Хижра жыл санауы бойынша 1409 жылы, мухаррам айының 12-нен 18-не дейін (1988 жылдың 24-тамызынан 30-тамызына дейін) әт-Таиф қаласында өткен Ең ірі ислам ғалымдарының  Комитеті Кеңесінің 32-сессия мәжілісі террористік актілердің орын алғандығы жөніндегі анықталған фактілері бойынша өткізілді. Бұл терактілердің салдарынан көп мұсылман және мұсылман емес мемлекеттерінде көптеген жазықсыз адамдар құрбан болды және қоғамдық мүлік пен қоғамдық мекемелердің жойылуы орын алды. Бұл келеңсіз уақиғаларға имандары пәс немесе тіпті иманнан жұрдай, нәпсілерін дерт және жеккөрушілік жаулап алған адамдар жауапты.

Үйлерді жару, қоғамдық мүлікті өрттеу, көпірлер мен туннельдерді жару, сондай-ақ ұшақтарды жару немесе басып алу қопарушылықтың осындай іс-әрекеттерінің мысалы  бола алады. Бірнеше алыс және жақын елдерде осындай қылмыстар жиі қайталанатындықтан және Сауд Арабиясы да басқа да елдер сияқты осындай қопарушылық іс-әрекеттерінің нысанасы болғандықтан, Ең ірі ислам ғалымдарының Кеңесі, ол іс-әрекеттер зиян тигізу немесе қоғамдық тыныштықты бұзу мақсатымен қоғамдық және үкіметтік мекемелерге немесе басқа бір нәрселерге қарсы бағытталғанына қарамастан, қопарушылық іс-әрекетімен айналысатын адамдарға ұстамды бастау бола алатын жазаны орнату мәселесін қарастыруды міндетті деп тапты.

Кеңес шариғат қағидалары жалпы алғанда бес міндетті нәрсені: нақты атап айтқанда  – дінді, өмірді, ар-намысты, ақыл-есті және мал-мүлікті – сақтап-қорғау міндетіне қатысты екендігі туралы ғалымдардың нұсқауларымен танысты. Кеңес мұсылмандардың өміріне, ар-намысына және мал-мүлкіне қол сұғу алапат қауіптермен қаншалықты қатерлі екендігіне, сондай-ақ қопарушылық іс-әрекет қоғамдық тыныштықтың бұзылуына, анархияға, бүлікке, мұсылмандарды үрейлендіруге және олардың мал-мүлкіне қауіп төнуіне әкелетіндігіне өзіне толық есеп береді.

Аллаһ Тағала, Оған мадақтар болсын, жазаларды қолдануды, олар арқылы қоғамдық және жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін,  заңдастырып, адамдардың дінін, тәндерін, өмірлерін, ар-намысын, ақыл-есін және мал-мүліктерін қорғады.  Аллаһтың мына сөздері осының түсіндірмесі болады: «Соның салдарынан Исраил ұрпақтарына: «Кім кісі өлтірмеген немесе жер жүзінде бұзақылық қылмаған[1]  біреуді өлтірсе, сонда шынайы түрде барлық адамды өлтіргенмен; және кім оны тірілтсе[2], барлық адамды тірілткенмен тең», – деп жаздық» (әл-Мәида сүресі, 32-аят).

Аллаһ Тағала былай деп айтты: «Аллаһпен және Елшісімен соғысқандардың және жер жүзінде бұзақылық жасап жүргендердің жазасы – өлтірілулері, не асылулары, яки қол-аяқтарының қиғашталып кесілулері[3], немесе елден айдалулары. Бұл – олардың дүниедегі жазасы. Және олар үшін Ақыретте ірі азап бар» (әл-Мәида сүресі, 33-аят).

Осы аяттарда аталған жазаларды қолдану қауіпсіздік пен тыныштықты қамтамасыз етуге және мұсылмандардың өмірі мен мал-мүлкіне қол сұғуға нәпсісі итермелеген кез келген адамды жүгендеуге кепілдеме береді.   Негізінде ғалымдар  қалалардың ішінде соғыс әрекеттерін жүргізудің басқа жерлерде соғыс әрекеттерін жүргізуден ешбір айырмашылығы жоқ дейді, өйткені Аллаһ Тағала: «…және жер жүзінде бұзақылық жасап жүргендердің …», – деді.

Аллаһ Тағала сондай-ақ: «Адамдардан кейбіреуінің дүние тіршілігіндегі сөзі өзіңді таңырқатады да, (ол) Аллаһты жүрегіндегісіне айғақ қылады. Ол – өте сотқар қаскүнем. Қашан беті бұрылса, жер жүзінде сотқарлық істеуге, сондай-ақ егінді, малды жоқ етуге тырысады, ал Аллаһ жауыздықты жақсы көрмейді» (әл-Бақара сүресі, 204-205-аяттар), – деді .

Аллаһ Тағала сондай-ақ: «Жер жүзі түзетілгеннен кейін[4] бүлікшілік қылмаңдар» (әл-Ағраф сүресі, 56-аят), – деп бұйырды.

Ибн Касир, Аллаһ оны рахымына бөлесін: «Аллаһ Тағала жер бетінде бұзақылық (жасауға) және ол (жер) түзетілгеннен кейін оған зиян тигізетін нәрселерді таратуға тыйым салады, өйткені егер алғашында істер дұрыс бағытта жүрген болса, ал кейіннен барлығы бұзылған болса, бұл Аллаһтың құлдары үшін ең зиянды болып табылады, сөйтіп Аллаһ Тағала бұған тыйым салды», – деді.

Әл-Қуртуби[5]: «Аллаһ Тағала, Оған мадақтар болсын, түзетуден кейін қандай болса да кез келген бұзақылық жасауға тыйым салды және бұл (үкім) барлық (адамдарға) қатысты», – деді.

Жоғарыда баяндалғандарға негізделіп және жоғарыда аталған іс-әрекеттер материалдық немесе өзге де мүдделер үшін соғысып жүрген жақтардың  іс-әрекеттерімен салыстырғанда анағұрлым қауіптірек екендігіне сүйене отырып, өйткені қопарушылық іс-әрекетпен айналысып жүрген адамдар қоғамдық қауіпсіздікті бұзуға, мұсылман үмметін қиратуға, оның сенім жүйесін жоюға және оны Раббымыз көрсеткен жолдан тайдыруға ұмтылып жатқандықтары себепті, Кеңес төмендегідей шешім шығарды:

1. Егер адамның қоғамдық қауіпсіздікке қауіп төндіргені: үйлерді, мешіттерді, мектептерді, ауруханаларды, көпірлерді, қару қоймаларын, сумен қамтамасыз ету көздерін және мұнай құбырларын немесе ұшақтарды жару яки басып алу және соған ұқсас іс-әрекеттер арқылы өзге адамдардың өміріне және жеке немесе қоғамдық мүлікке қарсы қастандық жасау жолымен қопарушылық іс-әрекетімен айналысып жүргені немесе жер бетінде бұзақылықты таратып жүргені шариғатқа сәйкес анықталса, күнәлі адам өлім жазасына лайықты.

Бұған осындай әрекеттерді істеп жүргені үшін күнәлі адам өлім жазасына лайықты болады деген жоғарыда келтірілген Құранның аяттары және қопарушылық іс-әрекетпен айналысып жүрген адамдар үлкен қауіп төндіретіндігі және қарақшылардан да көп зиян әкелетіндігі нұсқау бола алады.

Жеке адамды ғана өлтіру немесе тонау арқылы оған қастандық жасаған қарақшыға Аллаһ осындай жазаны бекіткен болса, онда көптеген жазықсыз адамдарға қайғы-қасірет тигізетін лаңкестер (терроршылар) оған тіпті лайық.

1. Бірінші тармақта айтылған жазаны қолданудан бұрын шариғат соттары тергеу органдары мен Жоғарғы сот тарапынан іске асатын дәлелдерді жинақтау жұмыстарын жүргізуі қажет.  Бұл өз парызымызды толық өтеу үшін, абай болудың  қажетті іс-шараларын  орындау үшін және бұл мемлекет қылмыстарды тергеуге және оларға жаза белгілеуге  байланысты шариғат бекіткен барлық рәсімдерді ауытқымай ұстанатынын көрсету үшін қажет.
2. Кеңес мұндай жазаның бекітілгендігі туралы бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жариялануы қажет деп есептейді.

Аллаһтың игілігі мен сәлемі Оның құлы және елшісі – пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және сахабаларына болсын.

Ең ірі ислам ғалымдары Комитетінің Кеңесі[6]

Ринат Абу Мухаммадтың Қазақстан түрмелерінде  орын алған оқиғаларға қатысты берген насихаты

Наиль Абу Салих хауариждер туралы

Сауд Арабиясы Корольдігі Ірі ғалымдар Комитетінің мәлімдемесі

Сұраушы былай деді: «Құрметті шейх, жихадқа деген  мұндай жеккөрушілік пен адамдарды оған қатыспауға ынталандыру қайдан (келуде)? Ислам үмметі жихадқа мұқтаж екендігі, ал дұшпандар оны қаламайтыны белгілі ғой. Біз неліктен олармен (дұшпандармен) келісеміз? «Турхибун»/ «қорқытыңдар»  (8:60) деген сөздің мағынасы қандай? Аллаһ сізге игілікпен қайырсын!»

Жауап:

» Біз жихадты жақсы көреміз, бірақ бұл жихад емес! Біз алдын да мұның жихад еместігін айтқан болатынбыз. Бұл қирату! Адамдарды қақысыз өлтіру жихад болып табылады ма? Ал кейде адам тіпті өзін өзі қақысыз өлтіріп жатады!   Бұл – жихад емес! Жихадтың өз ережелері, шарттары және қағидалары бар. Оған мұсылман әмірі шақырады және ол оған басшылық жасайды. Тіпті Бану Исраиль де өз пайғамбарына: «Біз Аллаһтың жолында шайқасуымыз үшін бізге патша тағайында» (2:246), – деп айтты. Олар соғысу үшін өздерімен өздері қаруланып шықпады, бірақ: «Біз Аллаһтың жолында шайқасуымыз үшін бізге патша, – яғни басшы, – тағайында», – деді. Олар мұны кімнен сұрады? Өздерінің пайғамбарларының біреуінен, әмірден!   Билік мәселелеріне қатысты жихад  әмірдің құзыры болып табылады. Ол – жихад жасауға бұйрық беруші және оны басқарушы. Ол әскерді мобилизациялайды, қару-жарақ дайындайды. Ал «қорқытыңдар» деген сөзге келер болсақ, бұл Аллаһтың дұшпандарына қатысты. «Аллаһтың дұшпанын қорқытыңдар» (8:60). Аллаһ мұсылмандарды немесе олармен келісімі барларды  (муахадин) қорқытыңдар деп айтқан жоқ. Аллаһ: «Аллаһтың дұшпанын және өз дұшпандарыңды қорқытыңдар», – деді. Ия.

Көру үшін сілтеме

Содан соң:

Балхаштағы оқиғаларды сөз етіп, осы оқиғалар орын алғанға дейін немесе орын алғаннан кейін олармен байланысты болғандардың барлығына айтпағымыз бар. Мейлі олар – бұл оқиғалардың қатысушылары, немесе осы уақиғаларды өздерінің көзқарастарының негізінде ашып көрсеткен БАҚ өкілдері, немесе олар – осы оқиғалардың барысын бақылылап отырған қарапайым Қазақстан азаматтары болсын. Мен осы мәселені қысқаша түрде, Құран мен Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетіне сүйеніп түсіндіргім келеді.

Тыңдау үшін сілтеме

Әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ, Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасы мүшелеріне және барлық сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!

Содан соң:

Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қайтыс болған соң кейбір мұсылмандардың зекет төлеуден бас тартқандығы және сахабалар халифа Әбу Бәкрдың басшылығымен олармен соғысқандығы көпшілікке жақсы мәлім. Алайда көптеген мұсылмандар, әсіресе орыс тілділері, зекет төлеуден бас тартқан сол адамдар діннен шыққан кәпір болып табылады және сол себепті Әбу Бәкр олармен соғысқан еді және сахабалардан ешкім оған наразы болмаған еді деп ойлайды.

Имамдардың арасында да осы оқиғаларға сүйеніп, осы санаттағы адамдар кәпір еді және зекетті қалдыру діннен шығаратын күпірлік болып табылады деп есептегендері бар еді.

Ал имамдардың көпшілігі егер адам зекеттің міндетті екенін теріске шығармаса, бірақ оны сараңдығы, салғырттығы т.б.с.с. себептермен төлемесе, ол ұлы күнә жасаған болады, бірақ кәпір болмайды деп есептеген.

Алайда осы тұста орыс тілді мұсылмандарды Әбу Бәкр мен оның кезінде зекет төлеуден бас тартқан адамдардың арасындағы орын алған оқиғалар туралы өзге де ғалымдардың пікірімен таныстырғымыз келеді.

Бұл оқиға аздап Әбу Хурайрадан (Аллаһ оған разы болсын) жеткен хадисте сүреттеледі. Ол былай деп баяндайтын: «Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өлгенде және Әбу Бәкр (Аллаһ оған разы болсын) халифа болғанда, ал арабтардың кейбіреулері күпірлікке түсе бастағанда, Умар Әбу Бәкрден: «Сен қалайша бұл адамдармен соғыса аласың?! Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Маған адамдар: «Лә иләһә илләллаһ», - деп айтқандарына дейін олармен соғысу бұйырылды, ал олар осыны айтса, онда менен өздерінің мал-мүліктері мен өмірлерін қорғаған болады, тек (белгілі бір амалы үшін мал-мүлкі мен өмірінен айыруға) қақылы болған жағдайдан басқа, ал жауапты ол Аллаһтың алдында береді» – деп айтты ғой» – деді. Әбу Бәкр бұған жауап беріп: «Аллаһпен ант етемін, мен міндетті түрде зекетті намаздан бөлетіндермен шайқасамын, өйткені мал-мүліктен зекет алу міндетті ғой! Аллаһпен ант етемін, егер олар Аллаһтың Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) беріп жүрген тіпті ешкісін беруден бас тарса да, мен олармен осы үшін шайқасамын!» – деді. Содан соң Умар: «Аллаһпен ант етемін, осы шешімді қабылдаған Әбу Бәкрдің (Аллаһ оған разы болсын) жүрегін Аллаһтың өзі ашты, ал мен бұл дұрыс шешім екендігін түсіндім!» – деді”. әл-Бухари 1399, 7284, Муслим 2/427.

Имам әш-Шәфи’и былай деген: “Аллаһтың Елшісінен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) кейін діннен шығушылық екі түрлі болған. Олардың біреулері – зекет төлеуден бас тартқандары, бірақ олардың діннен шыққан деп аталуының себебі діннен шыққандығы емес, алайда мойынсынудан бас тартқандығы болды!” Қараңыз: “Нихая әл-мутләб фи дирая әл-мәзхаб” 17/136.

Ал осы адамдар зекет төлемеунің себептеріне келер болсақ, олар әртүрлі болды. Олардың кейбіреулері олардан зекетті тек Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілілігі мен сәлемі болсын) ала алатын еді деп есептеді және осы пікірінде «Олардың малдарынан садақа ал, ол арқылы оларды тазартып, берекелендіру үшін» (әт-Таубә 9: 103) деген аятқа сүйенді.

Бұл аятта Аллаһ Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қатысты әмір етеді, бірақ бұл адамдар Құрандағы Аллаһтың әмірлері үш түрге: біріншісі – барлық мүминдерге, екіншісі – тек Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және үшіншісі – Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтылған, бірақ бүкіл үмметке де қатысты бұйрықтар болып бөлінетінін білмеді. Қараңыз: “Шәрх Сахих Муслим” 2/231, “әт-Таудых ли шәрх әл-Джәми’ әс-сахих” 10/232-233.

Олардың кейбіреулері зекетті тек сараңдықтарының себебімен ғана төлемеді, бірақ оның міндетті екенін теріске шығармаған еді. Имам әл-Джууәйни зекет төлемейтіндермен, кәпірлермен соғысқандай етіп емес, оларды мұсылман деп санап соғысатын деп айтатын және ол: «Олардың кейбіреулері тұтқынға түскенде: «Аллаһпен ант етеміз, біз иман келтіргеннен кейін кәпір болмадық, алайда біздің мал-мүлкімізді сараңдық қаптады», – деп айтатын», – деді. Қараңыз: “Нихая әл-мутләб” 17/136.

Хафиз Ибн Абдуль-Барр былай дейтін: “Сахабалар зекет төлемейтіндермен шайқасу рұқсат етілгендігі жөнінде бір ауызды келісімде болған, олар діннен шыққандармен соғысқанындай. Ал оларды (зекет төлеуден бас тартқандарды) діннен шыққан деп жалпы мағынада айтқан, өйткені олар зекет төлеуден ауытқыған еді және олардың: «Біз дінімізден бас тартпадық, алайда сараңдық бізді билеп алды», – дегендері белгілі». Қараңыз: “әт-Тамхид” 21/282.

Олардың кейбіреулері зекет төлегілері келетін, алайда тайпаларының басшылары оларды бұдан тосатын және төлемеуге үндейтін.

Имам әл-Хаттаби былай деген: “Білуге тиісті болғаны бұл - (Пайғамбардың өлімінен кейін) күпірлікке түскендер екі түрлі болғаны. Діннен шыққандардың бірінші түрі – бұл күпірлікке түсіп, өз дінін ауыстырғандары және бұлар – Әбу Хурайра олар туралы: «Ал арабтардың кейбіреулері күпірлікке түсті», – деп айтқандар. Бұл топ та екіге бөлінетін еді:

Олардың біреуі – бұл Бәну Ханифа тайпасынан шыққан жалған пайғамбар Мусайлимәның жақтаушылары және оның өтірік миссиясына иман келтіргендер. Сондай-ақ олардың арасында әл-Асуад әл-‘Анаси және басқа да Йемендіктер бар. Бұл топ негізінде Мухаммадтың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбарлығын теріске шығарып, пайғамбарлықты басқа біреуге теліді. Ал Әбу Бәкр (Аллаһ оған разы болсын) олармен шайқасты, содан соң Аллаһ олар арқылы Ямәмәда өлтірілген Мусайлимәны және Санъәда өлтірілген әл-‘Анасиді жойды. Және олардың көбі жойылды.

Олардан болған діннен шыққандардың тағы бір тобы намаз, зекет сияқты діннің т.б. әмірлерін қалдырып, жәхилиет кезіндегісіне қайта оралды. Олар Аллаһ Тағалаға үш мешіттен: Мекке мешітінен, Мәдина мешітінен және Бәхрайндағы Абдуль-Қайс мешітінен өзге жерде ғибадат етпеді…»

Содан соң әл-Хаттаби былай дейді: “Ал басқа санаттағылар – бұл намаз бен зекеттің арасын бөлгендер. Олар намаздың міндетті екендігін мойындады, бірақ зекеттің және оның мұсылман әміріне төленуінің міндетті екендігін теріске шығарды. Бұл санаттағылар – іс жүзінде бүлікшілер, алайда оларды сол кезде олай деп атамайтын, өйткені олар діннен шыққандардың жалпы тобына кіретін, сондықтан олар да діннен шыққандар деп аталды, өйткені діннен шығу бүліктен жаман. Ал бүлікшілермен соғысуға келер болсақ, ол Али ибн Әбу Талибтың кезінде басталды, өйткені оның кезінде бүлікшілер дербес топ болып, кәпірлермен араласпаған еді. Ал осыда Алидің бүлікшілермен соғысуға рұқсат етілген деген пікірінің дәлелі бар және осыда барлық сахабалардың бір ауызды келісімі де бар.

Зекетті төлеуден бас тартатындарға келер болсақ, олардың арасында оны төлегісі келгендер, алайда олардың тайпа басшылары оларды бұл пікірден ұстағандары да бар, мысалы, Бану Ярбу’ тайпасы. Олар зекетті жинап, оны Әбу Бәкрге жіберуді шешті, бірақ олардың тайпа басшысы Ибн Нууәйра оны олардың арасында бөліп тастады. Осы санаттағыларға қатысты келіспеушіліктер орын алды және Умарда да. Ал ол Әбу Бәкрге келіп, пікір алмасқан кезде, оған дәлел ретінде «Маған адамдар: «Лә иләһә илләллаһ», - деп айтқандарынша олармен соғысу бұйырылды, ал олар осыны айтса, онда менен өздерінің мал-мүліктері мен өмірлерін қорғаған болады, тек (белгілі бір амалы үшін мал-мүлкі мен өмірінен айыруға) қақылы болған жағдайдан басқа, ал жауапты ол Аллаһтың алдында береді» деген хадисті келтірді. Умар бұл хадистің сыртқы мағынасын ғана алып, олардың жалғасына және шарттарына назар бұрмаған болатын. Ал Әбу Бәкр оған зекет – бұл мүліктік құқық екендігін және қанды шарттарды орындау қорғайтынын айтып, кейін намаз бен зекеттің арасында қияс жасады. Және осыда намазды қалдырғанмен шайқасу – сахабалардың арасындағы бір ауызды келісілген пікір болғандығына нұсқау бар және осы себепті ол келіспеушілік болған нәрсені бір ауызды келісім болған нәрсеге қайтарды. Және Умардың жалпылама мәтінмен, ал Әбу Бәкрдің нақтылаушы қияспен дәлел етуі жалпылама нәрсе қияспен нақтыланады дегенге нұсқайды».

Кейін әл-Хаттаби былай деді: “Біз діннен шыққандар әртүрлі санатта болғанын түсіндірдік, мысалы Мусайлимәның пайғамбарлығы туралы мәлімдейтіндер және намаз, зекет сияқты Исламның өзге де рәсімдерін тастағандар. Бұлар – сахабалар оларды кәпірлер деп атағандар.

Ал зекетті төлемейтіндерге келер болсақ, олардың арасында діннің негіздерін орындайтындары бар еді және олар – діннің қақыларынан бір нәрселерді қалдырғандығы үшін діннен шыққандар деп аталғандардың құрамына кіргеніне қарамастан, дербес түрде (әлгі діннен шыққандардың тобынан бөлек) кәпір деп аталмайтын бүлікшілер.

Және «діннен шығу» (әр-ридда) деген тілдік мағынадағы сөз осыдан алдын істеп жүргенін тастап кеткеннің әрбіріне қатысты айтылады. Ал бұл адамдардың арасында мойынсұнудан бас тарту және парыздан (зекеттен) өзін ұстап қалу көрініс тапты, сондықтан олардан діндегі мақтаулы атау алып тасталды және олар іс жүзінде діннен шыққандар және осылай деп лайықты түрде атанғандармен бірге болғандығы үшін жаман ат телінді.

Егер біреу: «Сен зекетті қалдырған осы адамдардың үкімін бүлікшілер деп түсіндірдің, ал сен біздің заманымызда да мұсылмандардың бір тобы зекеттң парыз екендігін теріске шығарса және оны имамға төлемесе, олардың да жағдайы бүлікшілердің жағдайындай болады деп есептейсің бе?» – десе, оларға жауап былай болмақ: «Жоқ, өйткені кім біздің заманымызда зекеттің парыз екендігін жоққа шығарса, мұсылмандардың бір ауызды келісімі бойынша кәпір болады! Ал олар мен бұлардың арасындағы айырмашылық, олар өз жағдайы үшін ақтауға лайық болды және олармен соғысу мұндай оқиғалар олардың кезінде олардан бұрын орын алмағандығы себебімен қан төгу үшін емес, оларға парыз болған нәрсені бергізу үшін болды. Олар шариғат өзгеріп тұрған, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қайтыс болған және кейбір адамдар діннің үкімдері жайлы білмеген кезге жақын болды. Олар енді ғана Исламды қабылдағандар еді және оларда түсінбеушіліктер болды, сол себептен де олар ақтауға лайық еді, мысалы, Аллаһтың «Иман келтіріп, ізгі іс істегендерге, қашан олар сақтанса, сене отырып игілік істесе, тағы сақтанып сенсе, сонан соң сақтанып жақсылық істесе, жегендері күнә емес» (әл-Мәида 5: 93) деген сөздеріне сүйеніп, шарап ішуді халәл деп санаған сахабалар сияқты. Олар: «Біз шарап ішеміз, бірақ Аллаһқа сенеміз, ізгі амалдар жасаймыз және Аллаһтан қорқамыз», – деп айтатын. Ал біздің кезімізде Ислам таралды және орнықты және зекет төлеу міндеті баршаға, яғни ғалымдарға да бейхабарларға да мәлім, сондықтан да біреу зекет міндетті емес деген қандайда бір түсінумен ақтала алмайды». Қараңыз: “Мә’алим әс-Сунән” 2/4-9.

Жоғарыда аталғандардың барлығы бізге неліктен зекет төлеуден бас тартқандар діннен шыққандардың қатарында аталғанын және олардың олардың зекет төлемеунің себептері қандай болғанын түсіндіріп береді.

Енді, Аллаһтың рұқсатымен, бұл мәселеде зекет төлеуден бас тартқандарды кәпір деп есептегендердің басты дәлеліне көшеміз, ал бұл – Әбу Бәкрдің осы адамдарға олармен шайқасудан кейін олар: «Біз зекет төлейміз!» – дегенде былай деп айтқан сөздері: «Сендер біздің тарапымыздан өлтірілгендер Жәннәтта, ал сендердің тараптарыңнан өлтірілгендер Тозақта деп күәлік бергендеріңе дейін біз оны сіздерден қабыл етмейміз!» Әбу ‘Убәйд «әл-Әмуәл» 196.

Ғалымдар бұл дәлелге белгілі бір мұсылман туралы Тозақпен куәлік ету, оның кәпір болғанына бірден нұсқай қоймайды деп жауап береді. Бұған мысал – Әбу Хурайрадан жеткен мына белгілі хадис. Ол былай деп баяндайтын: «Бірде Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Уа, Аллаһтың елшісі! Бір әйел түнгі намаздарын орындайды, күндіз ораза ұстайды, садақа береді, бірақ ол көршілеріне тілімен зиян тигізеді» – деп айтылды. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Онда игілік жоқ, ол Тозақ тұрғындарынан!» – деді. Оған: «Ал өзгесі тек парыз намаздарды ғана орындайды және кедейлерге тек құрғақ сүт ғана береді, бірақ ешкімге зиян тигізбейді», – деп айтылды. Ол: «Ол Жәннәт тұрғындарынан!» – деді». әл-Бухари “әл-Әдабуль-муфрад” 119, Ибн Хиббән 2554, әл-Хаким 4/166. Хадис сахих. Қараңыз: “әс-Сильсилә әс-сахиха” 190.

Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) уахи негізіндегі бұл әйел туралы ол Тозақта деген куәлігі оның кәпір екендігіне нұсқамайды ғой! Ал мағына – бұл әйел Тозаққа кәпір болғандығы үшін емес, өзінің жаман мінезі үшін және адамдарға өз тілімен зиян тигізгендігі үшін кіретінінде!

Анықтық үшін имамдардың сөздерін келтіреміз:

Имам Ибн Қудама Әбу Бәкрдің «Сендер біздің тарапымыздан өлтірілгендер Жәннәтта, ал сендердің тараптарыңнан өлтірілгендер Тозақта деп күәлік бергендеріңе дейін біз оны сіздерден қабыл етмейміз!» деген сөздеріне қатысты былай деген: «Сахабалардан ешкім мұны сөкпеді, бұл олардың (зекет төлеуден бас тартқандардың) күпірлігіне нұсқайды. Бірақ мұның бір жағы – Умар және басқа сахабалар алғашында олармен соғысудан тосылғанында, ал егер олар олардың күпірлігінде мығым сенімде болғанда, бұдан тосылмас еді. Алайда кейін олар олармен соғысу туралы пікірде келісімге келді, ал олардың күпірлігі туралы айтар болсақ, ол осының барлығын жоққа шығарудың негізінде қалды. Өйткені зекет бұл – оны қалдыру адамды жәй қалдыру үшін кәпір етпейтін, мысалы қажылықты қалдыру сияқты, діннің тармағы ғой. Ал егер адам зекетті қалдырғандығы үшін кәпір болмаса, ол онымен осы үшін соғысқандығы себебімен де кәпір болмайды, бүлікшілермен шайқасу осылай болған сияқты. Ал Әбу Бәкр бұл сөздерді жолдаған адамдарға қатысты айтар болсақ, бұл жерде сөз оның парыз екендігін теріске шығарушылар туралы болуы ықтимал, өйткені олардың: «Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) дұғасы біз үшін рахмет еді, ал Әбу Бәкрдің дұғасы біз үшін рахмет емес, сондықтан біз Әбу Бәкрге зекет бермейміз», – деп айтқаны жеткізіледі. Ал бұл олар зекетті Әбу Бәкрге төлеуді теріске шығарғандығына нұсқайды. Және бұл – нақты ситуация және Әбу Бәкр осы сөздерді нақты кімге айтқаны белгісіз, өйткені сөз діннен шыққандар туралы болуы мүмкін, немесе зекеттің парыз екендігін теріске шығаратындар туралы болуы мүмкін, немесе басқа нәрсе туралы да болуы мүмкін ғой. Сондықтан да бұған тартысты мәселеде сүйенуге болмайды, өйткені Әбу Бәкр мұны олар ауыр күнә жасағап, тәубе етпей өлгендігі себепті айтты деп те түсінуге болады. Және осы себепті де ол олардың сырттай жасағандарының негізінде олар үшін Тозақ туралы айтты, тура сол сияқты өлтірілген муджәһидтер туралы да олар Жәннәтта деп айтқанындай. Қалай болғанда да, мұны Аллаһ біледі. Ал Әбу Бәкр бұл адамдар мәңгі Тозақта деп тұжырымдамады. Біреу туралы Тозақпен куәлік беру оның ол жерде мәңгі қалатынына нұсқамайды. Мұның үстіне Пайғамбар да (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оның үмметінен болған адамдар Тозаққа кіреді, ал содан соң Аллаһ оларды ол жерден шығарып, Жәннәтқа кіргізеді деп хабарлады”. Қараңыз: “әл-Муғни” 4/11.

Осы жерде кейбір адамдар істеп жүрген бір нәрсеге назар бұрғымыз келеді, ал бұл Ибн Қудамә сөздерінен үзіп алынған цитата: «Әбу Бәкр осы адамдарға олармен шайқасудан кейін олар: «Біз зекет төлейміз!» – дегенде былай деп айтқан сөздері жеткізіледі: «Сендер біздің тарапымыздан өлтірілгендер Жәннәтта, ал сендердің тараптарыңнан өлтірілгендер Тозақта деп күәлік бергендеріңе дейін біз оны сіздерден қабыл етмейміз!» Сахабалардан ешкім мұны сөкпеді, бұл олардың (зекет төлеуден бас тартқандардың) күпірлігіне нұсқайды«.

Бірақ іс жүзінде біз имам Ибн Қудамә бұл сөздерден кейін бұл мәселені түсіндіргенін және басқа пікірді абзал көргенін көреміз.

Имам әл-Бухути былай деген: “Әбу Бакрден жеткізілген «Сендер біздің тарапымыздан өлтірілгендер Жәннәтта, ал сендердің тараптарыңнан өлтірілгендер Тозақта деп күәлік бергендеріңе дейін біз оны сіздерден қабыл етмейміз!» деген сөздер зекеттің парыз екендігін жоққа шығарып, оны төлеуден бас тартқандар және сол себепті (басқа да) діннен шыққандарға телінгендер туралы айтылған болуы ықтимал. Бәрібір біреу туралы Тозақпен куәлік беру ол туралы күпірлікпен куәлік беру дегенді білдірмейді, дәлел болып (Тозаққа кіретін) бұл үмметтің күнәхарларының жағдай табылады”. Қараңыз: «Кәшәф әл-қана’» 2/258.

Сондай-ақ имам Ибн Муфлих те, зекет төлемейтіннің үкімін түсіндіріп және Әбу Бәкрдің талқыланып жатқан сөздерін келтіріп, былай деді: «Бұл жерде осы зекеттің парыз екендігін теріске шығаратындарға қатысты болуы ықтимал, басқаша да болуы мүмкін, бірақ қалай болғанда да мұны тартысты мәселеде (дәйек) ретінде пайдалануға болмайды!” Қараңыз: «әл-Мубди’» 2/402.

Сөйтіп, имамдардың бұл сөздері мұсылмандардың қандай да бір тобымен соғысуға деген рұқсат, олардың күпірлігіне нұсқамайды, сол сияқты өлім жазасымен жазалау да жазаға тартылғанның күпірлігіне нұсқамайды. Бұған мысал ретінде зина жасаған адамды өлім жазасымен жазалауды келтіруге болады.

Сондай-ақ мусылмандардан біреу Тозақта деген сөз де оның кәпір екендігіне нұсқамайды.

Қалай болғанда да, Әбу Бәкрдің сөздерінде шүбә (анық еместік) бар және бұл деректі тартыс болған мәселеде дәлел келтіру дұрыс болып табылмайды, мұның үстіне зекетті төлемеу мәселесіне оралар болсақ, онда күштілеу пікір болып мұның Исламнан шығаратын күпірлік болып табылмайтындығы табылады.

Және бұған дәлел бұл пікірді ұстанатын көпшілік ғалымдардың пікірі емес, ал Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мына тікелей айтылған хадисі: «Қиямет күні зекеті берілмеген кез-келген байлықтың иесі үшін сонысынан міндетті түрде оттан болған тіліктер жасалады да, оларды Тозақ отында қыздырып, оның жанбастарын, маңдайын және арқасын ұзақтығы елу мың жылға тең болған Күннің барысында жүргізілетін құлдар үстінен Сот бітпейінше күйдіреді. Содан соң оған оның не Жәннәтқа, не Тозаққа жолы көрсетіледі». Муслим 987.

Шейх Ибн Баз басқарған Тұрақты Комитеттің ғалымдары бұл хадис жөнінде былай деп айтқан: «Егер ол (зекет төлемеуші) кәпір болғанда еді, ол (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «…оған оның не Жәннәтқа, не Тозаққа жолы көрсетіледі», – деп айтпас еді, өйткені кәпірде Жәннәтқа барар жол жоқ!» Қараңыз: “Фәтауә әл-Ләджнә” № 6147.

Шейх Ибн Усәймин былай дейтін: “Зекет мұсылмандардың бір ауызды келісілген пікірі бойынша міндетті болып табылады! Ал кім оның міндетті екендігін теріске шығарса, күпірлікке түсті, тек егер сөз Исламды енді ғана қабылдаған адам немесе білім мен ғалымдардан алыс болған көшпенді туралы болып жатпаса ғана, мұндайда ол ақтауға лайықты болады. Алайда мұндай адамды оқыту керек, ал білімнен соң ол оның міндеттілігі жайында қасарысып тұрып алса, онда ол діннен шыққан кәпір болады. Ал зекетті сараңдығы немесе салғырттығы себепті төлемейтінге келер болсақ, ғалымдардың арасында бұған қатысты келіспеушіліктер бар. Олардың кейбіреулері: «Мұндай адам кәпір», – деп айтатын. Бұл – имам Әхмәдтың да бір пікірі. Ғалымдардың арасында «Мұндай адам кәпір болып табылмайды» дейтіндер де бар және бұл дұрыс пікір болып табылады. Алайда мұндай адам ұлы күнә жасаған болады. Ал мұндай адам кәпір болмайтындығына дәлелге келсек, бұған Әбу Хурайрадан жеткен, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) зекет төлемейтіннің жазасын атап кетіп: «Содан соң оған оның не Жәннәтқа, не Тозаққа жолы көрсетіледі», – деген хадисі нұсқайды. Ал егер зекет төлемеген адам Жәннәтқа барар жолды көре алатын болса, онда ол кәпір болып табылмайды, өйткені кәпір Жәннәтқа апарар жолмен жүрмейді! Алайда сараңдығы және салғырттығы себепті зекет төлемейтін адам ұлы күнә жасайды, бұл туралы Аллаһ Тағала былай деп айтқанындай: «Аллаһтың кеңшілігінен өздеріне берген нәрселеріне сараңдық істегендер, сараңдық қылған нәрселері, Қиямет күні өздерінің мойындарына оралады. Сондай-ақ көктер мен жердің мирасы Аллаһқа тән. Әрі Аллаһ олардың не істегендерін толық біл еді».(Әли Имран 3: 180). Сондай-ақ Аллаһ Тағала былай деп айтады: «Сондай алтын, күмісті жиып, оны Аллаһ жолында жұмсамайтындарды күйзелтуші азаппен шүйіншіле. Қиямет күнінде олар Тозақ отында қыздырылып, онымен олардың маңдайлары, қабырғалары және арқалары таңбаланып: «Мынау өздерің үшін жиғандарың. Ал енді жинағандарыңның дәмін татыңдар!» (делінеді)». (әт-Таубә 9: 34-35)”. Қараңыз: “Фәтауәа Ибн Усәймин” 14/18.

Ал соңында да әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ!

Алыңған көзі: Саләф-форум

Біліңіз, құрметті оқырман, бүгіңгі күні кең насихатталып жатқан «фиқх уль-уәқи» туралы айтуға тиіс нәрсенің ең көбі, егер оған фиқх немесе ғылым деген ұғымды пайдалануға болатынына келіскеннің өзінде, ол – ұжымдық міндет (фард әл-кифая) болатындығы, бұл оның жәй ғана рұқсат етілген нәрсе екендігін айтпағанның өзінде. Ал «фиқх әл-уәқи’»дің жақтаушылары оның мәнін асыра көтеріп жібергені соншалықты, оны мұсылманның жеке міндеттерінің (фәрд әл-айн) санатына қосып койыпты. Мысалы, Насыр әл-‘Умар «Фиқх әл-Уәқи’» кітабында былай деп жазады: «…(Баб: Пәтуә жариялау ісіндегі мінсіздік және кемелдік) Ибн әл-Қайимнің өзі де, Аллаһ оны рахым етсін, муфти үшін фиқх уль- уәқи’ді білу қаншалықты маңызды екенін айтқан…»

Бұл жерде ол Ибн әл-Қайимнің, Аллаһ оған рахым етсін, «И’ләм әл-мууәкқи’ин» (1/87-88) кітабындағы мына сөздерін меңзеген: «Муфтийдің немесе қадыдың шариғат үкімін ақиқатқа сәйкес шығаруы мына екі нәрсені жөнді тусінуінсіз мүмкін емес:

1. Қалыптасқан жағдайды түсіну және оны саралай алу. Заттардың іс жүзіндегі жағдайын түсінуге, жалпы бейнесі сүреттелгенше, істің түрлі сипаттарын және жағдаяттарын салыстыру, зерттеу арқылы қол жеткізіледі.

2. Аталған қалыптасқан жағдайға қатысты қажетті болғанды түсіну, ал бұл – Аллаһтың Кітабындағы немесе Оның Елшісінің сөздеріндегі оған қатысты үкімдер.

Және тек содан соң ғана біреуі (Аллаһтың үкімі) басқасына (істің мәніне) қолданылады…»

Ибн әл-Қайимнің бұл сөздері жалпылама болып табылады, бұл – сенімдерге, ғибадат рәсімдеріне, адамдар арасындағы қарым-қатынасқа, ішікі жіне сыртқы саясатқа және тіпті тұрмыстық істерге қатысты болуына тәуелді емес, өйткені «қандайда бір нәрсеге қатысты үкім бұл жөніндегі түсініктің міндетті салдары болып табылады».

Ал бұл саяси қозғалыстардың өкілдерінің «фиқх әл-уәқи’» туралы түсінігі қалай екен?!

Бұл терминмен олар Батыстың саясатын түсінуді және оның Исламға және мұсылмандарға қарсы бағытталған құпия жоспарларын әшкерелеуді меңзейді. Ал бұл нәрселерді білу жаман нәрсе емес екендігін айтып кету қажет және біз де мұны теріске шығармаймыз. Біз келіспейтін және қарсы шығатын нәрселер бұл – олар ізінен ілесуге болатын ғалым деп тек осы қалыптасқан жағдайды білетін адамды ғана санауы және одан өзге ешкімді олай деп санамауы болып табылады. Сондықтан біз олардың мұндай адамға ойшыл, көсем, уәғыздаушы, идеолог, қайраткер деген эпитеттерді телитінін көреміз. Және осындай адамдардың әдісі әрқашан жалпы сөздер мен сөйлемдерді қолдануға негізделгендіктен, олар оқырманды өздерінің Ибн әл-Қайимнің сөздерімен келісетіндіктеріне, оның жолына ілесетіндіктеріне және осыған шақырып жатқандықтарына сендіруі мүмкін. Алайда зерделі және түсінігі ұшқыр адам Ибн әл-Қайимнің түсінігімен бұл адамдардың түсінігінің арасында үлкен айырмашылық бар екендігін байқай алады, яғни Ибн әл-Қайим бұл терминді жалпы етті және белгілі бір іс-әрекеттің түрімен байланысты етпейді, ал олар оның күшін тарылтып, шектейді. Мұны олардың осы ұғымға беретін анықтамасы растайды.

«Фиқх әл-уәқи’ – қазіргі замандағы әлемде орын алып жатқан оқиғаларды зерттеуге, нақты айтқанда қоғамда ықпалға ие болған факторларды, мемлекеттерді бақылайтын күштерді, ислам ақидасын шайқалтуға бағытталған идеяларды зерттеуге, сондай-ақ Үмметті қорғауға және оны бүгін және болашақта өркендетуге бағытталған деректерді зерттеуге арналған ғылым». Қараңыз «Фиқх әл-уәқи’» Нәсыр әл-‘Умар 10-бет.

Оларды осылай істеуге не итермелейді?

Себеп әп-айқын: бұл – өздері насихаттап жүрген идеялары мен әдістерін қоғамға енгізуге талпыныс жасау, өйткені егер олар осыны іске асыру барысында қандайда бір саляфи көздеріне сүйенбегенде, олардың шынайы мақсаттары баршаға айқын болар еді. Олардың мұндай тәсілі «Аллаһ қандай да бір кемшіліктерден пәк», – деп айтып, бірақ іс жүзінде басқа нәрсені, нақты айтқанда (Ол Өзін Құран мен Сүннетте сипаттаған) көптеген сипаттарын жоққа шығаратын ашарилердің әдістері сияқты. Ал егер олар о бастан өз ниеттерін білдіргенде, олардың ізінен ешкім ілеспейтін еді, немесе ілессе де, олар өте аз болар еді. «Бұгінгі күн нендей кешегі күнге ұқсайды!» – деген сөздер – ақиқат! Біреулердің орнына басқалар келеді!

Ендеше, құрметті оқырман, «фиқх әл-уәқи’»дің жақтаушылары өздерінің көзқарастарын ақтау үшін кейбір шариғи көздерден дәйектер келтіретінін, алайда олар өздерінің бұл ұғымға берген айырықша анықтамамен еш ортақтығы жоқ екендігін біл, ал Аллаһ бізге барлық игі бастамаларымызда көмектессін. Ал осы жерде біз осы дәлелдерге нақтырақ тоқталып, оларға сіздердің назарларыңызды бұрғымыз келеді.

Нәсыр әл-‘Умар өзінің кітабының 14-бетінде былай деп жазады: «Сүннетке келер болсақ, ол Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілімнің осы жағына, нақты айтқанда «фиқху әл-уәқи’»ға қаншалықты зейінді болғанына нұсқайтын дәйектерге толы. Мысалы, біз оның әлсіз мұсылмандарға Эфиопияға қоныс аударуды нұсқағанын көре аламыз. Және бұл оның өз шақыруының айналасында не болып жатқанын және өз заманының түрлі қауымдары және елдері тарапынан оған деген қатынасы қандай болғанын өте жақсы білгенін растайтын әп-айқын дәлел болып табылады. Ал неліктен ол өзінің сахабаларын, мысалы, Персияға немесе Византияға, немесе басқа елдерге жібермеді?! Неліктен ол дәл Эфиопияны таңдап алды?! Осыны түсіндіріп, Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Шындығында, ол жерде оның тұсында ешкімге жәбір көрсетілмейтін әмір бар!» – деді».

Ал мен былай деп сұраймын: Аллаһ пәк! Бұл хадис оның айқын және анық болған нәрселерді білгеніне нұсқайды және мұндай ақпарат адамдардың көпшілігіне белгілі. Ал бұл хадистің қай жерінде батыс елдерінің газет мақалаларын, журналдарын, баяндамаларын үнемі зерттеумен айналысу, фильмдерді көру т.с.с. қажетті екендігіне және осы арқылы Батыстың Исламға және мұсылмандарға қарсы мақсаттары мен құпия жоспарларын біліп аламыз деп пайымдауға нұсқау бар екен?!

Сондай-ақ, тақырыпты жалғастырып, Нәсыр әл-‘Умар өзінің «Фиқх әл-уәқи’» кітабының 15-16 беттерінде былай дейді: «…Құран мен Сүннет қалыптасқан жағдайды (фиқх әл-уәқи’) білуге лайықты назар бөлетініне күшті дәйектердің бірі болып, сондай-ақ византиялықтар мен парсылардың арасындағы соғыс туралы дерек табылады, онда сахабалар оның қаншалықты маңызды орынға ие екендігін түсініп, осы мәселеге қаншалықты көңіл бөлгендігі көрініс тапқан. Ал оқиға мынандай болған, парсылар мен византиялықтар арасында соғыс орын алғанда, бұл жөнінде «әр-Рум» сүресінде баяндалғандай, және парсылар жеңіске жеткенде, мұсылмандар орын алған жағдайдың себебімен көңілсіз болды. Сонда Әбу Бәкр көпқұдайшылдардың біріне болашақта византиялықтар парсылардың үстінен жеңіске жететінін уәде етті де, тіпті оған қысқа мерзім тағайындады. Кейін Әбу Бәкр орын алған жағдай туралы Аллаһтың Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) хабарлағанда, ол оны мақұлдады да, алайда уәде етілген мерзімді он жылға көбейтуді әмір етті, ал Әбу Бәкр мұны орындады…»

Мен де: Біз де бұған қуәныштымыз және біз жалпы Исламның және мұсылмандардың барлық жеңістеріне қуаныштымыз, олар қай жерде және қай уақытта орын алып жатқанына қарамастан, тіпті егер біз оған тікелей куә болмасақ та, біз, сондай-ақ мұсылмандардың біздің кезіміздегі жеңістеріне де, кейін болатын жеңістеріне де, барлығына қуанамыз. Бірақ, айтыңдаршы, уа, «фикхъ әл-уәқи’»дің жақтаушылары, бұл уақиғаның қай жерінде газет мақалаларына, журналдарға, Батыстың және басқаның түрлі талдаушыларының жорамалдарына зейінді болу керек дегенге нұсқау бар?! Өйткені сіздер «фикхъ әл-уәқи’»ға осыларсыз қол жеткізуге болмайды дейсіңдер ғой, бірақ сендер дәйек ретінде келтіріп жатқан оқиғаларды түсінуде барша бірдей еді, олардың білгірлері де, білімсіздері де, ересектері де, балалары да, әйелдері де, балалары да.

Немесе басқа бір мысал: хабардар адам Кеңес Одағындағы коммунистік режимнің құлағанын және оның көптеген тәуелсіз мемлекеттерге бөлінгенін біледі, сондай-ақ Иран мен Ирақтың арасындағы соғыс туралы, Парсы шығанағындағы соғыс туралы, Йемендегі соғыс туралы біледі, Израильмен жасасқан бітім туралы да біледі, ал енді осының барлығы, сендердің ойларыңша, қалыптасқан жағдайды білу болып табылады ма?! Бірақ бұл жөнінде басқа да көптеген адамдар біледі емес пе?! Әлде сендер осы оқиғалардың жасырын себептеріне жеттік деп және осының барлығы орын алғанына себеп болған түрлі, жасырын және айқын жоспарлар мен мақсаттарды таныдық деп ойлайсыздар ма?! Ал, егер осылай болса, онда оларды көрсетіңдер де, бізді де ағартыңдар. Ал олай болмаса, біздің ақылдарымызбен де, жастарымыздың ақылдарымен де ойнауды қойыңдар! Және өзі не нәрсеге қабілетті және не нәрсеге қабілетсіз екенін білетін адамды Аллаһ рахым етсін!

Бұған басқа жағынан да жауап беруге болады. Америка өзінің бітімге келмейтін дұшпаны болған «орыстың қызыл аюына» қарсы үнемі қастық ойлайтыны көпшілікке белгілі. Ресей де Америкаға қарсы күрестің тура сол әдістерін қолданады. Олардың арасында үнемі шынайы әскери қимылдардан қалыспайтын «барлау соғысы» деп аталатын әрекет жүруде. Бұл – тіпті әскери қимылдан да қатаңдау, екі жақ тыңшылық нәтижесінде алынған мемлекеттік маңызы бар құпия деректермен алмасатын қарама-қарсы тұру десе де болады. Осы екі зәулімдердің қолдарында бар мүмкіндіктер мен техникалық құралдар қаншалықты екендігі, олар тіпті солар арқылы ғарыш кеңістігін жаулап алып жатқандығы ешкімге құпия емес. Және олардың ешқайсысы бір-біріне қатысты құпиялары мен жоспарларын ашып жатқан жоқ. Ал егер бұл осылай болса, сендер, уа, «фикхъ әл-уәқи’»дің жақтаушылары, мұның барлығы туралы қайдан білмексіңдер?! Сендер олар ие болған құралдардың жүзден біріне де ие емессіңдер ғой! Ең таңқаларлығы бұл – осылай бола тұра, сендер өз пайымдарыңда олардың сөздеріне, түсіндірмелеріне, баяндамаларына, баспасөз басылымдарына т.с.с. сүйенетіндерің, бұл жөнінде Сафар әл-Хауәли өзінің «Кәшфуль-гуммә» атты кітабында жазған сендердің Парсы шығанағындағы кризиске қатысты саяси жорамалдарың. Аллаһ пәк!!! Сендер қалайша осы ақпаратты жинайсыңдар, кейін оларды зерттейсіңдер, біреуін екіншісімен байланыстырасыңдар да, осының негізінде қандайда бір қорытындылар шығарып, нұсқаулар бересіңдер?! Өйткені осының барлығында сендер осы ӨТІРІКШІЛЕРДЕН; БҰЗАҚЫЛАРДАН; КӘПІРЛЕРДЕН өздеріңе келіп жеткен деректерге сүйенесіңдер ғой!!!

Ал енді өздеріңнің сөздеріңе назар бұрыңдаршы:

«…«фикхъ әл-уәқи’»дің құрамдас бөлігінің біреуі болып мығым шариғи негіздердің болуы табылады. Қалыптасқан жағдайды зерттеуші оның нақты іс-әрекетті талап ететін мөлшерде және оны білмеу оған ақтау бола алмайтын шариғи білімге ие болуы қажет, мейлі ол білім – әрбір мұсылман білуге міндетті (фардъ әл-‘айн) нәрсе, немесе кейбіреулер ғана білуге тиісті (фардъ әл-кифая) болсын, бұл оған тәуелді емес. Бұл ғылым көп қырлы және кең көлемді болуы үшін көптеген зерттеулер керек және оларды үнемі жаңалап отыру қажет. Сонымен, онда маманданған адам білімнің түрлі салаларын, мысалы, ақида, фиқх сияқты шариғи және саясат пен түрлі ақпараттық көздердің деректері т.с.с. әлеуметтік білімдерді оқып білуге мұқтаж. Және егер ол осы немесе осы сияқты ғылымдарды білуден бір нәрселерді жіберіп алса, онда бұл оның орын алып жатқан нәрселерді дұрыс түсіну, түрлі оқиғаларға дұрыс баға беру және оларға қатысты қорытынды жасау қабілетіне әсер етеді. Сондай-ақ бұл ғылым барлық жаңа нәрселерді байқаудың және зерттеудің үлкен қабілеттеріне мұқтаж, сондықтан да онымен айналысушы адам ыждағатты түрде еңбек етуі, оқиғаларды қарап отыруы, әртүрлі елдер мен мемлекеттердің жағдайларын тануы қажет, ал егер ол азғантай болса да уәқытты жіберіп алса, бұл оның болып жатқанды түсінуіне және оған сәйкес келетін баға беруіне әсер етеді. Бұл ғылымның құрамдас бөліктері болып оқиғаларды байланыстыру қабілеті, оларды, барлық ақпарат пен жаңалықтарды жинақтап болған, салыстыру және талдау болып табылады. Сондай-ақ қалыптасқан жағдайды зерттеумен айналысушыда оған қатысты позитивті көзқарас болуы қажет. Ол оны жақсы түсінуі үшін ақпарат алатын ең жақсы көздерді таңдауы қажет, ал мұндай көздер өте көп, исламдық болғандарынан бастап материалдықтарына дейін, бұрынғыдан бастап заманауиларға дейін, мұсылмандардан шығатын деректерден бастап кәпірлер мен атеистерден шығатын деректерге дейін т.б…»

Сондай-ақ сендер былай дейсіңдер:

«…«фиқх әл-уәқи’»дің көздері өте көп. Бұл Құран да; тафсир де; Сүннет және оның түсіндірмелері де; ғалымдардан, жетекшілерден және реформаторлардан болған ізгі саләфтардың өмірі де; ақида мен фиқх бойынша кітаптар да; бұрынғы және қазіргі авторлардың саясатпен байланысты кітаптары да, мысалы өз өмірінің көп жылдарын саясатқа арнаған саясаткерлердің әртүрлі күнделіктері мен жазбалары да; онымен байланысты түрлі тақырыптармен, мысалы мемлекет аралық байланыстармен, саясатпен экономиканың байланысымен,мелшілердің міндеттерімен байланысты кітаптар да; саясаттың құпиялары мен тәсілдері туралы, әртүрлі мемлекеттік ұйымдардың отырыстары туралы баяндайтын, «Халықтар ойыны», «Макиавеллизм», «Біріккен Ұлттар Ұйымы», «Мемлекеттер одағы», «Қауіпсіздік Кеңесі» сияқты кітаптар да.

Сондай-ақ оның көздеріне күнделікті газеттер, журналдар т.б. мерзімді басылымдар, дүниежүзілік жаңалақтардың мәліметтері, радио және телебағдарламалар, аудиотаспалар, құжаттар және өзге де заманауи ақпарат құралдары жатады…»

Біліңдер, сендер айтқан нәрселердің оннан бір бөлігін де өз білімімен қамтуға ғалымдардың ешбірінің күші жетпейді, тіпті Әбу Бәкр, Умар, Усман, Али сияқты ұлы сахабалардың да (Аллаһ оларға разы болсын), төрт имамның да, шейхуль-Ислам Ибн Таймияның да және шейх Ибн әл-Қайимнің де, олар сияқты ғалымдардың да, тіпті сендердің өздеріңнің де. Әлде сендер, уа, «фиқх әл-уәқи’»дің жақтаушылары, өздерің тізбектеп айтып шыққандарыңның барлығын білеміз деп айта аласыңдар ма?! Бұл осының барлығы үшін қажетті болған материалдық және ақпараттық мүмкіндіктерге ие қуәтты және тәуелсіз мемлекетсіз мүмкін емес! Әлде сендер өздеріңді мемлекет деп ойлайсыңдар ма?!

Бұл «фиқх әл-уәқи’ мамандарының» барлығы тек бір-ақ нәрсені қалайды – өзінің айналасына тәжірибесіз және саясат мәселелерінде және оның қыр-сырларында еліктегіш жастарды жинап алғысы келеді, олар өздеріндей болып оларға ілесуі, білім алмауы және насихаттарға құлақ аспауы үшін! Уа, Аллаһ, рахым ете гөр, рахым ете гөр!»

Қараңыз: Шейх Әбу Ибрахим ибн Султан әл-‘Аднәнидің, Аллаһ оған игілігін берсін, «Қутбия – бұл әркім оның жүзінен тануға тиіс бүлік» атты кітабы

Дәлел ретінде олар мына хадисті келтіреді:

Саләма ибн Нуфәйль былай баяндайтын: “Бірде мен Аллаһтың Елшісімен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бірге отырғанымда, бір ер кісі: «Уа, Аллаһтың елшісі, адамдар өздерінің аттарын босатып жіберді, қаруларын жинап қойды да, джихад жоқ және соғыс бітті деп айтты», – деді. Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оған бұрылды да: «Олар өтірік айтты! Қазір, қазір джихадтың уақыты келіп жетті. Және менің үмметімнен болған бір топ ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды, және Аллаһ олардан кейбір адамдардың жүректерін кері бұрып қояды, және олардың ризықтануы солардың есебінен болады, және осылайша болып Қияметке дейін жалғаса береді. Ал Аллаһ маған мен бұл дүниені таяу арада тастап кетінімді және сендер менің ізімнен бір-бірін желкесінен соғатын топтар болып ілесетіндеріңді білдірді. Ал мұсылмандардың орталығы Шам болады!» – деді”. Әхмәд 4/104, ән-Нәсәи 3561, Ибн Хиббән 1617. Хадис сахих. Қараңыз. “әс-Сильсилә әс-сахиха” 1935.

Және оған сүйеніп олар қазіргі уақыт қарулы джихадқа тура келмейді деп айтатын, немесе қазір жер бетінде шариғи джихад жоқ деген кез-келген ғалымды адасқан деп және олар осы және осы сияқты хадистерге қайшы келеді деп айтады.

Ал іс жүзінде бұл ғалымдар осы және осы сияқты хадистер туралы туралы жақсы біледі, бірақ бұл жас мұсылмандардан ерекше олардың мағынасын дұрыс түсінеді!

Бұл адамдардан біз былай деп сұрағымыз келеді: «Сендер айтып тұрғандай джихад үзіліссіз әр жылы, әр айда, әр сағатта, әр минутта Қияметке дейін жалғаса береді деп айтқан қандайда бір ғалым бар ма?»

Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтатын: «Менің үмметімнен болған бір топ Қияметке дейін ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды!» Муслим 1037.

Күмәнсіз, бұл – Қияметке дейінгі уақытты қамтитын жалпылама хадис.

Бірақ, біз Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өмір баянына (сира) жүгінетін болсақ, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және сахабалар үзіліссіз соғыспағандығын және Пайғамбардың өзі де (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Худайбия бітімі кезінде көпқұдайшылдармен 10 жыл мерзімге бітім жасасқанын көреміз. Ал бұл – Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өліміне таяу уақыт қалған кезде, Бәдр, Ухуд, Хандак, Бану Қурайзаға жорық сияқты ең атақты шайғастардан соң орын алған еді ғой.

Сондай-ақ басқа хадистер де Әһлю-Суннәның сенімдерінің бірі болған: «Джихад Қияметке дейін мәнгі!» - деген сөз міндетті түрде үзіліссіз болады дегенді білдірмейтінін түсіндіреді!

Өйткені, хадисте Қияметке дейін жалғасатын шайқасу туралы айтылған болса да, басқа хадистерде тіпті Қияметтің қарсаңында да мүлде соғысу болмайтын уақыт болатынтындығы туралы айтылады. Мысалы, Иса Даджәлді өлтіргеннен соң «Жеті жыл адамдардың арасында қастасу болмайды!» - деген хадис. Муслим 2940.

Демек, шайқасулар бәрәбір үзіледі екен ғой! Әлде біреу бидғатшылар сияқты хадистердің арасында қарама-қайшылық жасайды ма?! Аллаһ бізді мұндайдан сақтасын!

Үзіліссіз соғысу туралы хадистің мағынасы «кәпірлермен джихад» сияқты үкім Исламда Қиметке дейін болып, ешқашан күші жойылмайтынында. Бұл белгілі: «Тәубе қабыл етілгенше хиджра үзілмейді, ал тәубенің қабыл етілуі Күн Батыстан шықпайынша тоқтамайды!» - деген хиджра туралы хадистер сияқты. Әхмәд, Әбу Дауд. Хадис сахих. Қараңыз. «Сахих әл-джами’» 7469.

Сонда осы хадистен хиджра Қияметке дейін тоқтамай күн сайын жалғаса береді деп түсініледі ме? Ал енді кеше не бүгін қандайда бір мұсылмандар хиджра жасауға үлгермеген болса шы?!

Егер біз ғалымдарға жүгінсек, фақихтардың былай деп айтқанын көреміз: «Шабуыл джихадын ең аз дегенде жылына бір рет жасау қажет, бұл міндетті болып табылады, ал егер мүмкіндік және қалау болса, онда мұны көбірек жасау – абзал .Бұл мәселеде тіпті иджмәъ болмауына қарамастан». Олар да джихадты үзіліссіз, күнде, ай сайын, т.с.с жүргізу қажет деп айтпаған, ал мұны жылына бір рет жасау қажет, өйткені джизьяны жылына бір рет жинау қажет деген. Қараңыз. “әл-Инджәд фи әбуәбильль-джихад” 2/128.

Сондай-ақ көптеген имамдар да джихадтың үзілетін уақыты болады деп айтқан.

Имам Әбуль-‘Аббәс әл-Қуртуби Исламның бес ұстыны туралы хадиске жасаған түсіндірмесінде былай деген: “Міне осы бес ұстын – Ислам дінінің іргетасы құралған негіз. Және бізге тек осы бес ұстынның аталуы жетті, және олармен бірге джихад аталмады, ол дінді үстем етудің және кәпірлерді кемсітудің құралы болуына қарамастан, өйткені бұл бес ұстын қашан да фард болып қала береді, ал джихад фард кифая болып табылады, ол аз болса, кейбір жағдайларда джихад үзіледі!” Қараңыз “әл-Муфхим” 1/168.

Әл-Қуртубидің тура осы сөздерін имам Ибн Дақиқ әл-‘Ид те, оған келіскен түрде жеткізеді. Қараңыз “Шәрху әрба’инә-Ннәуәуи” 48.

Хафиз Ибн Раджаб «Дінде ең бастысы бұл – Ислам, оның тірегі – намаз, ал шыңы – джихад» – деген хадисті айтып, былай деген: ““Алайда джихад исламның негізі және ұстыны болып табылмайды, және мұның екі себебі бар: Біріншісі – джихад, ғалымдардың көпшілігінің айтуы бойынша, бұл – фард кифая, бірақ фард ‘айн емес, Исламның ұстындарынан айырықша. Басқа себеп – джихад Қияметке дейін үзіліссіз орындала бермейді. Және Иса (әлейһиссәләм) түскенде, ол кезде Исламнан басқа бір де бір дін қалмайды, және сол кезде соғыс өзінен жүгін тастайды және джихадта қажеттілік қалмайды. Исламның ұстындарына келер болсақ, олар иман келтіргендердің әрбіріне Аллаһтың әмірі (Қиямет) келгенше міндетті болады”. Қараңыз “Джәми’уль-‘улюми уәл-хикәм” 82.

Және осының барлығы имамдардың арасында: «Менің үмметімнен болған бір топ Қияметке дейін ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды!» Муслим 1037 – дегендей хадистерде сөз ғалымдар туралы болып тұр деп айтатын имамдар да бар еді дегеннің өзінде!

Мысалы, имам әл-Бухари осы хадисті келтіріп: «Олар – білім иелері», – деді. Қараңыз. “Фәтхуль-Бәри” 13/205.

Ал имам Ибн Хиббән бір тарауды: “Хадис білгірлеріне Қиямет күніне дейін көмек көрсетілетіндігі туралы ескерту» деп атап, мына хадисті келтірген: «Менің үмметімде үнемі жеңіске жететін бір топ болуын тоқтатпайды!» Қараңыз. “Сахих Ибн Хиббән” 1/153.

Ал тіпті кейбір бауырлар ол арқылы шайқасулардың үзіліссіз болатындығын дәйектейтін хадиске келер болсақ, оның өзінде не туралы сөз болып жатқандығы туралы түсіндірме және олардың түсінуін теріске шығару бар:

Саләмә ибн Нуфәйль былай баяндайтын: “Бірде мен Аллаһтың Елшісімен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бірге отырғанымда, бір ер кісі: «Уа, Аллаһтың елшісі, адамдар өздерінің аттарын босатып жіберді, қаруларын жинап қойды да, джихад жоқ және соғыс бітті деп айтты», – деді. Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оған бұрылды да: «Олар өтірік айтты! Қазір, қазір джихадтың уақыты келіп жетті. Және менің үмметімнен болған бір топ ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды, және Аллаһ олардан кейбір адамдардың жүректерін кері бұрып қояды, және олардың ризықтануы солардың есебінен болады, және Аллаһтың уәдесі жеткенінше осылайша болып Қияметке дейін жалғаса береді. Аттарда да Қияметке дейін игілік бар. Ал Аллаһ маған мен бұл дүниені таяу арада тастап кетінімді және сендер менің ізімнен бір-бірін желкесінен соғатын топтар болыпілесетіндеріңді білдірді. Ал мұсылмандардың орталығы Шам болады!» - деді”. Әхмәд 4/104, ән-Нәсәи 3561, Ибн Хиббән 1617. Хадис сахих. Қараңыз. “әс-Сильсилә әс-сахиха” 1935.

Осы хадисте де мұсылмандардың арасындағы фитна және өзара соғысу туралы айтылады ғой.

Хадистің мағынасынан, сондай-ақ бұл үзіліссіз орын алатыны түсініледі. Ал бұл жөнінде бұдан да анықтау басқа хадистерде айтылады. Мысалы, Субәннің Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Егер менің үмметімнің арасына қылыш түссе, ол Қияметке дейін көтерілмейді!» - деп айтқан хадисі. әт-Тирмизи 2202. Хадис сахих. Қараңыз. «Сахих әл-джәми’» 828.

Имам әс-Синди бұл хадис туралы былай деген: “Яғни мұсылмандардың арасында соғыс басталса, ол Қияметке дейін жалғасады. Усманның өлтірілу сәтінен бастап қылыш көтерілді және біздің күндерімізге дейін осылай болуын тоқтатпады!” Қараңыз. “Хашия ‘алә Ибн Мәджәһ” 4/329.

Ал бұл және осы сияқты хадистерді біз қалай түсінуіміз қажет? Осы хадисте мұсылмандардың арасында соғысу басталса, ол Қияметке дейін тоқтамайды деп анық айтылмайды ма?! Бірақ осы хадистен мұсылмандар Қияметке дейін бір-бірімен үзіліссіз соғысады деп түсінуге болар ма екен?!

Бұл жерде қалай істеуге болады:

Егер біреу аталған хадистерден джихад міндетті түрде бұл дүниеде Қияметке дейін болуы қажет деп табанды түрде айтса, ол Қияметке дейін жалғасатын мұсылмандардың үзіліссіз өзара соғысуы туралы хадисті де солай етіп түсінуге міндетті болады!

Бірақ парасатты адам айтылғандарды бойына сіңіріп алып, хадистердің арасында қайшылық жасап осылай істеуі екіталай болады, мұның үстіне анық хадисте жеті жыл бойы мүлде қастық болмайды деп айтылған.

Бірақ егер біреу бәрібір өзінің түсінуінде табандылық көрсетсе, онда ол бізге мұсылмандар өзара соғысып жатқан жерлерді көрсетуге міндетті болады.

Мысалы, Сауд Арабиясы жайындағыдай? Ол жерде кейде жарылыстар болады, бірақ бір неше жылға созылған тыныштықта болады, бұған қоса ол жерде жарылыс жасап жатқандар үшін Саудия – Ислам жері емес. Әрі қарай, Ирақта, бірақ ол жерде мұсылмандардың америкалықтарға және шиға-ирақтықтарға қарсы соғысы емес пе? Бұл да тура келмейді. Ал Ауғаныстан, ол жерде Солтүстік альянс Талибанмен соғысуда, бірақ кейбір адамдар бұл мұсылмандардың бір-бірімен соғысы емес дейді, өйткені, олардың айтуынша, Солтүстік Альянс – мұсылмандар емес және америкалықтардың жағында. Мүмкін Шешеністан мен Дагестан шығар? Бірақ мұны да мұсылмандардың бірі-бірімен соғысуы деп айта алмайсың, өйткені бауырлар муртад-менттермен соғысып жатырмыз деп айтады, сондықтан бұл да келмейді.

Сұрақ: Ал қай жерде қазір хадисте айтылғандай Усманның өлтірілу сәтінен басталған және Қияметке дейін жалғасатын мұсылмандардың арасындағы соғыс болуда?!

Қараңдаршы, қандай қауіпті жағдай! Өйткені егер мұсылмандардың бір-бірімен соғысатындығы туралы хадисті үзіліссіз соғысу туралы хадисті алғандай етіп алсақ, онда мына екеуінің біреуі шығады ғой:

1 – не қазір мұсылмандардың өзара соғысуы мүлде жоқ, онда бұл нәрсе келтірілген хадиске қайшы келеді.

2 – не осы кезде бар болып тұрған көптеген соғысулар – бұл мұсылмандардың бір-бірімен соғысуы.

Ал енді хадистердің арасында қайшылық жасамай, Құран мен Сүннеттің мәтіндерін дұрыс түсіну және соған қоса ғалымдарды да ақымақ етіп көрсетпеу қажет шығар?!

Енді осы күндерде шариғи джихадтың шарттарымен орындалып жатқан джихадты біздің кезімізде көріп тұрмағанын, ал қитал (шайқасуды) көріп тұрғанын өз кезінде айтқан адамның осы мәселені түсіндіруіне назар бұрайық, ал ол – шейх әл-Әлбәни.

Оған «Менің үмметімнен болған бір топ Қияметке дейін ақиқат үшін соғысуын тоқтатпайды!» – деген хадис туралы сұрақ қойылды. Ол былай деп жауап берді: «Хадистің мағынасы таифәтуль мансура (жеңісті топ) үзіліссіз шайқасу жүргізеді дегенде емес. Джихадтың мәңгі болуы белгілі бір уақытта қандайда бір үзіліс болмайды дегенді білдірмейді».

Бұл – «Егер менің үмметімнің арасына қылыш түссе, ол Қиямет күніне дейін көтерілмейді!» деген хадис сияқты. Алайда бұл – қылыш ешқашан көтерілмейді дегенді білдірмейді. Мұның мағынасы мұсылмандардың арасында үнемі фитна және соғысулар болады дегенді білдіреді, бірақ бұл – фитна мен соғысулар ешқашан тоқтамай үзіліссіз жалғаса береді дегенді емес.

Ал Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Менің үмметім жаңбыр сияқты. Оның басы қайырлы болады ма, соңы ма – білмейсің». Сондықтан жауаптың қорытындысы: Хадисте айтып кетілген соғысу, оны қарумен болған соғысу деп тапсірлесе, онда ол бір сәтке болса да тоқтамайды дегенді білдірмейді. Ақиқатында, мұның мағынасы кәпірлермен джихад Қиямет күніне дейін болады дегенде. Егер де хадистегі «соғысу» сөзінің түсіндірмесі «дәйекпен соғысу дегенді білдірсе», онда Аллаһқа мадақ, бұл қазір де бар және Қияметке дейін үзіліссіз болады да!” Тыңдаңыз “әр-Руя филь-мәнәм”.

Мына жерде шейх әл-Әлбанидің жауабын толығырақ тыңдап шығуға болады

http://live.islamweb.net/lecturs/malalbane/32/320002.rm

Шейх айтып жатқан нәрсе туралы одан біраз бұрын Нәдждық шейх Әбу Бәтын да айтқан болатын. Ол Қияметке дейін соғысатын «таифәтуль мәнсура» туралы хадистер жайлы былай деген: “Бұл олар ақиқатты тек қана қылыштың көмегімен шық ұстанады дегенді білдірмейді. Жоқ, дәйектің (худжә) көмегімен үнемі және қылыштың көмегімен әркезде!” Қараңыз. “әд-Дурару-ссәния” 10/399.

Шейх Салих әл-Фәузан да, оған: «Егер Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі және сәлемі болсын): «Джихад Қиямет күніне дейін жүре береді», – деген болса, неліктен ғалымдар біз қазір шабуыл джихадын жүргізе алмаймыз дейді?» – деген сұрақ қойылған кезде, былай деп жауап берген: “Ия, джихад үнемі жалғаса береді, егер оны орындауға қажетті шарттар болса! Алайда егер оның шарттары жүзеге аспаса, онда мұсылмандарда күш және дайындық болғанша күту қажет, ал содан соң ғана дұшпандармен соғысу қажет. Мысалы, сенде қылыш не мылтық бар делік, сен ұшақ және зымырандарға қарсы төтеп бере аласың ба?! Жоқ!” Қараңыз. “әл-Джихад уәдауәбитуху шәр’ия” 37.

Сөйтіп, қандайда бір маңызды мәселені дұрыс түсіну үшін, кейде болса да кітаптарға және сайттардағы ақпаратқа емес, өз заманыңның ғалымдарына жүгіну қажет.

Айтылғандардың негізінде шейх-доктор ‘Умар Бузмуль өзінің джихад туралы кітабында бұл үммет Қиямет күніне дейін джихад жүргізуді тоқтатпайды және күш (қууә) және қабілет (қудра) болған кезде ол қылышпен соғысады, ал әлсіздік және күштің болмаған кезінде тілмен және дәйекпен соғысады деп қорытындылаған. Қараңыз. “Дауәбитуль-джихад фи Суннәти-ннәбәуия” 11.

Алынған көзі: salaf-forum.ru

Аллаһ Тағала былай деді: «Сендер олармен (кәпірлермен) соғысасыңдар, немесе олар Исламды қабылдайды». (әл-Фәтх 48: 16)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ былай деп айтты: «Кітап берілгендерден, Аллаһқа, Ахирет Күніне иман келтірмегендермен және Аллаһтың әрі Елшісінің харам еткен нәрселерін харам деп білмегендермен және де хақ дінді (Исламды) дін деп мойындамағандармен олар сүмірейіп, өз қолдарынан салық бергенге дейін соғысыңдар!» (әт-Таубә 9: 29)

Аллаһ Тағала былай деді: «Олармен (көпқұдайшылдармен) бұзақылық қалмай, дін Аллаһқа тән болғанға дейін соғысыңдар. Егер олар тыйылса, дұшпандық тек залымдарға ғана». (әл-Бәкәра 2: 193)

Ибн Аббәс, Қәтада, Муджәхид, әс-Судди, Әбуль-Алия, Зайд ибн Әсләм, әл-Хәсан және әр-Раби’ ибн Әнәс Аллаһтың діні басқа діндердің барлығынан басым түспейінше көпқұдайшылдармен соғысу қажет деп айтқан! Қараңыз “Тафсир әт-Табәри” 2/194 және ”Тафсир Ибн Кәсир” 1/329.

Имам Ибн Джәрир әт-Табәри былай деген: «Бұл – пұтқа табынушылық жойылғанша және адамдар Аллаһтан басқа біреуге табынуды тоқтатпайынша соғысыңдар дегенді білдіреді. Пұттарға және жалған құдайларға табынушылық жойылмайынша және адамдар Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық қылып, мойынсынбайынша». Қараңыз “Тафсир әт-Табәри” 2/194.

Хафиз Ибн Кәсир былай деген: “Аллаһ мушриктермен фитна яғни ширк жойылмайынша соғысуды бұйырды!” Қараңыз ”Тафсир Ибн Кәсир” 1/329.

Хафиз Ибн ‘Абдуль-Бәрр былай деген: “Кәпірлермен олар Исламды қабылдамайынша немесе қорланған күйде джизья төлей бастамайынша соғысу керек”.

Мухаммад ибн әл-Хасан былай деген: “Джихадтың мақсаттарынан – Ислам дінін ұлықтау және көпқұдайшылдарды қорлау!” Қараңыз “әс-Сируль-кабир” 1/188.

Шейх Ибн әл-Қайим былай деген: “Джихадтың мақсаты болып Аллаһтың сөзін ол барлық нәрседен биік болуы және дін түгелімен Аллаһқа тән болуы үшін ұлықтау табылады”. Қараңыз “Әхкәму әһли-зиммә” 1/18.

Шейх ‘Абдур-Рахмән әс-Са’ди былай дейтін: “Джихад кәпірлердің қанын төгу және олардың мал-мүлкін иемдену үшін жүргізілмейді. Джихад Аллаһтың діні басқа діндердің үстінен салтанат құруы және жер бетінде пұтқа табынушылық пен хақ дінмен үйлеспейтін нәрсенің барлығы жойылуы үшін жүргізіледі. Дәл осы – бүлік (фитна), ал егер осы бүлік өмір сүруін тоқтатса, онда мұсылмандар қантөгіс пен соғысуды тоқтатуы қажет”. Қараңыз “Тайсируль-Кәрими-Ррахмән” 78.

Әбу Мусаның баяндауынан бірде Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бір адам келіп, мынандай сұрақ қойғаны жеткізіледі: «Бір адам олжа үшін соғысады, өзге біреу данқ үшін, ал үшіншісі рия (өзгелерге көріну үшін көзбояушылық) үшін. Ал осылардың қайсысы Аллаһтың жолында соғысушы?!» Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Кім барлық нәрседен Аллаһтың сөзі ұлық болуы үшін соғысса, сол Аллаһтың жолында!» – деп жауап берді. әл-Бухәри 2810, Муслим 1904.

Хафиз Ибн Хаджәр былай деген: “«…барлық нәрседен Аллаһтың сөзі ұлық болуы үшін…» - деген сөздермен таухид (бірқұдайшылдық) тұспалданады, бұл жөнінде Аллаһ Тағала былай деп айтқанындай: ««Әй Кітап иелері! Біздің арамызбен сендердің араларыңа бірдей бір сөзге келіңдер; жалғыз Аллаһқа құлшылық қылайық, Оған еш нәрсені ортақ қоспайық. Сондай-ақ Аллаһтан өзге бір-бірімізді тәңір тұтпайық», – деп айт». (Әли Имран 3: 63)”. Қараңыз ”Фәтхуль-Бәри” 13/451.

Ибн Умардан Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқаны жеткізіледі: «Маған адамдар Аллаһтан өзге құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мухаммад – Аллаһтың Елшісі деп куәлік бергенше, намаз орындап, зекет төлегенше олармен соғысу бұйырылды». әл-Бухәри 2946, Муслим 1/22.

Джубәйр ибн Хайя ‘Умардың өз кезінде оларды Хосройға қарсы жорыққа жібергенін және оларға әмір етіп ән-Ну’мән ибн Муқарринді тағайындағанын баяндаған. Олар дұшпанның жеріне келген кезде оларға қарсы Хосройдың әміршісі қырық мың әскерімен шығып, аудармашылары былай деген: “Сендерден біреуі менімен сөйлессін”. Бұған әл-Муғира: “Қалағаныңды сұра”, – деп жауап берген. Ол: «Сендер кімсіңдер?» – деп сұрады. Әл-Муғира былай деп жауап берді: “Біз – кезінде қайғылы жағдайда болып, қасіретке толы өмір сүрген арабтардан болған адамдармыз. Аштықтан қайыс пен құрма дәнектерін шайнауымызға мәжбүр едік. Біз түйе мен ешкінің жүнінен тоқылған киім киюші едік, ал құлшылықты тастар мен талдарға жасайтын едік. Және біз осындай жағдайда болған кезімізде көктер мен Жердің Раббысы бізге біздің ортамыздан әкесі мен шешесі бізге белгілі болған пайғамбарды жіберді. Раббымыздың Елшісі бізге сендер Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық етпейінше, немесе джизья төлеуге келіспейінше сендермен соғысуды бұйырды”. әл-Бухәри 3160.

Сөйтіп Аллаһ Тағаланың, Оның Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), сахабалардың және үмметіміздің имамдарының сөздерінен біз джихадтың әмір етілуінің мақсаты Аллаһтың дінін ұлықтау және көпқұдайшылықты (ширкті) тамырымен жою болды, ал онда Исламға және мұсылмандарға ешбір пайдасы болмаған кәпірлерді жәй өлтіру және оларға зиян тигу емес екендігін түсіндік!

Аталған аяттар мен хадистерде, сондай-ақ джихадтың мәні мен мақсатын тек өзін қорғаумен шектейтіндерге де қарсы дәйектер бар.

2. Ислам дінін сыртқы дұшпандардан, сондай-ақ ішкі дұшпандардан да қорғау

Аллаһ Тағала былай деді: «Сонда кім сендерге соқтықса, сендер де олар сендерге соқтыққандай соқтығындар және біліңдер, шәксіз Аллаһ тақуалармен бірге». (әл-Бәкәра 2: 194)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ былай деп айтты: «Егер Аллаһ адамдарды бірін-бірі арқылы қорғамаса, манастырлар, шіркеулер, синагогалар және ішінде Аллаһтың аты көп-көп зікір етілетін мешіттер құлатылар еді». (Хадж 22: 40)

Аллаһ Тағала былай деді: «Егер мүміндерден екі топ соғысса, дереу араларын жарастырыңдар; егер екі жақтың бірі екіншісіне қастандық жасаса, қастандық жасаушыларға қарсы олар Аллаһтың әміріне қайтқандарына дейін соғысыңдар». (әл-Худжурат 49: 9)

3. Жәбір және қысым көріп жатқан мұсылмандарға көмек көрсету

Аллаһ Тағала былай деді: «Сендерге Аллаһ жолында соғыспайтын не болды? «Раббымыз! Бізді тұрғындары залым болған осы кенттен шығар! Және бізге өз қасыңнан бір би тағайында. Әрі өз қасыңнан бір көмекші бер!» - дейтін (Меккедегі) шамасыз ерлер, әйелдер және балалар үшін». (ән-Ниса 4: 75)

Имам әл-Мәрғинәни былай деген: “Джихад – бұл хақ дінге шақыру және жанмен және мал-мүлікпен оны қабылдауға қарсы болушылармен соғысу. Және ол (джихад) өзіндік мәні үшін әмір етілген жоқ, өйткені онда зиян, яғни қалалардың қирауы және құлдардың жойылуы бар. Алайда ол Аллаһтың дінін ұлықтау және Оның құлдарынан жамандықты тойтару үшін әмір етілген”. Қараңыз «әл-Хидая» 3/13.

Алайда әскери джихад мәселелерінде үш нәрсені ескеру қажет екендігінде күмән жоқ:

1. Бұл мәселелерді тек мұсылмандардың әмірлері және үммет ғалымдары шешеді!

Аллаһ Тағала былай деді: «Қашан оларға (мұсылмандарға) аманшылықтан немесе қауіп-қатерден хабар келсе, олар оны жайып жібереді. Егер олар оны, Пайғамбарға не өздерінің іс басындағыларына ұсынса, олардан оның мән-жайын зерттей алатындар білер еді». (ән-Нисә 4: 83)

Іс басындағылар – бұл ғалымдар және мұсылмандардың әмірлері. Қараңыз “Тафсир әл-Қуртуби” 3/341.

Осы аят әмір де, ғалым да болмағандар ауыздарын жабуы үшін жеткілікті емес пе?

Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Ақиқатында, адамдар үшін олар өтірікшілерге сеніп, шыншылдарға сенуді қоятын; қиянатшылдарға аманат тапсырып, сенімге лайық болғандар жайлы опасыз ба деп күдіктенетін; және сөз рууәйбидаларда болатын сондай бір замандар келеді». Одан: “Рууәйбида деген кім?” – деп сұрағанда, ол: «Жаппай адамдарға қатысты мәселелер туралы сөйлейтін ақымақ!» – деді. Әхмәд 2/291, Ибн Мәжжәһ 4036. Хафиз Ибн Хаджәр, хафиз Ибн Кәсир, шейх Әхмәд Шәкир және шейх әл-Әлбәни хадисті сахих деді.

Ал шейхуль-Ислам Ибн Таймия джихад мәселелері бойынша былай деген: “Бұл нәзік мәселелердегі зерттеулер – үлкен ғалымдардан болған мамандардың жұмысы”. Қараңыз “Минхаджу-Ссуннә” 4/504.

Шейх Ибн әл-Қайим былай деді: “Аллаһтың Кітабын, Оның Елшісінің (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетін және сахабалардың айтқан сөздерін білуші – тек осындай адам ғана мұсылман үмметі душар болған күрделі мәселелерді (нәуәзиль) шешуге құзырлы болып табылады, және тек солардан ғана осы мәселелер бойынша пәтуә алуға болады”. Қараңыз “И’ләмуль-мууәкқи’ин” 4/212.

Шейх Мухаммад ибн ‘Абдуль-Уаххаб былай дейтін: “Джихад ісі әмірге жүктелген, және сондықтан оның қоластындағылары ол шешкен нәрседе оған мойынсынуы кажет”. Қараңыз «Мәджму’ әл-муалифәт» 2/360.

2. Джихад жүргізу үшін күш-қуат қажет!

Бұл шарттың болуы усуль әл-фиқхты бір рет болса да өткен адамда күмән туғызбайды. Исламда қабілеттілік пен мүмкіндікпен шартталмайтын бірде бір ғибадат жоқ! Осыған орай шариғатта ол жөнінде барлық ғалымдар бір ауызды келіскен мынандай маңызды ереже бар: “Қандайда бір нәрсе, егер оны орындау үшін қабілеттілік болмаса, міндетті (уәжіп болмайды)!” Қараңыз “Усуль әл-фиқх әл-мухиммә” 37.

Аллаһ Тағала қабілеттілікпен тіпті тақуалықты да байланыстырып: «Шамаларың жеткенше Аллаһтан қорқыңдар!» – деді. (әт-Тағәбун 64: 16).

Шейх ‘Абдур-Рахмән әс-Са’ди былай деген: “Аллаһ Өзінен қорқуды, яғни Оның әмірлерін орындауды және оның тыйымдарынан қашықтауды бұйырды, және мұны қабілеттіліктің (қудраның) болуымен шарттады. Бұл аят Аллаһтың құлы орындай алмайтын кез-келген міндеттілік оның мойнынан түсетініне нұсқайды”. Тайсируль-Кәрими-Ррахмән” 974.

Аллаһ Тағала былай деді: «Аллаһ кісіге шамасы келмейтінді жүктемейді». (әл-Бәқәра 2: 286)

Аллаһ Тағала, сондай-ақ былай деп айтты: «Аллаһ сендерге ауырлық жасауды қаламайды». (әл-Мәидә 5: 6).

Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Мен тыйым салған нәрселерден қашыңдар, ал мен әмір еткен нәрселерден өздеріңнің орындай алатындарыңды істеңдер». әл-Бухәри 7288, Муслим 1337.

Шейх Ибн ‘Усәймин былай деп айтатын: “Джихад фәрду кифәя немесе фәрду ‘айн болсын, бәрібір оның шарттары болуы керек, олардың ең маңыздысы болып қабілеттіліктің (қудраның) болуы табылады. Және егер адамдарда қабілеттілік (қудра) болмаса, олар өздерін опат болуға тастамауы керек!” Қараңыз “Бәбуль-мәфтух” 2/420.

Ал шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деген: «Кімнің дінді күшпен және джихадпен орнатуға мүмкіндігі болмаса (әлсіз болса), жүрегімен насихат айту, үммет үшін дұға ету және игілікті қалау сияқты шамасы жететін нәрселерді істейді. Ол күші жететін игі істерді орындайды және оған күші жетпейтін нәрселер жүктелмейді!» Қараңыз «Мәджму’уль-фәтауә» 28/396.

3. Пайда мен зиян мәселесін ескеру, тіпті күш-қуат болғанның өзінде!

Ұлы Аллаһ: «Олардың Аллаһтан өзге сиынғандарын боқтамаңдар. Олар білмей шектен шығып Аллаһқа тіл тигізеді», - деп бұйырды. (әл-Ан’ам 6: 108).

Имам әш-Шәукәни бұл аятты тәпсірлеп, былай дейтін: “Бұл аятта егер ақиқатқа шақырып, бидғатқа тыйым салушы (адам) өзінің әрекеті одан да көбірек харам істелуіне, ақиқатқа қайшы келуге және одан да артық адасушылыққа салынуға алып келуінен қауіптенсе, онда ол үшін мұны тастау (қалдыру) абзал болады дегенге дәлел бар. Тіпті бұл – міндетті (уәжіп) болады”. Қараңыз “Фәтхуль-Қадир” 2/214.

Пұттарды сөгу – о бастан рұқсат етілген іс, тіпті Аллаһқа жақындататын амал, бірақ, ол одан да үлкенрек болған жамандыққа, нақты айтқанда Аллаһтың өзіне тіл тигузуге әкелуі мүмкін болғандықтан, бұл іс харам болады.

‘Аиша, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бірде оған: «Йә, ‘Аиша, егер сенің халқың соншалықты надандыққа (жәһилиетке) жақын болмағанда, мен міндетті түрде Қағбаны бұзуды бұйырар едім, ал кейін оған одан ажыратылған нәрсені қосар едім, және оның есігін жердің деңгейіне дейін түсірер едім, және онда екі – батыс және шығыс есіктерін жасар едім, және оны Ибраһим қалаған іргетастың негізінде қайта көтетер едім», – деп айтқанын баяндаған. әл-Бухари 1586, Муслим 1333.

Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) бұл сөздерді Меккені бағындырғаннан кейін, яғни мұсылмандарда күш те, билік те болған кезде айтты, бірақ бұған қарамастан, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын), пайда мен зиянды ескеріп, пайдадан көбірек зиян келтіруі мүмкін болған нәрсені істеуден бас тартты.

Сондай-ақ, Пайғамбардан (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оның сахабалары: “Біз не үшін екіжүзділерді өлтірмейміз?!” – деп сұрағанда, ол: «Сендер сонда адамдар: «Мухаммад өзінің сахабаларын өлтіріп жатыр», – деп айтуларын қалайсыңдар ма?!» - деп жауап берді. Муслим 2584.

Екіжүзділер Аллаһтың дініне кәпірлерден де көбірек зиян тигізетін, бірақ, бұған қарамастан, Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) оларды өлтірудің салдарынан келуі мүмкін болған зиянды ескеріп, оларды өлтіруге тыйым салды!

Пайда мен зиян мәселесі барлық кезде және барлық жерде ескерілуі керек: джихадта да, күнәлі істерден тыйюда да, кәпір болған әмірді құлатуда да, барлық нәрседе!

Имам әл-‘Изз ибн ‘Абду-Ссәләм былай деді: “Дұшпанға шығын әкелмейтін кәпірлермен кез-келген шайқасуды қалдыру қажет, өйткені өмірді қауіпке салу тек дінді ұлықтауға және мүшриктерге шығын алып келуге пайдалы болса ғана рұқсат етіледі. Егер осылар болмаса, шайқасуды қалдыру міндетті болып табылады, өйткені онда жандардың бос шығыны, кәпірлерге қуаныш әкелу және мұсылмандар үшін қорлық болады. Және бұл – ешбір пайдасы жоқ түгелімен зиян болады!” Қараңыз “Қауа’идуль-ахкәм” 1/95.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай дейтін: “Бүлікшілердің тобымен соғысу әмірі қабілеттілік пен күштің болуымен шартталады, және олармен жүргізілетін соғыс көпқұдайшылар және кәпірлермен жүргізілетін соғыстан маңыздырақ емес, ал бұл да, сондай-ақ, қабілеттілілік және күшпен шартталатыны белгілі. Кейде шариғи пайда (кәпірлерге) алым-салық төлеуде де, немесе бітімдесуде, немесе келісім-шарт жасасуда да болуы мүмкін, Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) осылайша бірнеше рет істегеніндей. Және егер имам (әмір) күштің болуын көріп, бірақ (шайқасудан) пайда келуін көрмесе, онда оны қалдыру абзалрақ болады! Және кім шайқасу пайдадан көбірек зиян келтіретінін көріп тұрса, және бұл шайқас – бүлік (фитна) екенін көріп тұрса, ол әмірге бағынуға міндетті болмайды”. Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 4/442.

Шейх Ибн әл-Қайим былай деді: “Аллаһ Тағала мұсылмандарға Меккеде шайқасуға тыйым салды, және олардың шайқасуы зұлымдыққа сабыр ету қажеттілігінен де үлкен зиянға әкелмеуі үшін, оларға сабыр етуді бұйырды. Және олардың жандарын, дінін және ұрпақтарын сақтаудың пайдасы оларға шайқасу алып келетін пайдадан басым еді”. Қараңыз “И’ләм әл-мууәқи’ин” 2/150.

Қорытынды

Сөйтіп, біз Аллаһ Тағала джихадты ол Оның құлдарынабұл дүниеде де, Ақыретте де пайда келтіруі әмір етті. Ол Ұлы Раббыға жек көрінішті нәрселердің жойылуының және Аллаһ Тағала сүйетін нәрселерге жетудің себебі болуы үшін.

Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деген: “Джихадтың шынайымәні болып – иманнан және игі амалдардан болған Аллаһ Тағала жақсы көретін нәрселерге қол жеткізуге ұмтылуға, сондай-ақ күпірліктен, бұзықтықтан және мойынсұнбаушылықтан болған Аллаһ Тағала жек көретін нәрселерді тойтаруға күш-жігер жұмсау болып табылады”. Қараңыз “Мәджму’уль-фәтауә” 10/192.

Имам ән-Нәйсабури: “Дәлелмен және бірқұдайшылдықтың жемістеріне шақырумен жүргізілетін джихад, өзінің нәтижесімен шайқастан жақсы. Сондықтан Аллаһтың Елшісі, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, Алиге, Аллаһ одан разы болсын, былай деп айтты: «Ақиқатында, егер Аллаһ сен арқылы бір адамды тура жолға салса, бұл сен үшін олардың үстінен күн көтерілетін барлық нәрседен жақсы!» Және қылышпен (жасалатын) джихад оның алдында дәлелмен (жасалатын) джихад болмағанға дейін көркем болмайды. Өйткені адам – ардақты жаратылыс, сол үшін оны кесірлі сипаттарынан оның өзін сақтай отырып тазарту мүмкін болса, ол оның мәнін жоюдан абзалрақ.

Өлексенің кейбір нәрселерге жарамды бола алатын терісін шариғат сақтауға қалайша бұйыратынын көрмейсің бе, бұл жөнінде Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Оның (өлексенің) терісін, пайдалану үшін илеу арқылы тазартып алмайсыздар ма?!» “Тәфсир ән-Нәйсәбури” 4/209.

Хафиз әд-Думьяты былай деп айтты: “Джихад – бұл құрал, бірақ мақсат емес. Ал шайқасудың мақсаты – тура жолға нұсқау және шахидтік өлім болып табылады. Ал кәпірлерді өлтіруге келер болсақ, бұл өздігінен мақсат болып табылмайды. Ал сондықтан, егер тура жолға дәлел арқылы джихадсыз нұсқау мүмкіндігі болса, онда бұл джихадқа қарағанда дұрысрақ және абзалрақ болып табылады!” “И’анәту-тталибин” 4/181.

Ал соңында әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ!

Таяуда әр-Риядта орын алған жарылыстарға қатысты Ислам жастарына насихат

Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ, пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және барлық сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, ал содан соң:

Аллаһ Тағала: «Және өз келісім-шарттарыңа берік болыңдар, өйткені олар үшін жауапқа тартыласыңдар!» («әл-Исра», 34);

«Аллаһпен жасасқан келісім-шарттарыңа берік болыңдар!» («ән-Нахль», 91);

«Аллаһпен келісім-шартқа берік болыңдар!» («әл-Әнғам», 152) – деп, келісім-шарттық міндеттерінің орындалуының маңыздылығын күшейтті.

Келісім-шарт (‘ахд) – бұл мұсылманның немесе мұсылмандардың өзге мұсылмандармен немесе кәпірлермен өзара шабуыл жасамау туралы және бірін-бірі өлтірмеу туралы келісім жасасуы. Ғалымдар мүміндер мен кәпірлердің өзара қарым-қатынасының төрт түрін келтіреді:

1. Кәпірлердің мұсылмандардың қорғауында болып, оларға жан басына төленетін салық (жизья) төлеуі;

2. Мұсылмандар мен кәпірлердің арасында Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) құрайштықтармен жасасқаны секілді келісім-шарттың (‘ахд) болуы;

3. Кәпірдің мұсылмандардың жеріне олардан қауіпсіздік кепілдігін (аман) алып кіруі. Бұл Аллаһтың мына сөздеріне сәйкес: «(Мухаммад) егер мүшріктерден біреу сенен пана тілесе, онда оған Аллаһтың сөзін тыңдағанға дейін пана бер. Содан соң оны бейбіт орнына жеткіз» («әт-Тауба», 6).

4. Соғыс жағдайы.

Сонымен, кәпірге берілген қауіпсіздік кепілдігі жарамды болып табылады, оны кез келген мұсылман бере алады, тіпті әйел де. Бұл Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Умму Хани былай деп жеткізген хадисіндегі сөздеріне сәйкес:  «Мекке алынған кезде мен Аллаһтың Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бардым. Оның қызы Фатима, оған Аллаһ Тағала разы болсын, оны жамылығымен жауып тұрған болатын. Мен оған сәлем бердім, ал ол: «Бұл кім?», – деп сұрады. Мен: «Бұл – мен, Умм Хани бинт Абу Талиб!» – дедім. Ол: «Қош келдің, Умм Хани!», - деді. Шомылып болған соң, ол бір жамылығымен оранып сегіз ракағат намаз орындады. Кейін мен: «Уа, Аллаһтың елшісі! Менің немере бауырым Али мен қауіпсіздік кепілдігін берген Хубайраның баласын өлтіремекші», – дедім. Сонда Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Умм Хани, сен қауіпсіздік кепілдігін берген әрбір адамға біз де  қауіпсіздік кепілдігін береміз», - деді. Ал оның орындаған намазы әд-Духа намазы еді». Хадисті әл-Бухари және Муслим келтірген.

Сондай-ақ, Қайс ибн Убададан жеткен мына хадиске сәйкес: «Бірде мен және әл-Аштар Алиге (оған Аллаһ разы болсын) бет алдық та, оған келген соң: «Саған Аллаһтың Пайғамбары (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өзгелерге тапсырмаған нәрсені тапсырды ма?» – деп сұрадық. Ол: «Жоқ, осы хатта жазылғаннан басқа», – деді де, қылышының қынабынан ішінде: «Мүміндердің өмірлері тең. Олар өздерінің қарсыластарымен күресуде біртұтас. Олардың ең түкке тұрғысызы (ықпалы жоқ адамы) да өзгелердің барлығының атынан адамға қауіпсіздік кепілдігін бере алады…», – деп жазылған хатты алып шықты.» Бұл хадисті Ахмад, Әбу Дауд/4530 және ән-Насаи/4734 жеткізген, ал әл-Хаким хадисті сахих деді.

Қауіпсіздік кепілдемесі тура сондай келісім-шарт болып табылады. Ал егер көпқұдайшылдардың біреуі ислам мемлекетінің аумағына осы мемлекет тарапынан немесе жеке тұлғалар тарапынан қауіпсіздік кепілдігін алып кірген болса, оның қандай мақсатпен: мұсылмандардың мұқтаждығы бойынша, мысалы, жұмысшылардың қажеттігі секілді, немесе ол өзінің шаруаларымен келгендігіне қарамастан – барлық мұсылмандардың мойындарында сатқындық жасамау міндеттілігі жатады, себебі сатқындық (ғадр) екіжүзділердің бір сипаты болып табылады.

‘Абдуллаһ бин ‘Амр (Аллаһ олардың екеуіне де разы болсын) Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқанын жеткізген: «Мына төрт сипат тән болған адам шынайы екіжүзді болып табылады, ал олардың қандай да біреуімен ерекшеленетін (адам) одан құтылмайынша, екіжүзділіктің сол сипатымен танылатын болады. (Біреу) оған өзін сеніп тапсырса – сатқындық жасайды, бір нәрсе туралы айтса – өтірік айтады, келісім-шарт жасасса – қиянат жасайды, біреумен қастасса – заңсыздықтарға барады». Бұл хадисті әл-Бухари келтіреді.

Және барлық кәпірлер Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ешқашан қиянат жасамағандығына куә болған.

Сол сияқты, Аллаһ та бізге өз келісім-шарттарымызға берік болуымызды бұйырды.

«Бұл – сендер келісім жасасқан және содан кейін оны бұзбаған және сендерге қарсы ешкімге көмектеспеген  мүшріктерге қатысты емес. Олармен келісім-шартты оның мерзімі біткенше орындаңдар. Расында, Аллаһ тақуаларды жақсы көреді» («әт-Тауба», 4).

Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мүміндермен бейбіт келісім-шартта болған кәпірлерге (му’ахадтарға) құрметпен қарауға үлкен мән беретін.

Мысалы, ол былай деген: «Кім му’ахадты өлтірсе, Жәннәттың иісін де сезбейді, ал оның хош иісі қырық жылдық қашықтықтан сезіледі». әл-Бухари 2995.

Ал му’ахад кім болып табылатыны: христиандар ма, яхудилер ме, немесе басқа да кәпірлер ме – маңызды емес және олар өз елдеріне қайтып оралмайынша, оларға ешқандай зиян тигізбей, олармен жасасқан келісім-шартқа берік болу қажет.

Ал осы күндері жасалып жатқан, соның салдарынан көптеген адамдар қаза тапқан және көптеген адамдар жарақат алған  жарылыстарға келер болсақ, бұл өте жаман қылмыс екендігіне еш күмән жоқ!

Бұл жарылыстар бейбіт адамдардың ғана емес, осы үйлерде тұратын мұсылмандардың да өліміне әкеліп соқтырды. Бұл бізден қауіпсіздік кепілдігін алған адамдарға қатысты қиянатшылдықпен жасалған сатқындық пен зиян келтіру екендігіне еш күмән жоқ!

Ал бұл жарылыстардың артында тұрғандар қылмыскерлер ретінде қаралуы керек!

Бұл істерді жихад деп, бұл үйлерде тұрып жатқан кәпірлердің қанын төгу (олардың күпірліктері себепті) (шариғи турғыдан) рұқсат етілген деп сенетіндерге бұл қателік екендігін, олармен (кәпірлермен) соғысып, өлтіру тек бейбіт келісім-шарт бұзылғаннан кейін оларға соғыс жарияланғаннан кейін ғана  мүмкін екендігін түсіндіру қажет!  Яғни Аллаһтың мына сөздеріне сәйкес: «Егер бір елдің опасыздығынан секем алсаң, тең түрде сен де (келісімді бұзып) өздеріне таста. Расында, Аллаһ опасыздарды жақсы көрмейді» («әл-Әнфал», 58).

Бұл бейбіт кәпірлерді өлтіруде ешбір пайда жоқ, керісінше, мұнда шариғат тұрғысынан тек зиян бар. Өйткені мұның артынан мұсылмандарды сатқындықта және опасыздықта, сондай-ақ «олардың арасында терроршылар бар» деген жалған айыптаулар ұласады.

Ал: «Бұл кәпірлердің қанын төгу олардың елдері мұсылмандармен соғысып жатқандығы себебімен рұқсат етіледі», – деп айтатындарға біз: «Бұл дұрыс емес, өйткені мұсылмандармен соғысып жатқандар мүлде басқа адамдар, сондықтан бұл кәпірлермен, олар (кәпірлер) мұсылмандардың ешқайсысымен соғыспағандықтан және оларды өлтірмегендіктен, келісім-шартты бұзуға болмайды. Аллаһ Тағала: «Ешбір жан басқаның күнәсын көтермейді» («әл-Әнғам», 164), – деп айтты емес пе?!

Сондай-ақ, осы қылмысқа қатысқанның әрбірі: олар тікелей жарылысты жасағандар болсын немесе оларға осыда көмектескендер немесе осы жарылғыш заттарды тасымалдағандар болсын – күнә жасағандықтарында және жазаға лайықты екендіктерінде күмән жоқ. Өйткені бұл әрекеттердің барлығы «Бір-біріңе ізгілік пен тақуалықта көмектесіңдер, бірақ бір-біріңе күнә мен дұшпандықта көмектеспеңдер!» («әл-Маидә», 2) деген аяттың үкіміне түседі.

Аллаһ мұсылмандардан қауіпсіздік кепілдігін алған кәпірлерге зұлымдық жасауға тыйым салды. Аллаһ Тағала былай деді: «Біреуге деген өшпенділіктерің сендерді зұлымдыққа итермелемесін. Әділетті болыңдар, өйткені осы тақуалыққа жақын» («әл-Маида», 8);

«Және Қасиетті Мешітке кіргізбегендерге деген өшпенділіктерің сендерді қылмысқа итермелемесін» («әл-Маида», 2).

Сондықтан біз мұсылман жастарына біздің және басқа да мұсылман елдерінде фитнаның (бұліктің) есігін ашпауға насихат береміз! Өздеріңнің бауырларыңа кешірімді болыңдар, өйткені олар Аллаһқа шақыруға қатысты міндеттіліктерін Оның Өзі: «Раббыңның жолына даналықпен және игі насихатпен шақыр және олармен айтысуды ең көркем түрде жүргіз!» («ән-Нахль», 125), – деп белгілеп берген түрде орындай алсын.

Өйткені, мүмкін, Аллаһ бұл кәпірлерді тура жолға салар және олар мұсылмандар тарапынан өздеріне деген ізгі, құрметтілікпен қарайтын қарым-қатынастарын көріп,  Исламды қабылдар. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Шындығында, ізгілік кез-келген нәрсенің сәні, ал оның болмауы – кемшілігі», – деген. Бұл хадисті Муслим жеткізген.

Сондай-ақ ‘Аиша, Аллаһ оған разы болсын, былай деп баяндаған: «Бірде яхудилер Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) келіп: «Әс-саму ‘аләйка (Өлім саған)!» – деді. Ол оларға: «Уа ‘аләйкум (сендерге де)!» – деп жауап берді.  Ал ‘Аиша: «Сендердің өздеріңе өлім болсын! Лағнетке ұшыраңдар және сендерге Аллаһтың қахары төгілсін!» – деп айқалайды.  Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Тыныштал, ‘Аиша! Сен сыпайы болуың керек және қаталдық пен әдепсіздіктен қашқақтауың қажет!», – деді». Бұл хадисті әл-Бухари жеткізген.

Біз батылдықпен және Исламға деген жанашырлықпен әрекеттенген бұл жастарға: «Асықпаңдар және тынышталыңдар, кәпірлердің сендер көріп жүрген немесе біліп жатқан жексұрын іс-әрекеттері сендерді өздеріңнің бауырларың – мұсылмандарды айыптауға, оларға зиян мен қайғы келтіруге сылтау болатын зұлымдыққа және зорлыққа итермелемесін!  Аллаһтың ізгі құлдарын ессіз фанатиктер деп айыптауға жол ашпасын, өйткені осындай айыптаулар оларды да қамтиды ғой! Ал мұның мұсылмандарға еш пайдасы жоқ!», – дейміз.

Біз мұсылман жастарды өздерінің осындай жек көрінішті амалдарға еш қатыстары жоқ екендіктерін ашық түрде мәлімдеуге шақырамыз! Және бұл біздің кәпірлерге олардың күпірлігі үшін және олардың мұсылмандарға қатысты жексұрын іс-әрекеттері үшін жек көруімізді жасырмай танытуға және оларға деген достық пен сүйіспеншіліктен бас тартуға міндетті екендігімізге қарамастан (болуы қажет)! Өйткені Аллаһ Тағала: «Әй мүміндер! Яһудилер мен христиандарды дос тұтпаңдар! Олар бір-бірінің достары. Сендерден кім оларды дос тұтса, сонда күдіксіз ол солардан. Расында, Аллаһ залым елді тура жолға салмайды» («әл-Маида», 51), – деп айтып, оларға сүю мен ұлықтауды білдіретін достық танытуға тыйым салды.

Кәпірлермен құруға болмайтын, Аллаһ тыйым салған достық оларды әртүрлі жұмыстарды және қызметтерді орындауға тарту үшін, немесе олар тигізулері мүмкін болған жамандықты тойтару үшін келісім-шарт жасасуды өзіне қамтымайтынын білу керек, өйткені бұл оларға деген сүйіспеншілікті және жақындықты білдірмейді. Өйткені Аллаһ кәпірлер мен мүміндердің арасында, тіпті олар туысқандар болса да, достықтың болуының өзін жоққа шығара отырып, Исламның артықшылықтары мен әсемдіктерін оларға таныту үшін олардың көңілін алуға тыйым салмайды. Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сахабалары кәпірлерден болған өз туысқандарымен туысқандық қатынастарын үзбей ұстап тұрғандықтары сенімді түрде белгілі. Мысалы, Умар ибн Хаттаб, оған Аллаһ разы болсын, өзінің кәпір ағасына көйлек сыйлады, сондай-ақ Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Асма бинт Әбу Бакрға өзінің кәпір анасымен туысқандық қатынасты ұстауға әмір етті, ода Исламға деген сүйіспеншілікті ояту үшін. Осының барлығы да кәпірлердің түсініктерінде Ислам зорлықтан, зұлымдықтан және жауыздықтан алшақ,  теңдік пен әділеттіліктің дініне айналуы үшін!

Ал Аллаһқа ғана көмек тілеп жүгіну керек!

‘Абдуллаһ ибн ‘Абдур-Рахман әл-Жибрин.

хижраның 13/3/1424 ж. № 10880 пәтуә

«Аспаннан жаңбыр тамшылап тұрғанша жихад тәтті және жасыл болып қала беруін тоқтатпайды. Алайда адамдар үшін сондай уақыттар келіп жетеді: сол кезде олардың арасындағы ғалымдар: «Бұл – жихадтың уақыты емес», – деп айтады. Ендеше кімде-кім сондай уақытты көріп үлгерсе, ол – жихад жүргізу үшін ең жақсы уақыт екенін білсін». Сахабалар: «Уа, Аллаһтың Елшісі! Шынымен де, осыны біреулер айтады ма?» – деп сұрады. Ол: «Иә, мұны Аллаһтың, Оның періштелерінің және барша адамдардың лағынеті болған адам айтады», – деді.

Бұл хадис өтірік болып табылады, оның Ибн ән-Нухас “Мәшәри’уль-әшуақта ” келтірген нұсқасының сахих та, әлсіз де, тіпті өтірік те, яғни ешқандай иснады (жеткізушілерінің тізбегі)  жоқ. Ибн ‘Асакир “Тариху-дДимашқта ”  43/347 және әд-Дәни “әс-Сунәнуль-уәридә филь-фитанда ” 3/751 келтірген нұсқаларының иснадтары бар, бірақ олар сенімді емес. Олардың иснадтарында хафиз Ибн Хажжәр әлсіз деп атаған Язид әз-Зурқаши және имам Ахмад ол туралы: «Өтірік хадистерді жеткізуші», – деп атаған Убад ибн Касир, сондай-ақ Ибн ‘Асакир онда әлсіздік бар деп айтқан ‘Амар ибн Насыр бар. Бұл – хадис туралы ілім жағынан.

Мұның үстіне, бұл хадис шариғаттың басқа сенімді мәтіндеріне және сау қисынға қайшы келеді. Умар соғысуды ұсынуына қарамастан, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) көпқұдайшылдармен Худайбия  бітімін жасасты. Алайда Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)  сол уақыт соғысу үшін тура келмейді деп санады. Ендеше, Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өзіне кейін қайшы  келетін сөздерді айтты  ма сонда?! Осы өтірік хадистен Пайғамбардың өзі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Аллаһтың, періштелердің және барша адамдардың лағынетіне түскендердің қатарына түскені келіп шығып тұр ғой! Аллаһ бізді Оған және Оның Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өтірік жапсырудан сақтасын!

Сондай-ақ, егер Аллаһ Тағала Құранда соғысуды бізге жек көрінішті деп  айтса, қалайша жихад  тәтті және жасыл болуы мүмкін?! Аллаһ Тағала былай деді: «Сендерге соғысу әмір етілді, сендерге бұл жек көрінішті болса да!» (әл-Бәқара 2: 216). Және біреудің: «Бұл – жихадтың уақыты емес», – деп айтуынан қалайша уақыт өз шарттары бар жихад жүргізу үшін ең қолайлы бола қалады?!

Олар сондай-ақ ешқандай иснады жоқ тағы бір хадисті дәйек ретінде келтіреді, ол да «Мәшари’уль-әшуәқта» келтірілген:

Анас ибн Маликтен Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқаны жеткізіледі: «Кімде-кім Аллаһтың жолындағы жалғыз шайқасқа қатысқан болса, Аллаһқа мойынсұнудың барлық  әрекеттерін жолдады». Сахабалар: «Біз сенен естіген нәрселерден кейін, кім жихадты қалдырып, артта отырып қала бермек?» – деп сұрады. Ол: «Оларды Аллаһ лағынеттегендер, оларда Оның қахары болғандар және оларға Ол жазасын әзірлегендер.  Ақыр заманда пайда болатын және жихадты жоққа шығаратын адамдар. Менің Құдайым Өзінің қандай да бір құлын осындай жағдайда қарсы алса, міндетті түрде оны бұл әлемдерден ешкімді жазаламағандай етіп жазалайтындығы туралы Өзінен ант алды және Ол оны бұзбайды!» – деді».  (Ибн Асакир жеткізген, «Машари-уль-Ашуақ», Жихадтан бас тартудың ауырлығы туралы тарау. Ибн Нухас, 1-басылым, 107-бет).