет джихадты жасау туралы бұйрықтарға  және оның артықшылықтарына толы. Алайда шариғатта заңдастырылған, Аллаһ және Оның Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұйырған джихадтпен, кейбір адасушылықтың жақтаушылары жүргізіп жүрген бидғат-джихаттың айырмашылығын білу қажет! Олар джихадты шайтанға бағынып жүргізуде, алайда өздері джихадты Рахманға бағынып жүргізудеміз деп ойлайды. Бұл – хауаридждердің, және солар сияқты өзге, исламның жақтаушыларымен соғысып жүрген, өз әуестерінің және діңге жаңалық енгізудің жақтаушыларының джихады сияқты!».  (“Раду ‘аляль-Ахнаи” 326)

Егер Ибн Таймия оның кезінде де бидғат-джихадты істеп жүргендердің болғанын атаған болса, онда біздің кезімізде қасиетті соғыс ұраңының астында орын алып жатқан жағдайлар туралы не айтуға болады! Және де мына сұраққа жауап беріңіздерші, өтініш: «Қай джихад – бидғат, ал қай джихад шариғатпен заңдастырылғанын кім анықтайды: шариғатты білушілер ме, әлде әскери істерден хабардар адамдар ма?»[2]

Өкінішке орай мұсылмандардың қанын төгумен байланысты мәселелерді еш қиналмай-ақ шешуге кірісіп жүргендердің көбінен нифас және хайыз кезіндегі қан жайында сұрасаңыз, олар жауап беруге қиналып: «Білетіндерден сұра», – дейді.  Ал бұл дүниеде мұсылманның қанынан құнды нәрсе бар ма?! Аллаһтың елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын): «Бұл дүниенің түгел опат болуы – иман келтірген адамның жазықсыз өлтірілуімен салыстырғанда, Аллаһ үшін маңызы төмен.» ( “Сахиху-ттарғиб” 3/202)

Шейх Салих әл-Фаузанға: “Кейбір студенттер ғалымдардың үнсіз қалуына өздерінің ренжуін білдіруде. Осы жөнінде не айтасыз?» – деген сұрақ қойылғанда, ол: «Кейде пайда үнсіздікте болады, ал кейде сөздерде болады, және ғалымдар пайда мен зиянға қарайды да, үнсіздік абзал болған кезде олар сөйлемейді, және сөз айту абзал болған кезде олар үнсіз қалмайды. Ал бір нәрселер орын алып жатса, бұл жөнінде кез келгенге айта беруге рұқсат етілмейді. Аллаһ айтқандай: «Қашан оларға аманшылықтан немесе хауіп-қатерден хабар келсе, олар оны жайып жібереді. Егер олар оны, Пайғамбарға не өздерінің іс басындағыларына ұсынса, олардан оның мән-жайын білер еді.» (ан-Ниса 4: 83).

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия: “Шындығында, жауабы – үнсіздік болған сұрақтар бар, шариғат белгілі бір нәрселердің міндетті, немесе бір нәрселердің харам екендігі туралы Ислам көтеріліп таралып кетпегенше айтпай кеткеніндей.[3] Және ғалым да ақиқатты жеткізуде және түсіндіруде осылайша істейді. Кейде ол белгілі бір нәрселерді түсіндіруді немесе жеткізуді тура келетін уақытқа дейін қалдырып қоюы мүмкін; Аллаһ кейбір шариғи нормаларды түсіндіруді пайғамбарымызда (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оларды түсіндіру мүмкіндігі пайда болған уақытқа дейін  қалдырып қойғандай!” (“Маджму’уль-фатауа” 20/58).

Әл-А’маш айтатын: “Үнсіздік – ол да жауап!” (Ибн Хиббан; “Раудатуль-‘уқаля” 170.)

О, мұсылмандар!

Ахлю суннаның атын жамылып, надандардың көз алдында бос және негізсіз дәйектермен ақиқатты теріске шығарып жатқан,  адасушылыққа жетелейтін адамдардан сақ болыңыздар.

Ибн әл-Қайим: “Өз әуестеріне ергендердің салты – Сүннетті жалғанмен теріске шығару болып табылады”, – деген. ( “Шифауль-ғалиль” 26)

Саляфтардың жолымен жүруді қаламай, белгілі бір жаңалыққа шақырушылардан аулақ болыңдар.

Ибн Таймия: “Дінге жаңалық енгізушілердің сипаты – салиқалы алдыңғы буынның (ас-саляфу-ссалих) ізінен ілесуден бас тарту болып табылады”, – деп айтқан. ( “Маджму’уль-фатауа” 4/155.)

Ал, өз әуестеріне ілесіп, өздерінің дүниетанымына сәйкес келетінмен ғана шектелетін адамдарға келер болсақ, бұл – оларға Аллаһ тағаланың дінін танытқызбайтын тәкапарлық болып табылады.  Құдіретті Аллаһ: «Жер жүзінде орынсыз түрде даңдайсынғандарды белгілерімнен бетін бұрып жіберемін», – деп ескертеді. (әл-А’раф 7: 146).

Суфьян ибн ‘Уяйна бұл аят жөнінде былай деді: “Бұл сөздердің мағынасы  – Аллаһ осындай адамдардан Құранды түсунуді тартып алатынында”. (Ибн Абу Хатим 2/239.)

О мұсылмандар, ахлю-Сунна ғалымдарын қадірлеңдер және олар Аллаһтың дініне және мұсылмандарға  ұлылықты, сондай-ақ күпірлік пен кәпірлер үстінен жеңісті бізден төмен емес мөлшерде қалайтынын біліңдер!

Сендерден өзгелер бас тартса да, ақиқатқа ілесіңдер, және әртүрлі партиялар мен жамағаттарды қолдаушылардың санының көптігіне әуестеңбеңдер.  Ибн Мас’уд: “Жамандықта жетекші болғаннан, игілікте ілесуші болған жақсы ”, – деп айтқан. (Ибн Абу Шайба 37188, Ибн Уадах 1/78. Иснады сенімді.)

Имам әл-Ауза’и айтатын: “Сенен барлық адамдар бас тартса да, саляфтардың ізімен жүр. Және адамдардың пікірінен аулақ бол, тіпті олар өздерінің сөздерімен оларды (өз пікірлерін) әдемілетсе де”. ( “аш-Шари’а” 1/193.)

Имам әл-Фудайль ибн ‘Ийяд: “Тура жолмен жүр, және саған құтылғандардың санының аздығы зиян тигізбейді. Және адасушылық жолдарынан сақ бол да, осы опат болғандардың санының көптігімен әуестенбе! ” ( “әл-Азкар” 238.)

1200 жыл бұрын өмір сүрген ғалым Юнус ибн ‘Убайд былай деген екен: “Біздің заманымызда кейбіреулердің Сүннетке шақырғаны тамсануға лайықты, бірақ одан да таң қалдыратыны – біреулер осы шақыруға жауап беріп, Сүннетті қабылдап жатқаны!” (Абу Ну’айм; “әл-Хилия” 3/21.)

Сол сияқты 1200 жыл бұрын өмір сүрген Имам Абу ‘Убайд әл-Қасим ибн Салям: “Сүннетке ілескен  қолына шоқ ұстағанға ұқсас. Және біздің кезімізде мұндай адам мен үшін Аллаһтың жолында қылыш сермегеннен жақсырақ!”  - деп айтқан. ( “Тарихуль-Бағдад” 12/410.)

Біз ең алдымен өзімізді өзіміз, кейін барлық мұсылмандарды да саляфтардың жолын ұстануға және Пайғамбарымыздың (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) жалғыз дұрыс болған жамағатында болуға шақырамыз! Осы жамағаттың басшылығында ол өзінің мирасқорлары болған – ғалымдарды қалдырды!

Және сөз соңында Әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақтар айтамыз! Пайғамбарымызға, оның отбасы мүшелеріне, сахабаларына және олардың ізінен шынайы ықыласпен ілескендерге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!

Материал «ад-да’уату-ссаляфия» сериясынының 1-бөлімінен (бірінші басылым), «Ғалымдар және олардың Исламдағы орны» еңбегінен алынды.

[2] Біздің кезімізде жас және діннен бейхабар болған мұсылмандардың джихад мәселесін ғалымдар емес муджахидтар шешу керек деген сөздерін жиі естуге болады. Дәлел ретінде олар имам Ахмадтың мына сөздерін келтіреді (олардың кейбіреулері бұл сөздерді хадис деп те айтады): “Егер адамдар бір мәселеде қайшылықта болса, онда шекаралас аудандардың тұрғындары (ахль ас-суғур) қандай пікірде екеніне қараңдар».

Алайда, «ахль ас-суғур» дегенде джихадта жүрген, немесе шайқастар болып жатқан орындарға жақын тұратын және қалыптасқан жағдай туралы көбірек хабардар болған ғалымдар түсініледі.  Джихад мәселелерін муджахидтардан оқып, сұрау керектігі туралы айтар болсақ, бұл – Аллаһ тағаланың: «Егер білмесеңдер, білім иелерінен сұраңдар», – деп (ан-Нахль 16: 43), муджахидтардан емес – ғалымдардан сұрауды бұйырған сөздеріне қайшы келеді.

[3] Ұзақ уақыт бойы көптеген тыйымдар орнатылмаған еді, және осыда Аллаһ Тағаланың даналығы бар еді. ‘Аиша айтатын: “Пайғамбарға (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) алғашқы түскен сүрелер – Тозақ пен Жәннәт жете суреттелетін сүрелер еді. Ал, адамдар Исламда орныққан кезде, бұйрықтар мен тыйымдар уахи етіліп түсірілді. Егерде алғашқы уахилар шарап ішуге тыйым салғанда, адамдар: «Біз ешқашан шарап ішуді қоймаймыз!» – дер еді. Егер алғашқы аяттар зина жасауға тыйым салса еді, онда адамдар: «Біз ешқашан зина жасауды қоймаймыз!» – дер еді. әл-Бухари 4993